Xả bụi vượt quy chuẩn hơn 3 lần gây ô nhiễm khu dân cư, Công ty TNHH Chế tạo máy EBA vừa bị cơ quan chức năng Hải Phòng xử phạt 200 triệu đồng.
Câu chuyện bắt đầu từ những bức xúc của người dân tại tổ dân phố Hạ, phường Hồng An, TP Hải Phòng khi phải sống chung với tình trạng khói bụi dày đặc tràn vào khu dân cư.
Quyết liệt xử lý sai phạm và khắc phục sự cố
Điển hình như trường hợp gia đình ông Quang, dù đang trong quá trình hoàn thiện ngôi nhà mới để đón Tết, nhưng chỉ sau vài ngày, lớp sơn trắng tinh khôi đã bị phủ kín bởi một màu bụi vàng nâu. Không chỉ đồ đạc, cây cối trong vườn cũng rơi vào tình trạng tương tự. Đáng lo ngại hơn, bên cạnh lớp bụi mịn, các hộ dân còn phản ánh về mùi hóa chất nồng nặc giống mùi sơn gây khó thở, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của người cao tuổi và trẻ nhỏ trong khu vực. Những nghi ngại của người dân nhanh chóng đổ dồn về phía doanh nghiệp chế tạo máy nằm liền kề khu dân cư trong Khu công nghiệp Nhật Bản – Hải Phòng.
Tiếp nhận thông tin từ dư luận, Ban Quản lý Khu Kinh tế Hải Phòng đã phối hợp cùng Phòng Cảnh sát Kinh tế - Công an thành phố và UBND phường Hồng An thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để làm rõ việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường tại Công ty TNHH Chế tạo máy EBA. Qua quá trình quan trắc và lấy mẫu thực địa, cơ quan chức năng bước đầu xác định nguyên nhân xuất phát từ sự cố kỹ thuật tại ống thông khí của nhà xưởng phun cát số 2. Sự cố này đã khiến một lượng lớn bụi cát không được xử lý triệt để, phát tán trực tiếp ra môi trường xung quanh, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt của người dân địa phương.
Dựa trên các kết quả phân tích kỹ thuật, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hải Phòng đã chính thức ban hành Quyết định số 144/QĐ-XPHC về việc xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH Chế tạo máy EBA. Kết quả giám định cho thấy nồng độ bụi tổng đo được tại hệ thống xử lý khí thải buồng phun cát số 2 lên tới 292 mg/Nm³, trong khi ngưỡng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 19:2009/BTNMT) chỉ cho phép tối đa là 96 mg/Nm³. Như vậy, doanh nghiệp này đã xả thải vượt quy chuẩn cho phép tới 3,04 lần với lưu lượng khí thải tại thời điểm quan trắc là 13.740 m³/giờ. Căn cứ theo Nghị định số 45/2022/NĐ-CP của Chính phủ, Công ty EBA phải chịu mức hình phạt tiền là 200 triệu đồng cho hành vi vi phạm này.
Trách nhiệm không chỉ dừng lại ở việc nộp phạt
Bên cạnh hình thức xử phạt tài chính, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn đã yêu cầu Công ty EBA phải tạm dừng hoạt động nhà xưởng gây ô nhiễm để tập trung khắc phục sự cố. Doanh nghiệp có trách nhiệm phối hợp với UBND phường Hồng An tiến hành khảo sát, khoanh vùng ảnh hưởng và làm việc trực tiếp với từng hộ dân để kiểm kê thiệt hại. Đặc biệt, trước yêu cầu chính đáng của người dân về việc đảm bảo an toàn sức khỏe, doanh nghiệp buộc phải tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho các hộ dân trong vùng bị ảnh hưởng để đánh giá mức độ tác động lâu dài.
Trong thời hạn 45 ngày kể từ khi quyết định xử phạt có hiệu lực, Công ty TNHH Chế tạo máy EBA phải hoàn tất các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường và báo cáo kết quả thực hiện kèm theo các chỉ số phân tích đạt chuẩn lên Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng. Mọi chi phí liên quan đến hoạt động trưng cầu giám định, đo đạc mẫu môi trường đều do doanh nghiệp tự chi trả.
Trao đổi về vụ việc Công ty TNHH Chế tạo máy EBA bị xử phạt do vi phạm ngưỡng xả thải, Luật sư Nguyễn Văn Thuận – Giám đốc Công ty Luật Bạch Đằng Giang nhận định, dưới góc độ pháp lý, trách nhiệm của doanh nghiệp trong trường hợp này không chỉ đơn thuần là hoàn thành nghĩa vụ nộp phạt vào ngân sách Nhà nước.
Theo Luật sư Thuận, điểm đáng chú ý nhất trong quyết định xử phạt này chính là các biện pháp khắc phục hậu quả. Việc doanh nghiệp xả bụi tổng vượt quy chuẩn hơn 3 lần đã gây ra những tác động trực tiếp đến tài sản (như hư hỏng lớp sơn, đồ đạc) và nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân phường Hồng An. Căn cứ theo quy định của Bộ luật Dân sự, ngoài việc bị xử lý hành chính, doanh nghiệp còn phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng cho những hộ dân bị ảnh hưởng nếu các thiệt hại này được chứng minh là do sự cố phát tán bụi cát gây ra. Việc chính quyền địa phương yêu cầu doanh nghiệp phối hợp tổ chức khám sức khỏe cho người dân là một bước đi nhân văn và cần thiết. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định mức độ thiệt hại thực tế về sức khỏe (nếu có).
“Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và Net Zero, các doanh nghiệp tại các khu công nghiệp cần nhận thức rõ rằng, hệ thống xử lý môi trường không phải là chi phí mà là khoản đầu tư bắt buộc để bảo vệ uy tín và sự tồn tại của chính mình. Việc chậm trễ khắc phục hoặc tái phạm không chỉ dẫn đến những chế tài hành chính nặng nề hơn, mà còn có thể đối mặt với các vụ kiện dân sự tập thể hoặc bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020” – Luật sư Thuận nhấn mạnh.
