TP Hải Phòng đang khẳng định quyết tâm thay đổi từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp".
Chìa khóa của sự chuyển đổi này nằm ở tính minh bạch, chất lượng và việc ứng dụng công nghệ số để quản lý những "tấm hộ chiếu" xuất khẩu – Mã số vùng trồng. Đây là nền tảng cốt lõi để các sản phẩm chủ lực của thành phố vươn xa bền vững trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Ông Lê Lương Thịnh - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng nhấn mạnh, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, nông nghiệp số đang trở thành xu hướng tất yếu, đóng vai trò quan trọng trong nâng cao năng suất, chất lượng và phát triển bền vững. Đối với Hải Phòng, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong nông nghiệp không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần gia tăng giá trị, xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương.
"Việc chuyển dịch từ tư duy sản xuất truyền thống sang kinh tế nông nghiệp dựa trên dữ liệu thực chứng là lộ trình bắt buộc để vượt qua thách thức biến đổi khí hậu và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh khắt khe từ thị trường quốc tế như EU, Mỹ, Nhật Bản" – ông Thịnh chia sẻ.
Thực tế cho thấy, chuyển đổi số đã mang lại "tiền tươi thóc thật" cho người nông dân Hải Phòng. Tại xã Thanh Thủy, gia đình bà Quách Thị Khuyến đã tiên phong chuẩn hóa các sản phẩm từ cây chanh lấy lá và quả – vốn là giống đặc sản từ vùng Thanh Tân (Thanh Hà) được phát triển tại địa phương. Từ khi áp dụng tem truy xuất nguồn gốc vào giữa năm 2024, doanh thu mỗi sào chanh đã tăng gấp 2 đến 3 lần nhờ minh bạch hóa thông tin với người tiêu dùng.
Tương tự, HTX Nông sản sạch Thành Nhàn đã đưa sản phẩm bột sắn dây đạt chứng nhận OCOP 4 sao vươn tầm quốc gia. Không chỉ dừng lại ở khâu sản xuất, HTX đã chủ động "làm chủ cuộc chơi" trên các nền tảng thương mại điện tử như Lazada, Shopee và TikTok. Việc kết hợp giữa chế biến sâu, dán tem truy xuất và bán hàng đa kênh đã giúp sản lượng tiêu thụ của HTX tăng trưởng đều đặn qua từng quý, trở thành mô hình điển hình cho sự kết hợp giữa sản xuất chuẩn hóa và thương mại số.
Đứng từ góc độ một doanh nghiệp có nhiều năm sát cánh cùng người nông dân, ông Mai Xuân Thìn – Tổng Giám đốc Công ty Rồng Đỏ cho rằng, chìa khóa để nâng tầm nông sản Hải Phòng chính là việc đẩy mạnh mô hình “cánh đồng lớn”. Theo ông, chỉ có sản xuất quy mô lớn mới giúp đồng nhất được quy trình canh tác và kiểm soát chất lượng đầu ra một cách xuyên suốt.
Tuy nhiên, bên cạnh giải pháp về quy mô, ông Thìn thẳng thắn bày tỏ quan ngại trước thực trạng chuyển đổi Mã số vùng trồng từ mô hình tổ hợp tác nông dân sang tên riêng của một doanh nghiệp duy nhất. Đây được xem là một rào cản tiềm ẩn đối với sự phát triển lành mạnh của thị trường nông sản địa phương.
Việc cá nhân hóa mã số vùng trồng cho một doanh nghiệp dễ dẫn đến nguy cơ độc quyền trong thu mua, tước đi cơ hội cạnh tranh của các đơn vị khác và quan trọng nhất là làm mất đi quyền chủ động thương lượng của người nông dân - ông Thìn phân tích. Từ đó, người đứng đầu Công ty Rồng Đỏ kiến nghị các cơ quan quản lý cần có cơ chế vận hành mã số vùng trồng một cách công tâm và khách quan. Việc minh bạch hóa quyền sở hữu mã số không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà là nền tảng để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho tất cả các bên tham gia vào hệ sinh thái kinh tế nông nghiệp.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Thành - Giám đốc Công ty xuất khẩu Trung Thành cho rằng, mã số vùng trồng nên được coi là chứng chỉ uy tín chung của cả vùng nguyên liệu thay vì tài sản riêng của doanh nghiệp. Việc số hóa nhật ký canh tác giúp doanh nghiệp giảm 30% chi phí kiểm định mẫu trước khi xuất khẩu, đồng thời loại bỏ rủi ro bị trả hàng từ các thị trường khó tính.
Không chỉ dừng lại ở những thành công bước đầu, Hải Phòng đang tham vọng vẽ lại bản đồ nông nghiệp với những mục tiêu xa hơn. Nông nghiệp Hải Phòng sẽ không còn ưu tiên phát triển theo chiều rộng mà tập trung vào chiều sâu, chuyển từ quy mô nhỏ lẻ hộ gia đình sang các loại hình kinh tế hàng hóa quy mô lớn như kinh tế trang trại, hợp tác và doanh nghiệp.
Kế thừa những thành tựu về AI và giáo dục thông minh, nông nghiệp Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 sẽ mang đậm dấu ấn công nghệ lõi. Thành phố ưu tiên cơ giới hóa đồng bộ: từ sử dụng thiết bị không người lái (drone) để phun thuốc bảo vệ thực vật, đến các hệ thống tưới phun sương, nhỏ giọt linh hoạt. Mục tiêu đến năm 2030, trên 80% sản phẩm OCOP tham gia các sàn thương mại điện tử, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất như GAP, hữu cơ hay Halal.
Hướng tới năm 2045, Hải Phòng hướng đến mục tiêu dẫn đầu khu vực với nền nông nghiệp sinh thái và tuần hoàn. Hải Phòng sẽ là sự giao thoa hoàn hảo giữa những hải cảng tỉ đô và các vùng quê đáng sống với nông sản chế biến sâu đạt chuẩn quốc tế.
Mùa vụ 2026 đang mở ra nhiều cơ hội với trọng tâm là quả vải – nông sản đạt 1.045ha chứng nhận VietGAP và GlobalGAP theo Nghị quyết 51/2025/NQ-HĐND. Khi sự minh bạch được lấy làm thước đo và công nghệ số được ứng dụng để kiểm soát từ mã số vùng trồng đến dư lượng hóa chất, nông sản Hải Phòng sẽ tự tin khẳng định vị thế vững chắc, lấy lại sự chủ động cho người nông dân và xây dựng một nền kinh tế nông nghiệp bền vững trên bản đồ thương mại toàn cầu.
