Động lực mới cho doanh nghiệp tư nhân Hải Phòng

Thế nhưng, câu hỏi đặt ra từ chính cộng đồng doanh nghiệp địa phương là làm sao để các doanh nghiệp tư nhân trong nước không chỉ là “người đứng ngoài” mà thực sự tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trò chuyện cùng ông Đỗ Hữu Huỳnh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hải Phòng, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Hải Phòng, để làm rõ những rào cản và đưa ra những kiến nghị cụ thể.

- Từ góc nhìn của một lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp Hải Phòng, theo ông, đâu là điểm nghẽn lớn nhất khiến doanh nghiệp tư nhân tại địa phương chưa thể tận dụng làn sóng FDI chất lượng cao để nâng cấp năng lực số và AI?

Theo tôi, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không hẳn nằm ở việc doanh nghiệp thiếu mong muốn chuyển đổi số hay ứng dụng AI, mà là thiếu nhân lực có khả năng ứng dụng công nghệ vào đúng bài toán sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp tư nhân Hải Phòng phần lớn là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nguồn lực tài chính dành cho công nghệ, dữ liệu và đào tạo nhân sự còn hạn chế. Trong khi đó, để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI công nghệ cao, doanh nghiệp không chỉ cần máy móc hiện đại mà còn phải đáp ứng các yêu cầu rất cao về quản trị, chất lượng, truy xuất dữ liệu, tiêu chuẩn sản xuất và năng lực số.

Tôi cho rằng chúng ta cần thay đổi cách tiếp cận. Không nên xem AI chỉ là một công nghệ để đầu tư, mà phải xem AI là công cụ để nâng năng suất và nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Muốn vậy, doanh nghiệp phải bắt đầu từ những việc rất cụ thể: số hóa dữ liệu, chuẩn hóa quy trình, đào tạo người lao động và cán bộ quản lý biết sử dụng các công cụ AI trong công việc hàng ngày. Nếu làm được điều đó, doanh nghiệp tư nhân Hải Phòng sẽ không chỉ là nhà cung cấp cấp thấp cho doanh nghiệp FDI, mà có thể từng bước trở thành đối tác trong chuỗi cung ứng có giá trị gia tăng cao hơn.

- Hiệp hội Bất động sản Hải Phòng đã có những nghiên cứu cụ thể nào về phát triển các khu công nghiệp thông minh, nơi doanh nghiệp tư nhân có thể tiếp cận hạ tầng số và ứng dụng AI một cách thuận lợi nhất, thưa ông?

Theo tôi, khi nói đến khu công nghiệp trong giai đoạn mới, chúng ta không nên chỉ nhìn vào diện tích đất, nhà xưởng hay hạ tầng giao thông. Khu công nghiệp thế hệ mới phải là một hệ sinh thái sản xuất, trong đó có hạ tầng giao thông, điện, nước, logistics, viễn thông, dữ liệu, xử lý môi trường và các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp.
Đặc biệt đối với Hải Phòng, một thành phố có lợi thế rất lớn về cảng biển, logistics và công nghiệp, việc phát triển các khu công nghiệp thông minh sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn trong thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.

Theo tôi, trong các khu công nghiệp mới cần hướng tới một nền tảng hạ tầng số dùng chung, để doanh nghiệp có thể tiếp cận dữ liệu và các dịch vụ số với chi phí hợp lý. Ví dụ như quản lý năng lượng, quản lý môi trường, an ninh, logistics, giao thông nội khu và các hệ thống quản trị sản xuất. Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, nếu mỗi doanh nghiệp phải tự đầu tư toàn bộ hạ tầng số thì chi phí sẽ rất lớn.

Vì vậy, hạ tầng số dùng chung của khu công nghiệp chính là một giải pháp quan trọng để doanh nghiệp tư nhân có thể tiếp cận AI và chuyển đổi số với chi phí phù hợp. Tôi cho rằng đây cũng là một trong những tiêu chí quan trọng khi Hải Phòng phát triển các khu công nghiệp trong thời gian tới.

- Theo ông, đâu là mô hình hợp tác hiệu quả nhất giữa doanh nghiệp tư nhân và các cơ sở đào tạo để phát triển nhân lực số và AI một cách thực chất, tránh hình thức?

Theo tôi, mô hình hiệu quả nhất là doanh nghiệp đặt hàng - nhà trường đào tạo – người học thực hành ngay tại doanh nghiệp. Chúng ta không nên đào tạo AI theo kiểu chỉ học lý thuyết hoặc chạy theo những khái niệm rất mới nhưng khi sinh viên ra trường lại không biết ứng dụng vào công việc cụ thể. Ví dụ, doanh nghiệp sản xuất cần nhân lực biết sử dụng AI để phân tích dữ liệu sản xuất, dự báo nhu cầu, kiểm soát chất lượng. Doanh nghiệp logistics cần nhân lực biết phân tích dữ liệu vận tải, tối ưu tuyến đường và kho hàng. Doanh nghiệp bất động sản cần nhân lực có khả năng quản lý dữ liệu khách hàng, thị trường và dự án.

Vì vậy, tôi đề xuất mô hình “đào tạo theo bài toán thực tế của doanh nghiệp”. Doanh nghiệp đưa ra bài toán thật; nhà trường cùng doanh nghiệp xây dựng chương trình đào tạo; sinh viên được thực tập, làm dự án thực tế; và cuối cùng doanh nghiệp trực tiếp đánh giá kết quả. Khi đó, người học có việc làm, nhà trường nâng cao chất lượng đào tạo, còn doanh nghiệp có được nguồn nhân lực đúng nhu cầu. Đó mới là liên kết đào tạo thực chất.

- Ông có kiến nghị cụ thể nào với chính quyền thành phố Hải Phòng về cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào đào tạo nhân lực số, nhằm đón đầu dòng vốn FDI công nghệ cao?

Tôi có ba kiến nghị. Thứ nhất, thành phố cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư cho đào tạo nhân lực số và AI. Đặc biệt, cần quan tâm đến doanh nghiệp vừa và nhỏ, bởi đây là nhóm doanh nghiệp có nhu cầu rất lớn nhưng khả năng tự đầu tư còn hạn chế.

Thứ hai, thành phố nên xây dựng một cơ chế kết nối ba bên: chính quyền - nhà trường - doanh nghiệp. Thành phố có thể đóng vai trò kiến tạo, kết nối các trường đại học, cao đẳng, các trung tâm đào tạo với cộng đồng doanh nghiệp và các tập đoàn FDI đang đầu tư tại Hải Phòng.

Thứ ba, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp FDI chia sẻ yêu cầu về tiêu chuẩn công nghệ, quản trị và nhân lực với doanh nghiệp Việt Nam. Bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là thu hút FDI vào Hải Phòng, mà quan trọng hơn là làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các tập đoàn FDI.
Tôi cho rằng đây là cơ hội rất lớn để nâng tầm doanh nghiệp tư nhân Hải Phòng. Nếu chúng ta làm tốt đào tạo nhân lực và chuyển đổi số ngay từ bây giờ, Hải Phòng sẽ có một lực lượng doanh nghiệp nội địa đủ năng lực đón dòng vốn FDI công nghệ cao trong những năm tới.

- Trân trọng cảm ơn ông!