Làn sóng tăng giá vật liệu xây dựng đang buộc các nhà thầu phải xoay xở bằng nhiều giải pháp nhằm giảm áp lực tài chính.
Từ đầu tháng 3 đến nay, thị trường vật liệu xây dựng chứng kiến đợt tăng giá trên diện rộng, ảnh hưởng tới hầu hết các nhóm hàng chủ lực như thép, cát, đá, xi măng và bê-tông.
Theo thông báo mới nhất, Văn phòng Bắc miền Trung của Công ty TNHH MTV Hòa Phát - Bình Định điều chỉnh giá thép thanh vằn và thép cuộn thêm 600.000 đồng/tấn, trong khi thép cuộn rút dây tăng 400.000 đồng/tấn. Trước đó, các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hòa Phát cũng đã nhiều lần tăng giá, mỗi đợt tăng khoảng 200.000 - 300.000 đồng/tấn tùy loại.
Diễn biến này không chỉ diễn ra tại Hòa Phát mà lan rộng toàn ngành. Nhiều doanh nghiệp như Thép Việt Ý hay Việt Đức cũng đồng loạt nâng giá bán, với mức tăng phổ biến từ 200 đồng/kg tuỳ sản phẩm.
Không dừng ở thép, các vật liệu khác cũng ghi nhận đà tăng. Giá gạch từ 1.800 đồng lên 2.100 đồng/viên (chưa bao gồm phí vận chuyển); cát đen tăng từ 470.000 đồng lên 570.000 đồng/m³; cát vàng tăng từ 750.000 đồng lên 800.000 đồng/m³. Đáng chú ý, bê-tông tươi M300 chỉ trong vài tuần đã tăng từ 1,1 triệu đồng/m³ lên gần 1,5 triệu đồng/m³.
Đại diện Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam cho biết, biến động giá vật liệu thời gian gần đây đang gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp xây dựng, đặc biệt là những hợp đồng đã ký theo đơn giá cố định. Nhiều nhà thầu đứng trước nguy cơ bị “ăn mòn” lợi nhuận, thậm chí phát sinh thua lỗ nếu không có cơ chế điều chỉnh phù hợp.
TS Lê Như Thạch - Chủ tịch Tập đoàn Bcons nhận định nguyên nhân chính đến từ biến động giá xăng dầu dưới tác động của yếu tố địa chính trị, kéo theo chi phí sản xuất và vận chuyển leo thang. Giá bê-tông đã tăng thêm khoảng 100.000 đồng/m³ trong thời gian ngắn, tạo áp lực lớn lên chi phí đầu vào.
Trước áp lực này, Bcons đã rà soát lại tiến độ các dự án, tạm dừng những dự án chưa mở bán, đồng thời đẩy nhanh thi công các dự án đang triển khai nhằm đảm bảo tiến độ và uy tín. Doanh nghiệp cũng triển khai hàng loạt biện pháp tiết giảm chi phí như tinh gọn nhân sự, tối ưu sử dụng vật liệu, thậm chí nghiên cứu phương án dùng vật liệu tái chế. “Trong giai đoạn này, không thua lỗ đã là một kết quả tích cực”, ông Thạch chia sẻ.
Theo TS Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn tới đặt nhiều kỳ vọng vào đầu tư công, việc giá vật liệu leo thang đang trở thành lực cản đáng kể. Đặc biệt, các dự án sử dụng ngân sách với hợp đồng trọn gói sẽ chịu áp lực lớn do chi phí tăng nhưng không thể điều chỉnh tương ứng.
Trước thực tế này, Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) đã kiến nghị các bộ, ngành theo dõi sát diễn biến thị trường, kịp thời có giải pháp bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu đầu vào.
Đồng thời, VARSI đề xuất xây dựng cơ chế cập nhật, điều chỉnh chỉ số giá xây dựng sát với thực tế, qua đó tạo cơ sở pháp lý cho việc điều chỉnh hợp đồng giữa chủ đầu tư và nhà thầu, giảm thiểu rủi ro tài chính. Với các dự án chịu tác động nặng, hiệp hội kiến nghị xem xét gia hạn tiến độ và thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro khi chi phí vượt tổng mức đầu tư.
Bên cạnh đó, việc đảm bảo nguồn cung xăng dầu, ưu tiên cho các dự án trọng điểm, cũng như cho phép nhà thầu mua nhiên liệu với khối lượng lớn được xem là giải pháp cần thiết nhằm hạn chế gián đoạn thi công. Công tác quản lý thị trường vật liệu xây dựng cũng cần được siết chặt để ngăn chặn tình trạng đầu cơ, tăng giá bất hợp lý.
Đồng quan điểm, Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam cho rằng biến động giá nhiên liệu và vật liệu đang tác động trực tiếp đến sức khỏe tài chính của doanh nghiệp xây dựng, đặc biệt ở các dự án hạ tầng giao thông có nhu cầu lớn về nhiên liệu và vật liệu rời.
Do đó, hiệp hội kiến nghị cho phép áp dụng cơ chế bù trừ chi phí nhiên liệu trong hợp đồng xây dựng từ tháng 3-2026 đến khi thị trường ổn định; đồng thời tăng cường kiểm soát chi phí vận chuyển và giá vật liệu tại địa phương. Trong trường hợp biến động kéo dài do yếu tố địa chính trị, cần xem xét áp dụng các điều khoản bất khả kháng để điều chỉnh hợp đồng.
Ngoài ra, việc khuyến khích doanh nghiệp liên kết, hình thành chuỗi cung ứng vật liệu được xem là hướng đi cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro nguồn cung và biến động giá, qua đó góp phần đảm bảo tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia.
.jpg "Tại sao doanh nghiệp kinh doanh, sản xuất vật liệu xây dựng cần chứng nhận hợp quy?")