Hybrid vào nhịp cạnh tranh mới trên thị trường Việt

Thị trường xe hybrid tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới khi nguồn cung mở rộng và cấu trúc sản phẩm thay đổi nhanh chóng. Nếu trước đây phân khúc này chủ yếu xoay quanh một vài mẫu tự sạc truyền thống, thì nay sự xuất hiện của các dòng hybrid cắm sạc (PHEV) khiến bức tranh trở nên đa chiều hơn, đồng thời đặt người tiêu dùng trước nhiều lựa chọn khác biệt về công nghệ và cách sử dụng.

Trong nhiều năm, xe hybrid tại Việt Nam gần như đồng nghĩa với các thương hiệu Nhật Bản như Toyota và Honda. Lợi thế của nhóm này không chỉ nằm ở kinh nghiệm phát triển hệ truyền động hybrid mà còn ở hình ảnh bền bỉ, tiết kiệm và chi phí vận hành ổn định. Một số mẫu hybrid duy trì doanh số đều đặn dù giá cao hơn phiên bản động cơ xăng, cho thấy người mua sẵn sàng trả thêm cho yếu tố tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải.

Tuy nhiên, trật tự quen thuộc ấy đang chịu sức ép khi các mẫu PHEV từ Trung Quốc gia nhập thị trường. Những cái tên như BYD hay Jaecoo mang đến cách tiếp cận khác: pin dung lượng lớn hơn, khả năng chạy thuần điện dài hơn và danh sách trang bị dày đặc trong tầm giá cạnh tranh. Thay vì chỉ hỗ trợ tiết kiệm nhiên liệu như hybrid tự sạc (HEV), PHEV hướng đến trải nghiệm gần với xe điện thuần trong những hành trình ngắn, nhưng vẫn duy trì động cơ xăng để đảm bảo tính linh hoạt.

Sự thay đổi này khiến người tiêu dùng phải cân nhắc lại tiêu chí lựa chọn. Trước đây, bài toán khá đơn giản: hybrid Nhật là phương án tiết kiệm và an toàn. Nay, với mức giá một số mẫu PHEV tiệm cận hoặc ngang bằng HEV ở phân khúc hạng C, quyết định mua xe không chỉ dựa vào thương hiệu mà còn phụ thuộc vào thói quen sử dụng. Nếu có điều kiện sạc tại nhà hoặc nơi làm việc, PHEV có thể phát huy ưu thế vận hành điện. Ngược lại, nếu không duy trì việc sạc thường xuyên, lợi thế tiết kiệm nhiên liệu sẽ giảm đáng kể.

Ở chiều ngược lại, chính điều kiện hạ tầng tại Việt Nam lại là lý do giúp hybrid nói chung duy trì sức hút. Trạm sạc công cộng vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện và chưa phân bố đồng đều. Điều này khiến xe thuần điện chưa phải lựa chọn phổ quát. Hybrid, đặc biệt là HEV, không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện bên ngoài, trong khi vẫn có thể giảm tiêu hao nhiên liệu trong môi trường đô thị.

Thực tế giao thông tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh càng làm rõ lợi thế này. Tình trạng ùn tắc kéo dài khiến xe thường xuyên di chuyển ở dải tốc độ thấp - điều kiện lý tưởng để mô-tơ điện hoạt động hiệu quả. Nhờ đó, mức tiêu hao nhiên liệu có thể cải thiện đáng kể so với xe xăng truyền thống, đồng thời giảm tiếng ồn trong khu dân cư đông đúc.

Bên cạnh yếu tố sử dụng thực tế, chính sách thuế cũng đóng vai trò quan trọng. Việc xe hybrid được giảm thuế tiêu thụ đặc biệt so với xe xăng, dầu cùng dung tích động cơ giúp giá bán thu hẹp khoảng cách với xe truyền thống. Đây được xem là bước đi theo hướng giảm phát thải từng phần, tạo dư địa để thị trường thích nghi trước khi tiến xa hơn trong lộ trình điện hóa.

Nhìn ra khu vực, kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy quá trình chuyển đổi không diễn ra theo một kịch bản duy nhất. Tại đây, nhóm xe điện hóa bao gồm cả xe thuần điện và PHEV đã chiếm hơn một nửa doanh số ô tô mới. Đáng chú ý, PHEV tăng trưởng nhanh nhờ khả năng dung hòa giữa vận hành điện và sự linh hoạt của động cơ đốt trong. Xu hướng này phản ánh tâm lý chuộng giải pháp thực tế thay vì theo đuổi mục tiêu điện hóa tuyệt đối trong thời gian ngắn.

Tuy vậy, hybrid không phải không có điểm hạn chế. Hệ truyền động kết hợp giữa động cơ đốt trong, mô-tơ điện và bộ pin khiến cấu trúc kỹ thuật phức tạp hơn so với xe xăng thuần túy. Về dài hạn, chi phí sửa chữa hoặc thay thế linh kiện có thể cao hơn nếu xảy ra sự cố lớn. Với PHEV, bộ pin dung lượng lớn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý nhiệt và bảo dưỡng. Đây là yếu tố người mua cần cân nhắc bên cạnh lợi ích tiết kiệm nhiên liệu.

Một thách thức khác nằm ở nhận thức thị trường. Không ít khách hàng vẫn nhầm lẫn giữa HEV và PHEV, dẫn đến kỳ vọng chưa chính xác về quãng đường chạy điện hay mức tiêu hao nhiên liệu. Khi số lượng sản phẩm tăng nhanh, vai trò tư vấn của đại lý và thông tin minh bạch từ nhà sản xuất trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Tổng thể, sự gia nhập của các mẫu PHEV và việc duy trì ưu đãi thuế đang đưa phân khúc hybrid sang chu kỳ cạnh tranh mới. Nếu giai đoạn trước là cuộc chơi tương đối ổn định của một vài thương hiệu quen thuộc, thì từ năm 2026 trở đi, thị trường nhiều khả năng phân hóa rõ rệt hơn theo nhu cầu sử dụng và khả năng tiếp cận hạ tầng sạc của từng nhóm khách hàng.