Trước yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng, VCCI đề xuất hoàn thiện khung pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản gửi cơ quan soạn thảo, góp ý đối với Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài (Dự thảo). Trong đó, nhiều đề xuất tập trung vào việc tăng cường vai trò hỗ trợ doanh nghiệp và hoàn thiện khung pháp lý phù hợp với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.
VCCI đánh giá cao việc Dự thảo mở rộng phạm vi, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan đại diện (CQĐD), đặc biệt là bổ sung nhiệm vụ “hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam phát triển và hoạt động tại quốc gia tiếp nhận”. Đây là bước đi phù hợp với chủ trương thúc đẩy hội nhập và phát triển doanh nghiệp trong bối cảnh mới.
Tuy nhiên, để quy định này đi vào thực chất, VCCI cho rằng cần có sự đồng bộ về cơ cấu tổ chức và cơ chế vận hành.
Cụ thể, về cơ cấu tổ chức và nhân sự, Dự thảo đã liệt kê nhiều lĩnh vực phụ trách như chính trị, quốc phòng – an ninh, kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ… Mặc dù các lĩnh vực được liệt kê đã khá bao quát, song để bảo đảm sự đồng bộ với việc mở rộng phạm vi nhiệm vụ tại Khoản 2 Điều 1, VCCI đề nghị xem xét bổ sung lĩnh vực “doanh nghiệp” vào danh mục các lĩnh vực phụ trách tại quy định này.
Bên cạnh đó, liên quan đến bảo hộ lãnh sự, Dự thảo hiện quy định bảo hộ đối với “công dân, pháp nhân Việt Nam”. VCCI lưu ý cách quy định này có thể chưa bao quát đầy đủ các loại hình doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân, vốn không có tư cách pháp nhân nhưng vẫn hoạt động rộng rãi ở nước ngoài. Do đó, cần sửa theo hướng bổ sung rõ “doanh nghiệp Việt Nam” để tránh khoảng trống pháp lý.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc Dự thảo trao thẩm quyền cho CQĐD ký kết các văn bản hợp tác với đối tác nước ngoài. VCCI cho rằng đây là quy định cần thiết nhằm tăng tính chủ động trong hoạt động đối ngoại tại địa bàn.
Tuy nhiên, để bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp, VCCI đề xuất bổ sung cơ chế tham vấn trước khi ký kết các văn bản liên quan đến cộng đồng doanh nghiệp.
Theo đó, trong trường hợp nội dung hợp tác có tác động đến doanh nghiệp trong nước, CQĐD nên tham vấn VCCI và các hiệp hội ngành nghề liên quan. Nếu liên quan đến doanh nghiệp Việt Nam tại nước sở tại, có thể tham vấn các hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài hoặc các nhà đầu tư đang hoạt động tại địa bàn.
Đối với quy định mở rộng tiêu chuẩn bổ nhiệm đại sứ, VCCI đánh giá cao việc bổ sung đối tượng là “chuyên gia trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế”, thể hiện tư duy linh hoạt trong thu hút nhân lực chất lượng cao.
Tuy nhiên, theo VCCI, hoạt động của CQĐD ngày càng gắn chặt với xúc tiến thương mại, đầu tư và hợp tác kinh tế. Do đó, tiêu chí “chuyên gia” cần được thiết kế theo hướng bao gồm cả những người có kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, kể cả từ cộng đồng doanh nghiệp hoặc hiệp hội doanh nghiệp. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả thực thi các nhiệm vụ kinh tế đối ngoại.
Liên quan đến điều khoản thi hành, Dự thảo bổ sung đối tượng được cấp hộ chiếu ngoại giao đối với một số chức danh ngoại giao đặc thù. VCCI cho rằng cần tiếp tục mở rộng đối tượng này.
Cụ thể, VCCI đề nghị bổ sung Chủ tịch và Phó Chủ tịch VCCI vào danh sách được cấp hộ chiếu ngoại giao. Lý do là các chức danh này thường xuyên tham gia các hoạt động đối ngoại quan trọng, như tháp tùng lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong các chuyến công tác nước ngoài, tổ chức và tham gia các diễn đàn kinh tế quốc tế, trong đó có APEC. Đồng thời, theo các quy định của Đảng, lãnh đạo VCCI thuộc nhóm chức danh có vị trí tương đương trong hệ thống chính trị, do đó việc bổ sung là phù hợp cả về thực tiễn và thể chế.
Từ những phân tích trên, VCCI nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống CQĐD chuyên nghiệp, hiện đại, gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển kinh tế và hỗ trợ doanh nghiệp.
