Hải Phòng: Phát triển khoa học công nghệ biển, tạo nền tảng kinh tế biển bền vững

UBND TP Hải Phòng vừa phê duyệt Chương trình Khoa học công nghệ Biển đến năm 2030. Chương trình khoa học công nghệ biển đến năm 2030. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm đưa TP Hải Phòng trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng khoa học biển hàng đầu Đông Nam Á, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế biển bền vững.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ xanh, công nghệ số

Theo đó, TP Hải Phòng đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phát triển khoa học công nghệ (KHCN) biển tương đương với các khu vực hàng đầu tại Đông Nam Á. Phấn đấu đến năm 2045 trở thành trung tâm khoa học biển hàng đầu cả nước, có vai trò dẫn dắt trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Chương trình được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong việc quản lý, khai thác tài nguyên và khẳng định vị thế của Hải Phòng trong chiến lược biển quốc gia. Mục tiêu cốt lõi của chương trình là phát triển và ứng dụng mạnh mẽ KHCN và đổi mới sáng tạo để nâng cao năng lực nghiên cứu, quản lý và khai thác bền vững tài nguyên biển, tạo nền tảng KHCN phục vụ phát triển nhanh các ngành kinh tế biển trọng điểm. Qua đó, góp phần thúc đẩy các ngành kinh tế biển trọng điểm, nâng cao năng lực dự báo, giám sát thiên tai, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, TP Hải Phòng đã đề ra các chỉ tiêu định lượng cụ thể đến năm 2030. Trong đó, số nhiệm vụ nghiên cứu KHCN cấp thành phố trong lĩnh vực biển phải chiếm 30% tổng số nhiệm vụ. TP Hải Phòng đặt mục tiêu hình thành ít nhất 1 phòng thí nghiệm trọng điểm về biển và 1 trung tâm công nghệ sinh học biển, cùng với bộ cơ sở dữ liệu số về biển đồng bộ. Có ít nhất 60% kết quả KHCN cấp thành phố được ứng dụng thực tiễn sau 12 tháng nghiệm thu, hình thành bộ cơ sở dữ liệu số về biển của thành phố.

Theo UBND TP Hải Phòng, Chương trình Khoa học công nghệ Biển đến năm 2030 tập trung vào các nội dung chính như: Nghiên cứu, ứng dụng, phát triển công nghệ trong các ngành, lĩnh vực biển, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực biển, tiềm lực KHCN biển, hợp tác trong nước và quốc tế về KHCN biển.

Theo đó, TP Hải Phòng sẽ nghiên cứu quy hoạch không gian biển, giải pháp công nghệ xanh và xử lý ô nhiễm. Chú trọng xây dựng mô hình dự báo nước biển dâng và các giải pháp bảo tồn hệ sinh thái tại Cát Bà, Bạch Long Vỹ. Đẩy mạnh số hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và IoT trong quản lý cảng biển. Nghiên cứu phát triển "Hành lang vận tải biển xanh" kết nối Hải Phòng với thế giới và triển khai điện khí hóa trang thiết bị cảng biển. Phát triển các sản phẩm du lịch đẳng cấp gắn với bảo tồn di sản.

Đáng chú ý, TP Hải Phòng sẽ ứng dụng công nghệ số để đánh giá sức tải môi trường tại các bãi biển và điểm tham quan, đưa Hải Phòng thành trung tâm sản xuất giống thủy sản miền Bắc. Nghiên cứu các đối tượng có giá trị cao như bào ngư chín lỗ, hải sâm và phát triển dược liệu từ sinh vật biển. Khảo sát tiềm năng điện gió ngoài khơi, năng lượng sóng và thủy triều. Tập trung vào các giải pháp điều trị bệnh nghề nghiệp cho lao động biển đảo và chăm sóc sức khỏe cộng đồng cư dân ven biển…

Hiện thực hóa khát vọng lớn

Trong tầm nhìn chiến lược, TP Hải Phòng phấn đấu đến năm 2030 là trung tâm kinh tế biển, du lịch chất lượng cao, dịch vụ - logistics và năng lượng sạch hàng đầu cả nước, trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học - công nghệ biển. Thời gian qua, Hải Phòng đã nhiều nỗ lực trong phát triển khoa học và công nghệ biển.

Bà Vũ Thị Thu Hiền - Trưởng Phòng Quản lý khoa học, Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng chia sẻ, việc phát triển khoa học và công nghệ biển ở Hải Phòng không chỉ là yêu cầu tự thân để khai thác bền vững tài nguyên, bảo vệ chủ quyền biển đảo, mà còn mang lại nhiều thành tựu. Điển hình như, tốc độ đổi mới công nghệ giai đoạn 2021 - 2025 đạt 15,02%. Bước đầu TP Hải Phòng đã hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với 76 doanh nghiệp khoa học - công nghệ, 4 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo. Thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong một số lĩnh vực như đóng tàu, logistics biển, nuôi thủy sản công nghệ cao, nghiên cứu bảo tồn phát triển một số sinh vật có giá trị sinh thái và kinh tế cao...

Thực tế, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế tri thức đang trở thành xu thế toàn cầu, phát triển KHCN biển không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là động lực để Hải Phòng bứt phá, hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố cảng biển công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái và đáng sống tầm cỡ khu vực Đông Nam Á.

Theo bà Phạm Thị Sen Quỳnh - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng, thời gian qua, các tổ chức, đơn vị đã triển khai được nhiều nhiệm vụ KHCN cấp thành phố và cấp quốc gia liên quan đến biển. Trong đó, có các dự án về công nghệ nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, ứng dụng công nghệ mới trong khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, các nghiên cứu về dược liệu biển, quan trắc môi trường ven bờ. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học đã được ứng dụng trong quản lý nghề cá, bảo tồn biển, phát triển logistics, cảng biển, du lịch biển – đảo.

Ngoài ra, hệ thống cảng biển được đầu tư hiện đại, tiệm cận chuẩn quốc tế, từng bước áp dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong vận hành. Thành phố tăng cường hợp tác với nhiều tổ chức quốc tế, nhiều quốc gia trên thế giới để chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ trong phát triển kinh tế biển. Nhiều chương trình do cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Ngân hàng Thế giới (WB) hỗ trợ được triển khai…