Đổi mới sáng tạo đang được đặt vào vị trí trung tâm trong quá trình phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp tại các trường đại học, khi tri thức, công nghệ và nguồn lực được kết nối để hình thành sản phẩm có khả năng thương mại hóa.
Trong bối cảnh các trường đại học ngày càng được kỳ vọng trở thành một mắt xích quan trọng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, việc kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp và thị trường trở thành yêu cầu có tính chiến lược. Đây cũng là nội dung được Trung tâm Ươm tạo Khởi nghiệp Sông Hàn (SHi) và Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng trao đổi trong chương trình làm việc về định hướng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Theo định hướng được trao đổi, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp trong trường đại học không nên dừng ở việc tổ chức các cuộc thi, chương trình đào tạo hay xây dựng thêm những công cụ công nghệ riêng lẻ. Yếu tố quyết định nằm ở khả năng liên kết các nguồn lực đang tồn tại trong nhà trường và mở rộng kết nối với bên ngoài để tạo thành một chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo.
Trong chuỗi đó, nhà trường giữ vai trò tạo môi trường hình thành ý tưởng, phát triển nhân lực và tổ chức các hoạt động đào tạo, nghiên cứu. Nhà khoa học cung cấp nền tảng tri thức, công nghệ và kết quả nghiên cứu; doanh nghiệp đưa những bài toán thực tiễn vào quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện giải pháp.
Cùng với đó, chuyên gia và cố vấn hỗ trợ các nhóm dự án về công nghệ, quản trị, mô hình kinh doanh và thị trường. Nhà đầu tư tạo thêm nguồn lực tài chính để những ý tưởng có tiềm năng được tăng tốc. Startup là lực lượng trực tiếp biến tri thức và công nghệ thành sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh, trong khi thị trường trở thành nơi kiểm chứng giá trị và cung cấp phản hồi để tiếp tục đổi mới.
Cách tiếp cận này giúp quá trình khởi nghiệp chuyển từ tư duy “có ý tưởng là khởi nghiệp” sang một chu trình phát triển có kiểm chứng, trong đó ý tưởng được đặt trước nhu cầu thực tế, được thử nghiệm, đo lường, điều chỉnh và từng bước tiến tới thương mại hóa.
Đây cũng là điểm mà chuyển đổi số có thể tạo ra giá trị cho hệ sinh thái. Thay vì coi công nghệ chỉ là công cụ số hóa các quy trình đang có, việc ứng dụng nền tảng số cần hướng tới kết nối dữ liệu, con người, hoạt động và kết quả để các nguồn lực có thể được nhìn nhận trong cùng một dòng giá trị.
Tại chương trình, SHi giới thiệu nền tảng đổi mới sáng tạo số hSPACE như một giải pháp hỗ trợ nhà trường tổ chức và kết nối các hoạt động liên quan đến đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.
Theo cách tiếp cận này, hSPACE không được đặt như một hệ thống thay thế các nền tảng quản trị hiện hữu mà đóng vai trò như một lớp kết nối, giúp liên thông thông tin giữa chiến lược, chương trình đào tạo, người học, giảng viên, dự án, nghiên cứu và các hoạt động đổi mới sáng tạo.
Điểm đáng chú ý là nền tảng hướng tới việc hình thành dòng dữ liệu và bằng chứng xuyên suốt quá trình phát triển năng lực. Từ kết quả học tập, hoạt động nghiên cứu đến dự án đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, những dữ liệu này có thể trở thành cơ sở để nhà trường quan sát, đánh giá và cải tiến hoạt động.
Trong hệ sinh thái khởi nghiệp, giá trị của cách tiếp cận này nằm ở khả năng phát hiện và kết nối những nguồn lực vốn có nhưng đôi khi chưa được liên thông. Một ý tưởng nghiên cứu có thể được kết nối với doanh nghiệp đang có nhu cầu công nghệ; một nhóm sinh viên có thể tiếp cận chuyên gia phù hợp; một dự án có sản phẩm thử nghiệm có thể tìm được cố vấn hoặc đối tác thị trường; còn những giải pháp có tiềm năng thương mại hóa có thể được đưa vào các chương trình ươm tạo và gọi vốn.
Khi dữ liệu được sử dụng để nhận diện nhu cầu và khoảng trống trong hệ sinh thái, nhà trường có điều kiện chuyển từ cách tổ chức hoạt động theo từng chương trình riêng lẻ sang mô hình quản trị dựa trên kết quả và bằng chứng.
Một số định hướng được trao đổi tập trung vào việc kết nối người học - giảng viên - chương trình đào tạo - nghiên cứu - đổi mới sáng tạo - khởi nghiệp - doanh nghiệp và thị trường trên một dòng dữ liệu và minh chứng xuyên suốt.
Theo đó, người học không chỉ tham gia vào quá trình học tập theo môn học hay chương trình đào tạo, mà cần được kết nối với các vấn đề thực tiễn, dự án, minh chứng năng lực, cơ hội nghề nghiệp và khởi nghiệp.
Giảng viên không chỉ thực hiện vai trò giảng dạy và nghiên cứu, mà còn có thể tham gia sâu hơn vào quá trình dẫn dắt năng lực, phát triển dự án, kết nối doanh nghiệp, tư vấn chuyên môn và chuyển giao tri thức vào thực tiễn.
Với doanh nghiệp, chuyên gia, mentor, cựu sinh viên, nhà tuyển dụng và nhà đầu tư, mô hình hệ sinh thái mở cho phép các bên có thể tham gia trực tiếp vào quá trình tạo, đánh giá, xác thực và khuếch đại giá trị.
Đây là một trong những định hướng quan trọng nhằm đưa hoạt động đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của Nhà trường gắn chặt hơn với nhu cầu thực tiễn và thị trường.
Tại buổi làm việc, các bên cũng trao đổi về việc đưa OBE, chuẩn đầu ra, minh chứng, đảm bảo chất lượng và kiểm định từ cách quản lý theo từng đợt sang một quá trình vận hành và cải tiến liên tục.
Theo hướng tiếp cận này, chuẩn đầu ra không chỉ là yêu cầu được thiết kế ở đầu chương trình hay đánh giá ở một số thời điểm nhất định, mà cần được kết nối với hoạt động học tập, dự án, minh chứng năng lực, phản hồi và dữ liệu trong suốt quá trình đào tạo.
Điều này giúp Nhà trường có thêm cơ sở để theo dõi mức độ hình thành năng lực của người học, đánh giá kết quả thực tế, cải tiến chương trình và nâng cao chất lượng đào tạo dựa trên dữ liệu và minh chứng.
Bên cạnh đó, nền tảng hSPACE được trao đổi với định hướng không thay thế các hệ thống hiện hữu như SIS, LMS hay ERP của Nhà trường, mà đóng vai trò như một lớp kết nối, điều phối và tạo giá trị bổ sung trên nền các hệ thống đang có.
Kết nối tri thức - kiến tạo năng lực - khuếch đại giá trị vì vậy không chỉ là thông điệp của một nền tảng, mà có thể trở thành cách tiếp cận để xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong trường đại học theo hướng mở, liên kết và phát triển bền vững.
