Thị trường này đang bùng nổ hơn bao giờ hết. Doanh nghiệp Việt cần tìm ra con đường riêng để tham gia vào chuỗi bán dẫn toàn cầu trị giá tỷ đô đó.
Theo báo cáo của Fortune Business Insights, thị trường thiết bị bộ nhớ toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ. Quy mô thị trường đạt hơn 200 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến chạm mốc 721 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) lên đến 14,9%. Trong đó, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đang chiếm ưu thế với 56,67% thị phần tính đến năm 2025.
Động lực tăng trưởng của thị trường là kết hợp của nhiều yếu tố. Nổi bật nhất có thể kể đến sự phát triển như vũ bão của AI và Internet of Things. Ngoài ra, nhu cầu tính toán cao trong các hệ thống như xe tự hành cũng khiến bộ nhớ ngày càng được săn đón. Bên cạnh đó, lưu trữ dữ liệu cũng là một phần không thể thiếu của các trung tâm dữ liệu và điện toán hiệu năng cao ngày càng phổ biến.
Một xu hướng đáng chú ý của ngành là sự tập trung hóa. Theo TS Hoàng Thanh Tùng, Kỹ sư trưởng hãng chip AMD, sau nhiều thương vụ sáp nhập, hiện nay thế giới chỉ còn khoảng 3 đến 4 nhà sản xuất lớn thống lĩnh gần như toàn bộ thị trường bộ nhớ.
Dù thị trường chịu sự chi phối bởi số ít ông lớn trong ngành, thế nhưng các quốc gia đang phát triển như Việt Nam vẫn có cơ hội tham gia vào chuỗi sản xuất bán dẫn nếu lựa chọn đúng hướng.
Theo Tiến sĩ Hoàng Thanh Tùng, một mảng khả thi mà các doanh nghiệp Việt Nam có thể cân nhắc là thiết kế các controller và PHY (các lớp phần cứng trong mạch) để tương thích với các bộ nhớ tiên tiến. Đây là phần mà các tập đoàn lớn ít tập trung, vì họ thường ưu tiên sản xuất chip hoặc các sản phẩm bộ nhớ sản xuất hàng loạt. Trong khi đó, các start-up sẽ có lợi thế về mặt linh hoạt, “đi tắt đón đầu” nhanh hơn các tiêu chuẩn JEDEC (tổ chức tiêu chuẩn hóa kỹ thuật cho các thiết bị bán dẫn), sản xuất trước controller và các sở hữu trí tuệ (IP), để khi có loại bộ nhớ mới ra đời là có ngay controller và IP phù hợp để đưa vào sử dụng. Đã có nhiều start-up thành công theo hướng này và được những ông lớn mua lại.
Một hướng đi khác mà Tiến sĩ Hoàng Thanh Tùng gợi ý là nhìn nhận bộ nhớ dưới góc độ Kỹ thuật hệ thống. Tức là doanh nghiệp sẽ tập trung phát triển những cách để tối ưu hóa hệ thống bộ nhớ, bao gồm các mảng như phân tích dòng chảy dữ liệu từ GPU đến các tầng bộ nhớ, tìm ra các điểm nghẽn trong hệ thống để giảm độ trễ, tăng hiệu suất. Các doanh nghiệp hoàn toàn có thể phát triển năng lực này mà không cần đầu tư nhà máy sản xuất. Đây sẽ là một điểm cộng rất lớn với những doanh nghiệp chưa có nguồn tài chính vững mạnh.
Trong khi đó, Tiến sĩ Trịnh Công, Tổng Giám đốc VISEMI, Quản lý kỹ thuật Applied Materials, đề xuất mảng ứng dụng AI trong nghiên cứu vật liệu (AI for Science). Thay vì phụ thuộc vào các quy trình thử - sai tốn kém và kéo dài, AI có thể hỗ trợ dự đoán vật liệu mới, rút ngắn thời gian nghiên cứu đến 50% và từ đó tạo ra giá trị lên đến hàng tỷ USD cho doanh nghiệp.
Theo chia sẻ của Tiến sĩ Hoàng Thanh Tùng, tại AMD, AI hiện đã trở thành “yêu cầu bắt buộc”, được tích hợp vào hầu hết các quy trình từ viết code, phân tích hiệu suất cho đến quản lý nhân sự. Điều này cho thấy trong bối cảnh công nghệ hiện nay, AI không còn là một lợi thế cạnh tranh, mà đã trở thành điều kiện sống còn đối với bất kỳ tổ chức hay cá nhân nào muốn tồn tại và phát triển.
Hướng đi dành cho doanh nghiệp Việt Nam trong ngành bộ nhớ máy tính dần rõ nét hơn đồng nghĩa cơ hội việc làm cũng cao hơn. Các chuyên gia đều thống nhất rằng lợi thế lớn nhất của Việt Nam nằm ở con người, đặc biệt là thế hệ kỹ sư trẻ có khả năng thích nghi nhanh với những thay đổi của công nghệ. Để nắm bắt cơ hội này, sinh viên và người lao động cần theo đuổi hướng học liên ngành, kết hợp giữa kiến trúc máy tính, hệ điều hành và kỹ thuật máy tính, đồng thời phát triển các kỹ năng quan trọng như phân tích hệ thống, tối ưu hiệu năng và khả năng tích hợp giữa phần mềm với phần cứng.
Đối với lĩnh vực vật liệu, việc rèn luyện kỹ năng thực nghiệm và phân tích đặc tính vật liệu cũng đóng vai trò then chốt. Theo Giáo sư Phạm Hải Nam, Phó Khoa Kỹ thuật Điện - Điện tử Đại học Khoa học Tokyo, chỉ cần nắm vững các nguyên lý nền tảng và làm chủ kỹ thuật cốt lõi, kỹ sư Việt Nam hoàn toàn có thể khẳng định vị thế và tìm được chỗ đứng vững chắc trong ngành bán dẫn toàn cầu.
Trong tình hình công nghệ thay đổi liên tục, cơ hội không bị giới hạn quy mô vốn, mà nằm ở khả năng lựa chọn hướng đi và tận dụng tri thức. Đây chính là con đường khả thi để doanh nghiệp và lao động Việt Nam bước vào ngành công nghiệp trị giá hàng trăm tỷ USD này.
