Khi vốn được huy động và giải ngân ở quy mô lớn cho hạ tầng, năng lượng, logistics, sản xuất và công nghệ, câu hỏi đặt ra với doanh nghiệp không chỉ là có được hưởng lợi hay không, mà là giữ lại được bao nhiêu giá trị.
Theo chuyên gia Chứng khoán Nhất Việt (VFS), không phải doanh nghiệp nào thuộc ngành hưởng lợi từ chính sách cũng chuyển hóa được dòng vốn đầu tư thành lợi nhuận cho cổ đông.
Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích VFS, Việt Nam đang bước vào chu kỳ đầu tư lớn nhằm xây dựng năng lực tăng trưởng dài hạn. Với doanh nghiệp, đây là cơ hội mở rộng quy mô, nhưng cũng là giai đoạn “cần vốn”: vốn phải được huy động và giải ngân trước, trong khi kết quả chỉ phản ánh dần vào doanh thu và lợi nhuận ở giai đoạn sau.
Số liệu VFS tổng hợp cho thấy sản xuất công nghiệp 9 tháng đầu năm tăng 12,3% so với cùng kỳ, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 12,9%. Hoạt động sản xuất kinh doanh đang mở rộng, song sự mở rộng ấy chưa đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều hưởng lợi như nhau: trong cùng một ngành, mỗi doanh nghiệp có thể giữ lại được phần giá trị rất khác nhau.
Khung phân tích của VFS đi theo chuỗi Chính sách - Vốn - Đầu tư - Backlog/Hoạt động - Doanh thu - Lợi nhuận, và điểm tựa của chuỗi là các doanh nghiệp có backlog lớn hoặc hoạt động đầu tư mở rộng. Backlog, tức các đơn hàng và hợp đồng đã ký nhưng chưa ghi nhận doanh thu, cho thấy nhu cầu đã được xác lập. Tuy nhiên, từ backlog đến lợi nhuận còn một chặng dài.
Doanh nghiệp cần tiến độ thực hiện đủ nhanh để ghi nhận doanh thu, biên lợi nhuận của các hợp đồng đủ tốt và khả năng thu tiền đủ chắc. Với doanh nghiệp mở rộng đầu tư, bài toán tương tự: công suất mới chỉ tạo ra giá trị khi có đủ đầu ra và hoạt động hiệu quả. Đây cũng là lý do VFS đánh giá đồng thời nhiều yếu tố thay vì chỉ nhìn vào quy mô đơn hàng hay vốn đầu tư.
Trên chặng đường từ backlog đến lợi nhuận, khả năng doanh nghiệp thực sự giữ lại giá trị được đánh giá qua bốn yếu tố:
Biên lợi nhuận: doanh thu tăng chưa đủ nếu chi phí đầu vào tăng nhanh hơn. Biên lợi nhuận cho biết phần giá trị còn lại sau khi trừ chi phí.
Quyền định giá: khả năng giữ giá bán hoặc chuyển một phần chi phí sang khách hàng khi môi trường cạnh tranh và chi phí biến động.
Chi phí vốn: doanh nghiệp mở rộng bằng vốn vay với mức lãi suất cao sẽ phải chia bớt kết quả kinh doanh cho các chủ nợ.
Dòng tiền: lợi nhuận trên sổ sách cần được chuyển thành tiền thực để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư, trả nợ và duy trì hoạt động.
Bốn yếu tố này có quan hệ chặt chẽ với nhau. Một doanh nghiệp có đơn hàng lớn nhưng chi phí vốn cao hoặc dòng tiền yếu vẫn có thể không chuyển được cơ hội thành lợi ích cho cổ đông.
Theo đánh giá của VFS, môi trường vốn quốc tế kém thuận lợi khiến chi phí vốn của nền kinh tế và doanh nghiệp chịu áp lực tăng. Với doanh nghiệp mở rộng bằng vốn vay, đây là yếu tố cần theo dõi sát, bởi chi phí vốn quyết định phần giá trị được giữ lại từ dòng vốn đầu tư.
Áp lực này không chỉ nằm ở lãi suất mà còn ở lịch đáo hạn nợ. Trong giai đoạn tháng 8 - 12/2026, nhóm doanh nghiệp phi ngân hàng có khoảng 88,7 nghìn tỷ đồng trái phiếu đáo hạn, tăng 31,2% so với cùng kỳ, trong đó bất động sản chiếm 58,6 nghìn tỷ đồng, tương đương 66,1%, với điểm rơi lớn nhất dự kiến vào tháng 12. Lịch đáo hạn dày làm tăng vai trò của dòng tiền và cấu trúc nợ đối với phần giá trị doanh nghiệp giữ lại được.
VFS lưu ý giai đoạn chờ “giá của tiền” tạo đỉnh có thể kéo dài hơn kỳ vọng nếu môi trường lãi suất trong nước, quốc tế và dòng vốn ngoại chậm cải thiện. Với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa chi phí vốn có thể còn ở mức cao trong một thời gian, khiến khả năng giữ lại giá trị phụ thuộc nhiều hơn vào biên lợi nhuận, quyền định giá và dòng tiền.
Theo định hướng tăng trưởng mà VFS tổng hợp, khu vực tư nhân được kỳ vọng mở rộng đầu tư ở nhiều lĩnh vực, từ sản xuất, hạ tầng, năng lượng, logistics đến công nghệ, đồng thời tham gia vào các chuỗi giá trị mới như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và công nghiệp xanh. Định hướng đặt ra là làm chủ công nghệ và giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn trong nước, còn mức độ hiện thực hóa sẽ khác nhau tùy năng lực của từng doanh nghiệp.
Việc đầu tư công nghệ, tự động hóa và nâng cao năng suất có thể giúp doanh nghiệp đi sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ đó có thêm cơ sở để bảo vệ biên lợi nhuận và quyền định giá.
Từ khung phân tích của VFS, doanh nghiệp có nhiều khả năng giữ lại được giá trị từ chu kỳ đầu tư là những đơn vị hội đủ các điều kiện: có backlog lớn hoặc hoạt động đầu tư mở rộng, duy trì được biên lợi nhuận và quyền định giá, kiểm soát được chi phí vốn và chuyển được lợi nhuận thành dòng tiền thực. Đây cũng là lý do chiến lược của VFS cho năm 2027 là chọn đúng mắt xích hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư, thay vì mua theo ngành.
Các nhận định trên được chuyên gia VFS chia sẻ tại Hội thảo tài chính "Giải mã dòng tiền - Quy luật nhân quả trên thị trường chứng khoán Việt Nam", diễn ra lúc 08:30 ngày 11/10/2026 tại Phòng S2.01, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB), số 123 Trương Định, phường Xuân Hòa, TP. Hồ Chí Minh.
Diễn giả: ông Nguyễn Minh Hoàng - Giám đốc Phân tích; ông Phạm Ngọc Sơn - Trưởng phòng Môi giới, Chứng khoán Nhất Việt.
Nội dung chính: bối cảnh vĩ mô và các yếu tố tác động đến dòng tiền; định giá mặt bằng hiện tại và nhận diện cơ hội đầu tư; quy luật Nhân - Quả trong phân tích kỹ thuật; tọa đàm giao lưu với nhà đầu tư.
Kết thúc phần trình bày, chuyên gia VFS đã trao đổi trực tiếp với nhà đầu tư và cơ quan báo chí. Hội thảo thu hút sự quan tâm của đông đảo nhà đầu tư cá nhân, tổ chức tài chính và các cơ quan truyền thông.
*Các nhận định trong bài là quan điểm của VFS tại thời điểm công bố, mang tính chất tham khảo, không được coi là khuyến nghị đầu tư.
VỀ CHỨNG KHOÁN NHẤT VIỆT (VFS)
Công ty Cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) được thành lập năm 2008, là một trong những công ty chứng khoán có mặt sớm và hoạt động lâu năm trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Sau 18 năm hoạt động và phát triển, VFS đã tạo dựng uy tín trên thị trường và nhận được sự tin tưởng của khách hàng.
Với phương châm "Giải pháp vừa vặn - Đầu tư thông minh", VFS đồng hành cùng nhà đầu tư trong việc tìm ra phương án đầu tư hiệu quả, phù hợp với từng doanh nghiệp và cá nhân.
Tìm hiểu thêm tại: https://www.vfs.com.vn/
