Chiến lược thâm nhập thị trường Vương quốc Anh đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam chuyển dịch từ khai thác ưu đãi thuế quan thuần túy sang giải mã hành vi tiêu dùng, đặc thù pháp lý liên vùng và tối ưu hóa vận hành thương mại.
Trong hoạt động thương mại Việt Nam và Vương quốc Anh, Việt Nam đang ở vị trí xuất siêu. Trong 6 tháng đầu năm 2026, giá trị xuất khẩu của Việt Nam sang Anh đạt 4,51 tỷ USD, tăng 16,34% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên thị phần của hàng hóa Việt Nam tại thị trường này mới chỉ chiếm khoảng 0,5% tổng lượng hàng nhập khẩu của họ.
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu sang Anh thường tập trung vào việc tận dụng các dòng thuế ưu đãi 0% từ Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Vương quốc Anh (UKVFTA) và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Tuy nhiên, việc hiểu rõ chân dung và hành vi của người tiêu dùng nội địa mới là yếu tố tạo nên sự khác biệt bền vững.
.jpg)
Tại hội thảo “Chiến lược tiếp cận thị trường Anh thông qua CPTPP và Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Vương quốc Anh (UKVFTA)”, ông Nguyễn Minh Khôi, Trưởng nhóm Công tác về Thương mại BritCham Việt Nam, Giám đốc chương trình Viện Tony Blair vì Thay đổi Toàn cầu, cho biết, Vương quốc Anh mang đặc điểm của một thị trường có cơ cấu dân số già. Nhóm người tiêu dùng có thu nhập cao, từ 75.000 bảng mỗi năm trở lên (tương đương khoảng 6.500 bảng mỗi tháng), cùng nhóm người tiêu dùng trên 50 tuổi luôn ưu tiên chất lượng sản phẩm. Họ sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho các mặt hàng đáp ứng tiêu chuẩn tốt và rất ít khi chuyển sang thương hiệu giá rẻ nếu đã dành niềm tin cho một nhãn hàng yêu thích.
Song song với nhóm khách hàng truyền thống, sự xuất hiện của hai thế hệ tiêu dùng mới là Gen Z và thế hệ Alpha đang định hình lại cấu trúc thị trường. Gen Z thể hiện thói quen mua sắm thận trọng, tính toán chi tiết và đặc biệt chú trọng tới tính bền vững. Trong khi đó, thế hệ Alpha (từ 6 đến 15 tuổi) lại nắm giữ quyền lực ảnh hưởng gián tiếp nhưng trực diện trong chi tiêu gia đình. Khảo sát tại Anh chỉ ra rằng có 44% phụ huynh khẳng định con cái thuộc thế hệ Alpha tác động trực tiếp đến quyết định mua sắm của gia đình. Riêng đối với các ngành hàng điện tử, thời trang và đồ uống, tỷ lệ quyết định mua sắm bị chi phối trực tiếp bởi thế hệ này lên tới 23%.
Người tiêu dùng Anh dành sự quan tâm đặc biệt đến các giá trị xã hội khi mua sắm, từ biến đổi khí hậu, bình đẳng giới, nghèo đói cho đến phúc lợi động vật. Sự minh bạch về vật liệu và thành phần sản phẩm trở thành tiêu chí bắt buộc, đòi hỏi doanh nghiệp phải công khai dữ liệu qua truy xuất nguồn gốc và giấy chứng nhận xuất xứ. Việc tuân thủ trách nhiệm xã hội và tiêu chuẩn môi trường không chỉ dừng lại ở hồ sơ trên giấy, mà là điều kiện tiên quyết để tồn tại tại thị trường Anh.
Mỗi vùng địa lý sở hữu tập quán văn hóa, thói quen sinh hoạt và tiêu dùng riêng biệt. Đơn cử như mô hình bữa sáng kiểu Anh nổi tiếng lại không thể mang nguyên mẫu sang áp dụng tại Scotland hay Xứ Wales hay 60% người dân sống tại Anh yêu thích uống trà, nhưng tại Scotland, có từ 40% đến 48% dân số lại chuộng sử dụng cà phê.
Sự phân hóa này xuất hiện cả trong khung pháp lý và quy chuẩn kỹ thuật. Quy định về dấu an toàn sản phẩm UKCA chỉ có hiệu lực tại 3 thị trường là Anh, Xứ Wales và Scotland. Quy định này hoàn toàn không áp dụng cho thị trường Bắc Ireland. Doanh nghiệp muốn đưa hàng hóa vào Bắc Ireland bắt buộc phải xin mã chứng nhận riêng theo thỏa thuận Hiệp định Windsor. Hiểu đúng quy định pháp lý sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ lợi nhuận của mình.
Hành vi mua sắm của người dân Vương quốc Anh gắn liền với môi trường số. Có từ 60% đến 80% người tiêu dùng Anh ở mọi lứa tuổi sở hữu tài khoản mua hàng trực tuyến.
Kênh tương tác trực tuyến có sự phân hóa rõ nét theo độ tuổi người dùng: nhóm khách hàng lớn tuổi tập trung sử dụng nền tảng Facebook; nhóm khách hàng trẻ chọn Instagram, YouTube và TikTok làm kênh tham khảo thông tin sản phẩm. Số liệu thống kê cho thấy 66% người mua hàng tại Anh tiếp cận các sản phẩm mới thông qua các sàn thương mại điện tử, cao hơn con số 64% người mua tiếp cận sản phẩm trực tiếp tại các cửa hàng thực địa.
Trí tuệ nhân tạo (AI) cũng tham gia vào hành trình mua sắm khi người tiêu dùng Anh sử dụng ứng dụng AI để so sánh thông tin và đưa ra quyết định mua hàng ngay cả khi đang đứng bên trong siêu thị hoặc cửa hàng.
Tập quán kinh doanh của thương nhân Vương quốc Anh có những điểm đặc thù. Giới doanh nhân Anh và Scotland không coi trọng các thương vụ ngắn hạn dựa trên lợi ích kinh tế thuần túy mà ưu tiên xây dựng sự tin tưởng và tình bạn cá nhân lâu dài bên ngoài công việc. Mối quan hệ cá nhân tốt đẹp chính là nền tảng để các bên tiến tới ký kết hợp tác thương mại lâu dài.
Song song với việc xây dựng niềm tin, năng lực quản trị rủi ro thanh toán quốc tế là yêu cầu quan trọng. Ông Nguyễn Lý Trường An, Phó Giám đốc Công ty TNHH Vận chuyển Thương mại Biển Xanh, nhấn mạnh doanh nghiệp không nên vội vã ký kết hợp đồng thương mại quốc tế khi chưa kiểm tra kỹ lưỡng thông tin pháp lý của đối tác. Nhiều công ty tại Anh hoạt động dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên với mức vốn điều lệ rất nhỏ. Việc ký kết các đơn hàng trị giá hàng triệu USD mà không thẩm định năng lực tài chính dễ dẫn đến nguy cơ mất tài sản nếu phát sinh tranh chấp.
Doanh nghiệp có thể thực hiện việc xác minh thông tin đối tác thông qua sự hỗ trợ của các tổ chức xúc tiến như Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP HCM (ITPC), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) hoặc Tham tán Thương mại Việt Nam tại Anh. Phương thức gặp mặt trực tiếp nhà mua hàng tại các hội chợ thương mại quốc tế cũng có thể giúp loại bỏ rủi ro lừa đảo.
Doanh nghiệp cũng nên chủ động lưu trữ dữ liệu hồ sơ xuất khẩu và chuẩn bị sẵn dịch vụ tư vấn pháp lý. Việc chuẩn bị nguồn lực giúp doanh nghiệp ứng phó hiệu quả với các khiếu nại thương mại hoặc yêu cầu bồi hoàn phát sinh từ các hiệp hội người tiêu dùng và nhà nhập khẩu tại thị trường Anh.
