Việc nâng cao năng lực kiểm soát rủi ro chủ động chính là yếu tố sống còn để doanh nghiệp logistics duy trì dòng tiền và phát triển bền vững.
Chia sẻ về mô hình quản trị hiệu quả cho doanh nghiệp logistics, Luật sư Nguyễn Thị Hồng Ngân, Trưởng ban Pháp luật Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), nhấn mạnh bước chuyển quan trọng nhất hiện nay chính là thay đổi tư duy quản trị. Theo bà Ngân, các doanh nghiệp cần dứt khoát chuyển từ trạng thái bị động đi giải quyết hậu quả sang chủ động phòng chống rủi ro ngay từ đầu.
Dẫn chiếu theo tiêu chuẩn ISO 31000:2018 về quản lý rủi ro, bà Ngân cho rằng rủi ro được định nghĩa là bất kỳ sự tác động hay yếu tố bất ngờ nào làm ảnh hưởng đến việc thực hiện mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp. Để xây dựng một cơ chế phòng vệ hiệu quả, mỗi đơn vị phải bắt đầu từ chính chiến lược cốt lõi của mình. Quy trình này đòi hỏi thực hiện bài bản qua các bước: xác định mục tiêu kinh doanh, phân tích và nhận diện rủi ro tiềm ẩn, đánh giá mức độ ảnh hưởng, xây dựng mô hình quản trị tương ứng, đưa vào vận hành thực tế và liên tục giám sát, điều chỉnh linh hoạt theo thời gian.
Chuyên gia pháp lý VLA phân tích rằng một rủi ro thông thường có thể được xử lý qua bốn phương thức chính bao gồm chấp nhận rủi ro, giảm thiểu rủi ro, chuyển giao rủi ro và né tránh. Việc lựa chọn phương thức nào phụ thuộc vào từng mục tiêu cụ thể, chẳng hạn như khi mở rộng dịch vụ vận chuyển hàng hóa chất chuyên dụng, doanh nghiệp bắt buộc phải nhận diện toàn bộ các rủi ro đặc thù của ngành hàng này trước khi đặt bút ký hợp đồng.
Đặc biệt, không có bất kỳ một mô hình quản trị rủi ro nào cố định hay bất biến cho mọi doanh nghiệp. Hoạt động kiểm soát rủi ro phải được tích hợp xuyên suốt vào toàn bộ quá trình lập kế hoạch, ra quyết định và vận hành bộ máy. Để làm được điều đó, doanh nghiệp cần chú trọng nhân tố con người thông qua việc thiết lập bộ phận kiểm soát nội bộ, nâng cao năng lực phòng pháp chế hoặc chủ động hợp tác với các đơn vị tư vấn luật chuyên nghiệp. Chi phí bỏ ra để phòng ngừa rủi ro ban đầu luôn luôn rẻ hơn rất nhiều so với chi phí phải gánh chịu để khắc phục hậu quả khi sự cố đã xảy ra.
Đánh giá về bức tranh tổng quan của thị trường tài chính và nghĩa vụ thanh toán trong khu vực, bà Lê Uyên Vy, Tổng Giám đốc Coface Việt Nam, đã phác thảo ba xu hướng lớn mà các doanh nghiệp logistics Việt Nam phải đối mặt trong thời gian tới.
Thứ nhất là sự phân mảnh và thiếu ổn định của tăng trưởng thương mại toàn cầu. Những biến động địa chính trị, sự điều chỉnh chuỗi cung ứng cùng các rào cản thuế quan đang tác động trực tiếp đến sức khỏe tài chính của khách hàng. Chất lượng tín dụng của các đối tác có thể suy giảm rất nhanh, từ đó làm thay đổi đáng kể hành vi thanh toán đối với nhà cung cấp dịch vụ logistics.
Thứ hai, rủi ro lớn nhất hiện nay đối với ngành logistics không nằm ở các vụ phá sản quy mô lớn mà nằm ở tình trạng trả chậm kéo dài. Nghiên cứu từ Coface chỉ ra rằng có tới 57% doanh nghiệp tại khu vực châu Á dự kiến hành vi thanh toán của khách hàng sẽ chậm hơn trong thời gian tới. Thực tế này tạo ra áp lực tài chính rất nặng nề cho doanh nghiệp logistics — những đơn vị thường xuyên phải ứng trước khoản tiền lớn cho chi phí nhiên liệu, vận chuyển, kho bãi và nhân sự nhưng chỉ thu hồi được tiền từ khách hàng sau một thời gian dài.
Thứ ba là bài toán cân bằng giữa tăng trưởng doanh thu và quản trị rủi ro trong bối cảnh Việt Nam hưởng lợi từ làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng và dòng vốn FDI mới. Cơ hội tiếp cận các nhóm khách hàng mới là rất lớn, tuy nhiên tốc độ mở rộng thị trường của doanh nghiệp thường chạy nhanh hơn năng lực kiểm soát rủi ro. Việc gia tăng doanh số mà thiếu đi cơ chế kiểm soát nợ xấu sẽ đẩy doanh nghiệp vào nguy cơ mất thanh khoản.
Từ những phân tích sâu sắc của các chuyên gia, doanh nghiệp, bài toán đặt ra cho cộng đồng doanh nghiệp ngành logistics Việt Nam không chỉ là tìm kiếm đơn hàng hay gia tăng doanh số bằng mọi giá, mà là nâng cao sức chống chịu của doanh nghiệp trước các biến động bất ngờ.
Để tối ưu chi phí và bảo vệ dòng tiền, các doanh nghiệp logistics cần tập trung rà soát chặt chẽ các điều khoản hợp đồng dịch vụ. Việc làm rõ trách nhiệm pháp lý của mỗi bên khi phát sinh sự cố - như trường hợp hàng hóa bị bỏ lại tại cảng nước ngoài khiến chi phí lưu kho bãi gia tăng lên tới hàng trăm nghìn USD - là điều khoản bắt buộc để tránh các tranh chấp kéo dài.
Bên cạnh đó, áp dụng các giải pháp chuyển giao rủi ro thông qua bảo hiểm trách nhiệm hay bảo hiểm tín dụng thương mại sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ các khoản phải thu một cách an toàn.
Quản trị công nợ dựa trên dữ liệu cập nhật và giám sát thường xuyên chính là chìa khóa giúp doanh nghiệp logistics duy trì sự ổn định. Khi cơ chế kiểm soát rủi ro được thực thi đồng bộ và xuyên suốt từ khâu thẩm định khách hàng đến quản lý hợp đồng, doanh nghiệp mới có thể tự tin nắm bắt cơ hội từ thị trường toàn cầu và phát triển bền vững.
.jpeg "Cuộc chuyển mình của ngành logistics")
