Tiếp tục Chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, tại phiên họp sáng nay 11/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Dự án Luật Phát triển đô thị.
Tham gia cho ý kiến về Dự án Luật, quan tâm đến quy định về cơ chế rút ngắn thủ tục với dự án lớn, quan trọng (Điều 15 Dự thảo Luật), đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau bày tỏ đồng tình với mục tiêu rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.
Theo đại biểu, Dự thảo cho phép đối với dự án lớn, quan trọng, Chủ tịch UBND quyết định việc lập, thẩm định, quyết định đầu tư dự án đầu tư công, dự án PPP mà không phải thực hiện thủ tục lập thẩm định quyết định chủ trương đầu tư và các thủ tục liên quan, đồng thời cho phép triển khai đồng thời một số bước khảo sát thiết kế và thực hiện dự án.
Tuy nhiên, khái niệm dự án lớn, quan trọng tại Điều 2 hiện bao gồm nhiều nhóm dự án có tính chất khác nhau, từ dự án cần triển khai ngay, dự án đáp ứng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia đến dự án thu hút nhà đầu tư chiến lược.
Vì vậy, đại biểu cho rằng, càng rút ngắn thời gian thủ tục thì phạm vi dự án được áp dụng phải rõ ràng. Nếu không, doanh nghiệp có thể triển khai các bước tiếp theo nhưng sau đó lại phát sinh cách hiểu khác nhau về việc dự án có thuộc diện áp dụng cơ chế đặc thù hay không.
Từ đó, đại biểu đề nghị, luật cần xác định rõ nguyên tắc giới hạn đối với dự án được áp dụng cơ chế này, còn tiêu chí cụ thể như thế nào thì giao cho Chính phủ quy định. Mục tiêu không chỉ giúp thủ tục nhanh hơn mà còn phải đảm bảo rằng khi doanh nghiệp thực hiện đúng cơ chế của luật thì có thể yên tâm triển khai dự án, không phải quay lại xử lý nhiều thủ tục đã được rút gọn trước đó.
Tham gia ý kiến về cách khai thác tại khu vực TOD tại Điều 13, đại biểu cũng bày tỏ tán thành việc triển khai khai thác đồng bộ giá trị tăng thêm do đầu tư hạ tầng mang lại để tái đầu tư cho đường sắt đô thị và giao thông.
Tuy nhiên, theo đại biểu, Dự thảo đang giao cho HĐND thành phố quyết định nhiều khoản thu trong khu vực TOD gồm khoản thu đối với diện tích sàn xây dựng tăng thêm, khoản thu từ giá trị tăng thêm của đất, phí cải thiện hạ tầng, phí kết nối giao thông công cộng và các khoản thu khác.
Trong khi đối với doanh nghiệp, ngay từ khi chuẩn bị dự án phải tính được tương đối đầy đủ nghĩa vụ tài chính. Nếu giá trị tăng thêm của đất đã được phản ánh trong tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hoặc nghĩa vụ tài chính khi điều chỉnh quy hoạch, nhưng lại tiếp tục là căn cứ để tính thêm các khoản thu khác thì có thể phát sinh thu chồng và làm tăng thêm chi phí đầu tư.
Vì vậy, đại biểu đề nghị luật quy định rõ nguyên tắc không thu chồng, giới hạn của các khoản thu tại khu vực TOD. Cụm từ “các khoản thu khác” nên được xác định rõ phạm vi, tránh quy định quá rộng.
Đồng quan điểm, tham gia góp ý, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cũng bày tỏ tán thành các quy định về phát triển đô thị theo mô hình TOD, gắn phát triển đô thị với hệ thống đường sắt đô thị. Và cho rằng, đây là hướng cấp yếu để phát triển đô thị hiện đại, bền vững, khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị quy định rõ nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân trong khu vực TOD và khu vực thu hồi đất. Quy định rõ cơ chế công khai minh bạch trong đấu giá quyền phát triển, cũng như phân bổ hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân để tránh việc khiếu kiện về sau.
Bên cạnh đó, góp ý về khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp và khu phi thuế quan được quy định tại Điều 20 và Điều 21, đại biểu cho rằng, đây động lực quan trọng để thúc đẩy xuất khẩu và thu hút đầu tư… tuy nhiên đề nghị, thiết kế các mô hình này theo hướng có thể kết nối, lan tỏa tới các tỉnh trong vùng, gắn với logistics và chế biến nông thủy sản xuất khẩu để lợi ích không chỉ tập trung ở đô thị đặc biệt mà còn thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao giá trị nông sản Việt.
Về thu hút nhà đầu tư chiến lược và thu hút ưu đãi hỗ trợ đầu tư phát triển doanh nghiệp tại Điều 35 và Điều 38, bày tỏ tán thành cơ chế nhằm thu hút các dự án có quy mô lớn, công nghệ cao, tuy nhiên, theo đại biểu, đây là lĩnh vực dễ phát sinh cơ chế xin-cho, lợi ích nhóm. Vì vậy, cần quy định thật rõ, minh bạch tiêu chí trong việc lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, cam kết ràng buộc về vốn, tiến độ, công nghệ, chuyển giao công nghệ và chế tài khi nhà đầu tư không thực hiện các cam kết. Đồng thời, cần bảo đảm ưu đãi có trọng tâm, trọng điểm, hiệu quả gắn với đánh giá giữa chi phí và lợi ích để không làm thất thu ngân sách và bảo đảm công bằng giữa các nhà đầu tư.
Cuối cùng, về liên kết phát triển vùng và ứng phó với biến đổi khí hậu vùng đô thị đặc biệt được quy định tại Điều 39, 40 và 41, đại biểu đánh giá cao các quy định về mục tiêu, nguyên tắc liên kết phát triển vùng và bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu vùng đô thị đặc biệt. Đồng thời đề nghị, bổ sung làm rõ cơ chế để có thể là chia sẻ nguồn lực, lợi ích và trách nhiệm giữa đô thị đặc biệt với các cái địa phương lân cận. Gắn kết chặt chẽ với các chương trình phát triển bền vững vùng Đồng bằng sông Cửu Long để có thể đảm bảo phát triển một cách hài hòa và bao trùm.
