Doanh nghiệp vừa và nhỏ trước bài toán chuyển đổi số

Chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, với phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ, bài toán không nằm ở việc đầu tư bao nhiêu cho công nghệ mà là lựa chọn đúng lộ trình, đúng giải pháp và có hệ sinh thái đồng hành. Thay vì đầu tư dàn trải, nhiều doanh nghiệp đã lựa chọn chuyển đổi số theo hướng tinh gọn, bắt đầu từ việc chuẩn hóa quy trình và xây dựng dữ liệu đúng với đặc thù doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nỗ lực số hóa

Là trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics lớn nhất miền Bắc, Hải Phòng đang đặt chuyển đổi số vào vị trí trung tâm trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp. Không chỉ là xu hướng tất yếu, chuyển đổi số còn trở thành động lực giúp doanh nghiệp tối ưu sản xuất, nâng cao năng suất lao động, cải thiện năng lực quản trị và mở rộng khả năng kết nối với thị trường trong nước cũng như quốc tế.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ nguồn lực để đầu tư đồng bộ ngay từ đầu. Thay vì chạy theo những dự án quy mô lớn, nhiều doanh nghiệp lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn: bắt đầu từ những quy trình cốt lõi, từng bước số hóa dữ liệu và hoàn thiện mô hình trước khi nhân rộng.

Từ góc độ doanh nghiệp tham gia chuyển đổi, chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Hoàng Ngọc Bách - Phó Trưởng phòng sản xuất Công ty Cổ phần Thiết bị Ô tô và Công nghiệp JAT cho biết: “Trên thực tế, JAT chúng tôi chưa triển khai chuyển đổi số trên toàn bộ nhà máy mà đang lựa chọn một dây chuyền sản xuất tiêu biểu để thí điểm. Đây là bài học được rút ra sau nhiều lần thử nghiệm trước đó. Có thời điểm doanh nghiệp đầu tư phần mềm với kỳ vọng chuyển đổi đồng bộ trên toàn nhà máy, nhưng kết quả không như mong muốn. Chúng tôi nhận ra rằng nếu quy trình sản xuất vẫn còn nhiều lãng phí, chưa được chuẩn hóa thì việc đưa công nghệ vào sẽ rất khó phát huy hiệu quả. Đó là lý do mà chúng tôi phải quay trở lại phương án chuyển đổi số trên một dây chuyền theo hướng tinh gọn. Khi mô hình này vận hành ổn định, doanh nghiệp mới tính đến việc nhân rộng”.

Việc chuyển đổi số tạo ra nhiều cơ hội cũng như thách thức cho các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong bối cảnh hiện nay. Song, trên thực tế, chuyển đổi số không trực tiếp làm điều đấy mà giúp doanh nghiệp có những dữ liệu thực tế và xác định đúng hiện trạng của nhà máy. Dựa vào các dữ liệu nhận được, doanh nghiệp biết nhà máy đang bị “đau” ở đâu, dây chuyền nào đang phát sinh lãng phí và khâu nào cần cải tiến. Từ đó, nhà quản trị có cơ sở để đưa ra quyết định nhanh và chính xác.

Trong khi đó, để nâng cao năng suất ở mức cao hơn, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư vào tự động hóa, robot, trí tuệ nhân tạo và các giải pháp sản xuất thông minh. Đây lại là thách thức không nhỏ đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ khi nguồn lực tài chính còn hạn chế.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Phạm Quang Việt - Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Sản xuất Ống gió Sao Việt cho rằng: “Các doanh nghiệp đều mong muốn nhanh chóng bắt nhịp đường đua chuyển đổi số để góp phần tăng năng suất, giảm chi phí. Tuy nhiên, nguồn lực dành cho tiến trình này là thực sự lớn, nhân sự cũng cần phải có kỹ năng, kiến thức để làm chủ công nghệ và quản trị dữ liệu. Đồng thời, việc xác định lộ trình chuyển đổi phù hợp với đặc thù ngành nghề cũng là một rào cản đặt ra cho doanh nghiệp nếu muốn tự thực hiện chuyển đổi”.

Cần thêm những “cánh tay nối dài”

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Hoàng Ngọc Bách đề xuất, để bắt nhịp vào cuộc cách mạng số, điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay không chỉ là hỗ trợ tài chính mà còn là được đồng hành từ phía các cơ quan quản lý. Trước hết, chúng tôi mong muốn Nhà nước có thể kết nối doanh nghiệp với những đơn vị tư vấn giải pháp để có thể đánh giá hiện trạng của mình một cách chính xác, từ đó đưa ra những giải pháp hợp lý để doanh nghiệp có thể áp dụng cho việc chuyển đổi số một cách phù hợp. Đặc biệt, một số giải pháp mà các doanh nghiệp áp dụng đòi hỏi chi phí lớn. Vì thế, chúng tôi thực sự mong muốn được tiếp cận vốn hỗ trợ để doanh nghiệp phần nào giảm bớt gánh nặng ban đầu. Qua đó, doanh nghiệp có thể áp dụng được những giải pháp tốt và thực tế”.

Khi được tiếp cận đúng giải pháp, có nguồn lực và có sự đồng hành của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn hơn trong chuyển đổi số, từ đó từng bước thực hiện chuyển đổi và phát triển một cách bền vững.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Hải Phòng đang từng bước xây dựng hệ sinh thái số nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp. Hải Phòng không chỉ coi chuyển đổi số là một xu thế, mà là “chìa khóa vàng” để cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Chính vì vậy, thành phố đã nỗ lực đồng hành cùng với doanh nghiệp trong quá trình triển khai nhiệm vụ này.

Ông Nguyễn Cao Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng cho biết: “Trước hết, chúng ta đã xây dựng một hạ tầng số “đi trước một bước” để đón đầu các nhà đầu tư lớn. Với tỷ lệ phủ sóng 4G đạt 100% và 5G đạt 98% dân số, đặc biệt là 100% các khu công nghiệp, cảng biển và trung tâm thương mại đã có sóng 5G. Bên cạnh đó, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện đã được cung cấp trực tuyến toàn trình. Đặc biệt, thành phố đang quyết liệt thực hiện nguyên tắc “chỉ cung cấp thông tin một lần”, yêu cầu cán bộ phải chủ động khai thác dữ liệu từ các hệ thống quốc gia và VNeID, nghiêm cấm yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại các giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu. Đồng thời, thành phố cũng đang triển khai 3 bài toán lớn: Khu thương mại tự do số, Hệ sinh thái du lịch thông minh và Nền tảng dữ liệu giáo dục số. Đây là những công cụ giúp doanh nghiệp giảm chi phí logistics và tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao được đào tạo bài bản về kỹ năng số”.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, chuyển đổi số không còn là câu chuyện của riêng các tập đoàn lớn. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, đây là hành trình đòi hỏi sự kiên trì, lựa chọn đúng hướng đi và đặc biệt là sự đồng hành của Nhà nước, các tổ chức hỗ trợ và chuyên gia tư vấn. Khi những "mắt xích" này được kết nối đồng bộ, chuyển đổi số sẽ trở thành động lực quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.