Bằng tầm nhìn chiến lược, hạ tầng đồng bộ và chính sách nhân lực đột phá, Bắc Ninh đang bứt phá để trở thành “cứ điểm” công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu Việt Nam.
Công nghiệp bán dẫn được ví như ngành “xương sống” – nền tảng then chốt quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số. Không đứng ngoài làn sóng đó, Bắc Ninh đã chủ động đón đầu, chọn công nghệ cao làm động lực cốt lõi cho tăng trưởng.
Với quy mô kinh tế đứng thứ 6 cả nước, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,56% trong 6 tháng đầu năm 2026. Bức tranh thu hút đầu tư của tỉnh ghi dấu những con số ấn tượng. Lũy kế đến nay, Bắc Ninh đã thu hút hơn 3.640 dự án FDI với tổng vốn đăng ký vượt 50,8 tỷ USD từ 42 quốc gia và vùng lãnh thổ. Những tên tuổi toàn cầu như Samsung, Canon, Foxconn, Goertek, Luxshare-ICT... Đặt nền móng vững chắc, đưa giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh đạt khoảng 1,6 triệu tỷ đồng. Bắc Ninh khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp hiện đại, công nghệ cao của Việt Nam.
Bước ngoặt đưa Bắc Ninh chính thức bước chân vào chuỗi giá trị vi mạch toàn cầu là sự xuất hiện của Amkor Technology. Việc tập đoàn này khánh thành nhà máy OSAT (đóng gói và kiểm thử bán dẫn) trị giá 1,6 tỷ USD tại KCN Yên Phong II-C đã khẳng định tầm vóc mới của địa phương.
Bên cạnh đó, Hana Micron Vina với dự án hơn 600 triệu USD, Micro Commercial Components (90 triệu USD), Si Flex (299 triệu USD) hay Victory Giant Technology (với dự án bảng mạch chính xác cao hơn 800 triệu USD) đang cùng nhau tạo nên một hệ sinh thái bán dẫn sôi động. Những đối tác quen thuộc của Tập đoàn Apple tại Việt Nam là Foxconn và Goertek cũng đang tăng vốn, mở thêm nhà máy, cho thấy quy mô của ngành điện tử tại Bắc Ninh đủ lớn để kéo theo sự bùng nổ của ngành vi mạch bán dẫn.
Sức hút của Bắc Ninh không phải sự ngẫu nhiên. Để trở thành điểm đến lý tưởng của các tập đoàn đa quốc gia, chính quyền tỉnh đã nhất quán triển khai bộ tiêu chí thu hút đầu tư khắt khe nhưng đầy tính thuyết phục.
Đó là tiêu chí “2 ít” bao gồm ít sử dụng đất và ít sử dụng lao động phổ thông. Đi kèm với đó là “3 cao”: suất vốn đầu tư FDI cao, công nghệ cao và hiệu quả kinh tế cao. Tỉnh cam kết “4 sẵn sàng” gồm: sẵn sàng mặt bằng sạch, sẵn sàng nhân lực chất lượng cao, sẵn sàng cơ chế chính sách ưu đãi, và sẵn sàng hỗ trợ giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp. Cuối cùng là nguyên tắc “1 không” – kiên quyết không ô nhiễm môi trường.
Cùng với triết lý “lấy doanh nghiệp hiện hữu làm trung tâm”, chính quyền tỉnh thường xuyên tổ chức đối thoại, đẩy mạnh chuyển đổi số và công khai quy hoạch. Hệ thống hạ tầng khu công nghiệp cũng không ngừng mở rộng với 39 khu công nghiệp có tổng diện tích hơn 11.600 ha, cùng việc quy hoạch đồng bộ hạ tầng giao thông kết nối cao tốc Hà Nội - Bắc Giang - Lạng Sơn, đường Vành đai 4 và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.
Dù cơ hội rộng mở, ngành bán dẫn Việt Nam nói chung và Bắc Ninh nói riêng đang đối mặt với thử thách lớn nhất: sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao.
Toàn tỉnh hiện có khoảng 50 dự án hoạt động trong lĩnh vực bán dẫn và gần bán dẫn. Dự báo đến năm 2030, lực lượng lao động ngành bán dẫn và AI của tỉnh cần khoảng 40.000 người để đáp ứng mức tăng trưởng giá trị sản xuất 30%/năm. Tuy nhiên, thực tế hiện nay chỉ khoảng 12-15% lao động kỹ thuật tại các doanh nghiệp FDI có trình độ đại học, cao đẳng đúng chuyên ngành. Việc các tập đoàn lớn phải thuê chuyên gia nước ngoài vận hành dây chuyền sản xuất là bài toán cần lời giải cấp thiết.
Để giải “cơn khát” này, Bắc Ninh đã trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành Nghị quyết chuyên đề của HĐND tỉnh (Nghị quyết số 05/2024/NQ-HĐND) quy định chính sách hỗ trợ đào tạo, thu hút và giữ chân nhân tài ngành bán dẫn phục vụ nền công nghiệp số.
Theo Nghị quyết, tỉnh đưa ra các mức đãi ngộ tài chính rõ ràng cho giảng viên có cam kết làm việc lâu dài ít nhất 10 năm tại các cơ sở đào tạo công lập. Cụ thể, Giáo sư nam được hỗ trợ 200 triệu đồng, nữ là 220 triệu đồng; Phó Giáo sư nam được hỗ trợ 140 triệu đồng, nữ là 160 triệu đồng; Tiến sĩ nam được hỗ trợ 100 triệu đồng, nữ là 120 triệu đồng; Thạc sĩ chuyên ngành bán dẫn nam nhận 80 triệu đồng, nữ nhận 100 triệu đồng.
Đặc biệt, nhằm thu hút chuyên gia giỏi từ bên ngoài, tỉnh hỗ trợ kinh phí nhà ở trị giá lên tới 1 tỷ đồng cho các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ ngoài tỉnh về công tác. Tỉnh cũng tài trợ 100% học phí và chi phí tài liệu cho đội ngũ nhà giáo thuộc các trường công lập tham gia khóa đào tạo ngắn hạn, chuyển đổi chuyên ngành bán dẫn ở trong và ngoài nước.
“Tham gia vào cuộc đua chip toàn cầu là cơ hội mang tới tiềm năng tăng trưởng kinh tế - xã hội chưa từng có. Tỉnh Bắc Ninh xác định việc tập trung đầu tư, đào tạo lực lượng lao động là hướng đi chiến lược, yếu tố quyết định để tận dụng cơ hội hợp tác và chuyển giao công nghệ.”
Bắc Ninh sở hữu nhiều tiềm năng chiến lược để phát triển nguồn nhân lực bán dẫn. Điểm nhấn là nhiều trường đại học lớn đã và đang, sẽ triển khai xây dựng tại tỉnh như: Trường ĐH Ngoại thương- cơ sở 2, ĐH Dược Hà Nội- cơ sở 2, ĐH Bách Khoa- cơ sở 2, ĐH Y, ĐH Tài nguyên và Môi trường, ĐH Luật, Học viện Hàng không, Đại ĐH Văn hóa… thúc đẩy đào tạo theo địa chỉ gắn với doanh nghiệp. Định hướng phát triển của tỉnh giai đoạn 2021 - 2030 cũng xác định rõ công nghiệp bán dẫn - điện tử là mũi nhọn, mở ra cơ hội với nhiều chính sách ưu đãi, cơ sở hạ tầng và nguồn vốn đầu tư.
Không dừng lại ở khâu đóng gói và kiểm thử (OSAT), Bắc Ninh đặt mục tiêu nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Tỉnh đang chủ động xúc tiến thành lập Trung tâm Nghiên cứu Đổi mới sáng tạo Bán dẫn và AI, hợp tác chặt chẽ với Tập đoàn FPT và Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC).
Theo định hướng quy hoạch, tỉnh sẽ phát triển đồng bộ các khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), trung tâm AI, Big Data, IoT cùng các trung tâm logistics hiện đại và cảng cạn ICD gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Đây sẽ là nền tảng để Bắc Ninh không chỉ thu hút đầu tư sản xuất mà còn trở thành nơi nghiên cứu, phát triển và làm chủ các công nghệ lõi trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Hướng tới mục tiêu trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương, Bắc Ninh đang định hình lại không gian phát triển theo mô hình khu công nghiệp hiện đại, thông minh và xanh; ưu tiên các ngành điện tử, bán dẫn, công nghiệp số và công nghệ cao. Hình thành các cực chuyên ngành: Yên Phong - Quế Võ - Việt Yên phát triển sản phẩm chủ lực là điện tử và logistics; Gia Bình phát triển công nghệ cao gắn logistics và dịch vụ hàng không; Lạng Giang - Lục Nam phát triển công nghiệp xanh, công nghiệp hỗ trợ; Hiệp Hòa - Tân Yên - Yên Thế phát triển công nghiệp sạch kết hợp nông nghiệp công nghệ cao.
Với tư duy chủ động “đi tắt, đón đầu”, sự đồng hành sát cánh cùng doanh nghiệp và chính sách thu hút nhân tài đột phá, Bắc Ninh đang sở hữu đầy đủ thế và lực để hiện thực hóa khát vọng: trở thành trung tâm công nghệ cao, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo vươn tầm Đông Nam Á.
