Nhiều điều kiện để các tổ chức, định chế tài chính tham gia Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam vẫn còn vướng.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) cho biết, dù trung tâm mới được thành lập từ cuối năm 2025 nhưng nhiều cấu phần quan trọng đã được xúc tiến đồng thời để sớm hình thành hệ sinh thái tài chính mang tính quốc tế.
Hiện Trung tâm tài chính quốc tế vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị để vận hành đầy đủ do còn chờ phê duyệt quy chế hoạt động. Dù vậy, nền tảng pháp lý quan trọng đã được thiết lập thông qua Nghị quyết 222 cùng 8 nghị định hướng dẫn.
VIFC được vận hành với cơ chế pháp lý riêng biệt, gần tương tự mô hình “offshore financial center” của nhiều Trung tâm tài chính quốc tế trên thế giới. Theo Lãnh đạo VIFC-HCMC, mọi tranh chấp phát sinh trong Trung tâm sẽ được xử theo luật quốc tế, thông qua Tòa án quốc tế và Trung tâm trọng tài quốc tế đặt ngay trong khu vực này.
Lãnh đạo Trung tâm tài chính quốc tế tại TP HCM nhấn mạnh, đây là điều kiện tiên quyết để thu hút các định chế tài chính toàn cầu, bởi yếu tố pháp lý và khả năng bảo vệ nhà đầu tư luôn là tiêu chí hàng đầu khi các tổ chức quốc tế lựa chọn điểm đặt dòng vốn.
Tuy nhiên, PGS. TS Nguyễn Hữu Huân cũng chia sẻ, khi ông cùng đoàn công tác TPHCM đi xúc tiến đầu tư ở nước ngoài, rất nhiều định chế tài chính trong đó có những ngân hàng nước ngoài hàng đầu của Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản… cũng muốn tham gia vào VIFC-HCMC. Song khi đối chiếu với quy định hiện tại của Chính phủ Việt Nam thì các nhà đầu tư này đang vướng.
Cụ thể, muốn thành lập ngân hàng thương mại 100% vốn nước ngoài hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong trung tâm tài chính quốc tế, ngân hàng mẹ phải được xếp hạng tín nhiệm quốc tế đánh giá ở mức cao từ AA trở lên…
Quy định này hiện chỉ có JPMorgan là đáp ứng đủ, còn nhiều ngân hàng lớn khác như Bank of China; Bank of America; MUFG Bank, Ltd (thuộc tập đoàn Mitsubishi UFJ) đều có mức xếp hạng tín nhiệm thấp hơn AA.
"Sau khi rà soát xong, tất cả ngân hàng muốn vào trung tâm tài chính quốc tế đều không đáp ứng được. Kiến nghị Chính phủ xem xét điều chỉnh quy định này để có thể thu hút nhiều ngân hàng quốc tế tham gia, mở rộng quy mô, thị trường để đa dạng nhà đầu tư và nguồn vốn huy động được vào VIFC-HCMC" - PGS. TS Nguyễn Hữu Huân cho biết.
Các nhà đầu tư này cũng đã sớm báo cáo, kiến nghị Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước có giải pháp tháo gỡ, ông nói thêm.
Trong khi đó với ngân hàng trong nước, ghi nhận hiện VIFC đang thu hút nhiều ngân hàng có kế hoạch tham gia, gồm Vietcombank, HDBank, SHB, MB, TPBank, LPBank và Nam A Bank; riêng VietinBank vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu.
Các ngân hàng đã và đang lên kế hoạch lập ngân hàng con vốn điều lệ 3.000 tỷ đồng. Đây cũng là điều kiện gây sức ép. TS. Cấn Văn Lực, Kinh tế gia trưởng Ngân hàng BIDV cho rằng có thể kiến nghị Chính phủ giãn tiến độ góp vốn đủ trong 3-5 năm để hợp lý hơn và các ngân hàng có thể tham gia nhiều hơn.
Ngoài nhóm ngân hàng, một số công ty chứng khoán như HSC, DNSE cũng có lộ trình tương tự để tham gia vào trung tâm tài chính quốc tế và đã có kế hoạch được cổ đông thông qua. Cùng với đó, một số công ty chứng khoán trong hệ sinh thái tài chính lớn, ví dụ như Chứng khoán Kỹ thương, Chứng khoán VPBanks, Chứng khoán HDS với các ngân hàng mẹ Techcombank, VPBank, HDBank... cũng đã thông qua những bước tiếp cận mới - tham gia VIFC thông qua ngân hàng mẹ sẽ lập ngân hàng con hoặc công ty tài sản số.
Chưa kể, một số công ty chứng khoán vẫn đang theo dõi, xem xét và cho biết khi có quy định, nhận thấy cơ hội rõ ràng, họ "sẽ không bỏ qua".
Như vậy công ty chứng khoán trong nước, việc xác định rõ ràng "sân chơi" được phép hoạt động với sản phẩm, dịch vụ được cung cấp, đồng thời chờ đợi triển vọng dòng vốn quốc tế ở các thị trường có tính quốc tế sẽ giúp họ có động lực cụ thể để gia nhập "cuộc đua" vào Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam.
Đáng chú ý, theo PGS. TS Nguyễn Hữu Huân, VIFC-HCMC đang đề xuất trình kế hoạch thành lập sàn giao dịch trái phiếu quốc tế trong trung tâm. Sự định hình rõ ràng các mô hình sàn giao dịch, đi cùng các quy chế, sẽ giúp Trung tâm phát huy cơ hội thu hút các tổ chức tài chính trong và ngoài nước - nền tảng cơ bản để trở thành điểm đến và phân phối dòng vốn lớn khắp toàn cầu. Đây là một cơ hội không dành cho tất cả, và cơ hội cũng không dành cho việc kéo dài thời gian quá lâu.
