Với những lợi thế vốn có, Gia Lai có thể trở thành Thủ phủ cà phê Robusta chất lượng cao – xanh và có trách nhiệm trong tương lai gần.
Hiện tại, Gia Lai là một địa danh sản xuất cà phê lớn của Tây Nguyên và đang đứng trước cơ hội chuyển mình từ “vùng trồng” sang “trung tâm giá trị cà phê xanh và bền vững của khu vực”.
Cơ hội lớn cho “hub Tây Nguyên”
Với hơn 100.000 ha cà phê, điều kiện tự nhiên đặc hữu, cùng hệ sinh thái sản xuất bền vững, Gia Lai hoàn toàn có thể trở thành “thủ phủ” cà phê Robusta chất lượng cao – xanh và có trách nhiệm. Tuy nhiên, theo đánh giá hiện nay giá trị gia tăng vẫn còn thấp, cà phê Gia Lai còn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu thô.
Cùng với đó, chuỗi liên kết hiện nay vẫn chưa thực sự bền vững. Đặc biệt, áp lực về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe đòi hỏi địa phương phải chuyển đổi mô hình phát triển một cách căn cơ và toàn diện.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Thái Như Hiệp – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp cho rằng trong bối cảnh hiện tại việc đồng hành giữa Nhà nước và doanh nghiệp sẽ tạo sức mạnh để đưa Gia Lai trở thành “trung tâm điều phối – chế biến – giao dịch cà phê của khu vực và thế giới”. Đặc biệt, Vĩnh Hiệp cũng đề xuất đề án 5 năm từ nay đến 2030 nhằm đột phá ngành hàng cà phê Gia Lai vườn tầm quốc tế, với tổng số vốn đầu tư hơn 18.000 tỷ đồng.
Cụ thể, doanh nghiệp này đề xuất hội tụ vùng nguyên liệu 5 tỉnh Tây Nguyên về Gia Lai, hình thành “Tây Nguyên Hub”; Chế biến sâu – gia tăng giá trị, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu thô; Cụm kho trung tâm và Sàn giao dịch cà phê theo chuẩn London, giúp doanh nghiệp và nông dân chủ động giá, chấm dứt tình trạng “bán rẻ – mua đắt”; Viện nghiên cứu cà phê Gia Lai và chuyển đổi số nền tảng nông nghiệp, đưa cà phê Gia Lai bước vào nhóm hàng hóa minh bạch và có trách nhiệm cao nhất thế giới; Chuỗi kinh tế tuần hoàn: từ cà phê – phân bón hữu cơ – năng lượng xanh – du lịch trải nghiệm.
“Mỗi kg cà phê tăng thêm giá trị là một bước giảm nghèo bền vững cho người nông dân trên địa bàn Gia Lai. Nếu được tỉnh tin tưởng, doanh nghiệp sẽ đầu tư công nghệ, vốn, thị trường; Nhà nước định hướng quy hoạch, hạ tầng, thể chế; thì Gia Lai sẽ không chỉ bán cà phê, mà bán thương hiệu, bán chuẩn mực, nâng tầm uy tín và vị thế quốc gia”, ông Hiệp khẳng định.
Xây dựng “cứ điểm nông - công nghiệp”
Thông tin từ Sở Công thương Gia Lai, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng nông sản của địa phương ước đạt khoảng 1,4 tỷ USD, khẳng định vai trò then chốt của ngành nông nghiệp trong phát triển kinh tế. Con số này cũng đã cho thấy tiềm năng lớn để nông sản Gia Lai tiếp tục vươn xa trên thị trường quốc tế.
Mỗi năm Gia Lai xuất khẩu khoảng 240 nghìn tấn cà phê, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị xuất khẩu của tỉnh, hiện có mặt tại hơn 60 quốc gia. Hiện tại, việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, đạt tiêu chuẩn quốc tế không chỉ là xu thế tất yếu giúp nông sản Gia Lai mở rộng thị trường, mà còn thể hiện cam kết mạnh mẽ của địa phương phát triển nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững.
Theo TS. Trần Du Lịch - Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, Gia Lai cần phát triển nông nghiệp công nghệ cao, đặc biệt khai thác dư địa của đất đỏ Bazan và hiện đại hóa, xanh hóa 3 lơi thế của nông nghiệp gồm trồng trọt, chăn nuôi và ngư nghiệp. Đặc biệt, Gia Lai cũng cần xây dựng các “cứ điểm nông - công nghiệp” trong thời gian tới.
“Về chuyển đổi tăng trưởng, Gia Lai cần chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang tham gia chuỗi giá trị bao gồm phát triển công nghiệp chế biến sâu; Xây dựng chuỗi giá trị nông sản; Hình thành thương hiệu nông sản Gia lai trên thị trường thế giới”, TS. Trần Du Lịch đề xuất.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn cho biết, đối với giai đoạn 2026–2030, địa phương xác định mục tiêu chung là “đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tư nhân; phấn đấu xây dựng Gia Lai phát triển nhanh, bền vững, trở thành trung tâm về công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ, du lịch, công nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI). Qua đây từng bước đưa Gia Lai trở thành tỉnh phát triển khá, cùng với cả nước vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
Theo ông Tuấn, một trong năm trụ cột tăng trưởng giai đoạn tới của Gia Lai bao gồm phát triển nông nghiệp công nghệ cao, lâm nghiệp bền vững. Cùng với đó là hình thành các “cứ điểm nông – công nghiệp”, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực.
“Tỉnh sẽ đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi số, chuyển đổi xanh”, ông Phạm Anh Tuấn cho biết.
