Hải Phòng: "Đòn bẩy" từ chính sách miễn tiền thuê đất

Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện cơ chế hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, tối ưu hóa dòng vốn đầu tư và thúc đẩy mạnh mẽ hệ sinh thái công nghiệp đổi mới sáng tạo tại địa phương.

Ba nhóm doanh nghiệp được miễn 100% tiền thuê đất

Theo dự thảo từ UBND TP Hải Phòng, chính sách ưu đãi này hướng đến 3 nhóm doanh nghiệp cụ thể. Nhóm đầu tiên là các doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao, thuộc khối kinh tế tư nhân. Nhóm thứ hai là các doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định pháp luật hiện hành. Nhóm cuối cùng là các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được công nhận theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Dự kiến, mức hỗ trợ miễn toàn bộ tiền thuê lại đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoặc vườn ươm công nghệ sẽ được áp dụng kể từ ngày ký hợp đồng với chủ đầu tư hạ tầng, thời gian triển khai chính thức từ ngày 1/7/2026.

Nhằm bảo đảm quyền lợi đồng bộ cho các bên, dự thảo cũng đưa ra phương án xử lý đối với trường hợp chủ đầu tư hạ tầng đã cho doanh nghiệp thuê lại đất với đơn giá cao hơn bảng giá quy định. Khi đó, phần chênh lệch sẽ được xem xét giảm trừ trực tiếp vào tiền thuê đất phải nộp của chủ đầu tư, với mức giảm không vượt quá số tiền phải nộp theo bảng giá đất tại thời điểm ký hợp đồng.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Hải Phòng sở hữu quy mô công nghiệp ấn tượng. Sau khi hợp nhất với Hải Dương, thành phố hiện quản lý 45 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 12.800ha. Định hướng đến năm 2030, địa phương sẽ nâng tầm quy hoạch lên 85 khu công nghiệp, đạt quy mô từ 22.800 đến 23.300 ha. Ban lãnh đạo thành phố xác định rõ mục tiêu ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, có hàm lượng giá trị gia tăng lớn, thay vì các mô hình thâm dụng lao động kiểu cũ.

Tuy nhiên, bức tranh thực tế đặt ra nhiều bài toán cần lời giải. Toàn thành phố hiện có khoảng 53.820 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 85% và đóng góp đáng kể vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP). Dù vậy, số lượng doanh nghiệp tiếp cận được đất đai trong các khu, cụm công nghiệp còn khá khiêm tốn, với 865 đơn vị tại các khu công nghiệp và 282 đơn vị tại các cụm công nghiệp. Đáng chú ý, thành phố mới chỉ có 3 doanh nghiệp được cấp chứng nhận công nghệ cao và đều thuộc khối ngoại (FDI) gồm Công ty TNHH LG Display Việt Nam, Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam và Công ty TNHH LG Innotek Việt Nam tại Khu công nghiệp Tràng Duệ. Trong khi đó, mảng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo nội địa vẫn chưa có cái tên nào chính thức được công nhận.

Tiếp sức doanh nghiệp “bứt phá”

Chính vì vậy, đề xuất mới của UBND TP Hải Phòng được kỳ vọng sẽ gỡ bỏ rào cản chi phí cố định, tạo không gian lớn cho các doanh nghiệp công nghệ trong nước bứt phá.

Ở góc nhìn của người trong cuộc, anh Hoàng Nhật Tài - Giám đốc một doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, nhận định rằng giai đoạn đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) luôn đối mặt với rủi ro lớn nhất về vốn. Chi phí thuê mặt bằng sản xuất và trung tâm nghiên cứu thường chiếm tới 15-20% chi phí vận hành hàng năm.

Do đó, việc giải phóng áp lực tài chính từ mặt bằng sẽ giúp doanh nghiệp dồn nguồn lực để tái đầu tư vào ba trụ cột cốt lõi: tuyển dụng nhân sự chất lượng cao, mua sắm thiết bị phòng thí nghiệm hiện đại và mở rộng quy mô sản xuất thử nghiệm các sản phẩm công nghệ mới như AI hay IoT.

Đồng quan điểm, bà Trần Thu Hà - Giám đốc Đổi mới sáng tạo Công ty TNHH Phần mềm và Đổi mới Sáng tạo Bách Việt chia sẻ, chính sách ưu đãi này vượt lên trên ý nghĩa của một khoản hỗ trợ tài chính đơn thuần. Đối với các doanh nghiệp phần mềm, không gian làm việc đạt chuẩn và các trung tâm nghiên cứu chính là thỏi nam châm thu hút nhân tài. Việc giảm thiểu chi phí thuê đất giúp doanh nghiệp có thêm ngân sách chuyển trực tiếp vào quỹ phúc lợi, lương thưởng để giữ chân các kỹ sư công nghệ giỏi, tạo ra cam kết phát triển dài hạn.

Dưới góc nhìn của khối doanh nghiệp sản xuất quy mô vừa và nhỏ, ông Nguyễn Minh Đức, Giám đốc Công ty Cổ phần Cơ khí Chính xác Phát Đạt – đơn vị đang thuê đất tại một cụm công nghiệp trên địa bàn huyện An Dương cho rằng, đối với các doanh nghiệp SMEs, áp lực lớn nhất khi dịch chuyển vào các cụm công nghiệp tập trung chính là chi phí mặt bằng và chi phí đầu tư hạ tầng ban đầu quá lớn, vượt quá khả năng cân đối dòng tiền trong những năm đầu hoạt động. Việc TP Hải Phòng xem xét miễn 100% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu tiên giống như một chiếc phao cứu sinh đúng thời điểm, giúp doanh nghiệp giải phóng được một khoản vốn lưu động đáng kể ngay trong giai đoạn vừa ổn định nhà xưởng vừa tìm kiếm thị trường.

Ông Đức phân tích thêm rằng, với số tiền tiết kiệm được từ chính sách này, công ty sẽ lập tức phân bổ vào việc nâng cấp hệ thống dây chuyền tự động hóa và đạt các chứng nhận chuẩn quy trình để có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu của các tập đoàn lớn đang hiện diện tại Hải Phòng. Bên cạnh đó, đại diện doanh nghiệp này cũng kỳ vọng các thủ tục hành chính, quy trình xét duyệt và công nhận đối tượng thụ hưởng sẽ được tối giản hóa, giúp dòng vốn hỗ trợ của thành phố nhanh chóng thẩm thấu vào thực tế sản xuất của doanh nghiệp ngay khi chính sách có hiệu lực.