Chuyên gia cho rằng, ngưỡng doanh thu chịu thuế với hộ kinh doanh cần được tính toán sát thực tế hơn, khi chi phí đầu vào, chi phí tuân thủ và biên lợi nhuận giữa các ngành rất khác nhau.
Trong bối cảnh sức mua suy giảm, chi phí đầu vào và gánh nặng tuân thủ cùng tăng, nhiều hộ kinh doanh phản ánh cách xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế đang không đúng với với thực tế.
Theo khảo sát của VCCI mới đây, hơn 81% hộ kinh doanh cho biết doanh thu giảm trong năm 2025; khoảng 75% ghi nhận lượng khách hàng sụt giảm, trong khi chỉ 1,9% đạt mức lợi nhuận như kỳ vọng.
Tâm lý thận trọng vì thế ngày càng rõ nét. Có 60,8% hộ dự kiến giữ nguyên quy mô trong 2 năm tới, 33% có xu hướng thu hẹp hoạt động và chỉ 1,8% có kế hoạch mở rộng. Phần lớn hộ kinh doanh hiện không còn đặt mục tiêu tăng trưởng lên trước, mà ưu tiên duy trì hoạt động.
Từ thực tế đó, cách xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế bắt đầu bộc lộ điểm vênh. Doanh thu có thể phản ánh quy mô bán hàng, nhưng chưa chắc phản ánh đúng phần thu nhập còn lại sau khi trừ các khoản chi.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, anh Nguyễn Văn Khang, hộ kinh doanh quần áo thời trang tại xã Trung Giã (Hà Nội), cho biết chi phí đầu vào tăng ở hầu hết các khâu. Giá vải, phụ liệu, tiền gia công, vận chuyển và mặt bằng đều nhích lên, trong khi sức mua không ổn định khiến việc điều chỉnh giá bán gặp nhiều khó khăn.
Theo anh Khang, một chiếc quần jeans bán ra lãi khoảng 30.000 đồng. “Muốn có thu nhập khoảng 15,5 triệu đồng/tháng thì mỗi ngày phải bán được chừng 17 chiếc. Nhìn doanh thu thì có vẻ lớn, nhưng trừ tiền hàng, tiền công và các khoản chi khác thì phần còn lại không đáng bao nhiêu”, anh nói.
Không chỉ các khoản trực tiếp, ngành quần áo còn chịu áp lực từ tồn kho và thay đổi mẫu mã. Hàng bán chậm phải giảm giá, hàng lỗi mốt khó thu hồi vốn. Vì vậy, cùng một mức doanh thu, phần lợi nhuận giữ lại có thể thấp hơn nhiều so với con số thể hiện trên sổ bán hàng.
Ở một lĩnh vực khác, chị Nguyễn Thị Nhung – một hộ kinh doanh dược phẩm tại xã Trung Thành (Thái Nguyên), cho biết áp lực lại đến từ giá nhập hàng, chi phí vận chuyển, bảo quản và rủi ro về hạn sử dụng.
“Hàng dược đòi hỏi điều kiện bảo quản chặt chẽ. Giá nhập tăng, chi phí vận chuyển tăng, nhưng giá bán không thể điều chỉnh ngay. Nếu quay vòng chậm, nguy cơ hết hạn hoặc phải bán giảm giá là rất lớn”, chị Nhung chia sẻ.
Việc chuyển sang kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử và lưu trữ chứng từ cũng khiến hoạt động bán lẻ phát sinh thêm thời gian, chi phí và rủi ro sai sót. Với hộ kinh doanh nhỏ, đây không chỉ là thay đổi thủ tục mà còn là một phần chi phí vận hành mới.
Theo chia sẻ của nhiều hộ kinh doanh, cùng một mức doanh thu nhưng khả năng tạo lợi nhuận và sức chịu chi giữa các ngành là rất khác nhau. Nếu lấy doanh thu làm căn cứ chung để xác định nghĩa vụ thuế, chính sách sẽ khó phản ánh đúng thực tế của từng nhóm kinh doanh.
Trao đổi thêm về vấn đề này, PGS TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội nêu thực trạng do quá khó khăn, nhiều hộ kinh doanh đã chọn giải pháp đóng cửa. Vì vậy, chính sách thu thuế cần tạo điều kiện để hộ, cá nhân yên tâm làm ăn; cần đặt mục tiêu an sinh xã hội lên trên, thay vì quá nặng về mục tiêu thu ngân sách.
Theo ông, nên phân cấp cho Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu theo từng giai đoạn, phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội, thay vì quy định cứng trong luật. Đồng thời, vẫn cần có định hướng cụ thể về mức dự kiến để bảo đảm tính minh bạch và khả thi khi thực hiện.
Đồng quan điểm, GS TS Võ Xuân Vinh - Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM) cho biết sau hơn một quý áp dụng cơ chế kê khai, chi phí tuân thủ đối với hộ kinh doanh đã bộc lộ là khá lớn, trong khi rủi ro cũng gia tăng.
Theo phân tích của GS TS Võ Xuân Vinh, trong bối cảnh giá cả hàng hóa thế giới biến động, chi phí năng lượng tăng, áp lực đầu vào đối với nền kinh tế nói chung và hộ kinh doanh nói riêng là đáng kể. Trong khi đó, đây là năm đầu tiên áp dụng cơ chế thuế mới, việc chuyển đổi còn nhiều bỡ ngỡ, tâm lý sợ sai vẫn phổ biến dù cơ quan thuế đã nỗ lực hướng dẫn.
Theo ông Vinh, việc thay đổi mô hình quản lý và thói quen kinh doanh cần được tính toán thận trọng, có thời gian thích nghi để giảm áp lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
“Nếu cứ nâng ngưỡng miễn thuế lên cao hơn nữa có thể lại không công bằng với khu vực doanh nghiệp nhỏ. Thế nên, dự thảo nghị định của Bộ Tài chính đề xuất giao cho Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với hộ kinh doanh, tùy vào giai đoạn là cần thiết. Trong bối cảnh giá cả hàng hóa biến động, bất định, khó lường, tôi ủng hộ quan điểm này”, ông Vinh nói và đề nghị thêm: “Nền kinh tế có nhiều loại hình kinh doanh khác nhau với tỷ suất lợi nhuận khác nhau. Nên khi Chính phủ quyết định ngưỡng, cần phân loại theo nhóm sản xuất kinh doanh với tỷ suất lợi nhuận khác nhau, tương ứng với doanh thu...”.
