Khi dữ liệu, AI và tự động hóa định hình tương lai sản xuất, logistics

Sự kết hợp đồng bộ này đang từng bước chuyển hóa thành năng suất vượt trội, tối ưu hóa chi phí và gia tăng giá trị kinh tế toàn diện cho toàn thành phố.

Số hóa sản xuất công nghiệp và bài toán tối ưu hóa chi phí

Từ các nhà máy cơ khí đến những khu công nghiệp công nghệ cao, làn sóng ứng dụng công nghệ số đang lan tỏa mạnh mẽ, giải quyết trực diện các bài toán về năng suất và thiếu hụt nhân lực. Một ví dụ điển hình là Công ty TNHH SOS Hàng hải Việt Nam tại phường An Hải, nơi đã tiết kiệm hơn 300 triệu đồng chi phí nhân công chỉ sau hơn một năm đưa phần mềm vào quản lý, kế toán, quảng bá sản phẩm và tiếp nhận công nghệ cơ khí tự động từ Australia.

Theo ông Bùi Xuân Ngọc - Giám đốc Công ty TNHH SOS Hàng hải Việt Nam, việc ứng dụng công nghệ giúp doanh nghiệp khắc phục hiệu quả khó khăn do thiếu lao động, gia tăng đáng kể chất lượng sản phẩm và lượng đơn hàng đóng mới xuồng, gia công chi tiết cho các thị trường lớn như Trung Quốc và Australia.

Ở quy mô lớn hơn, Công ty TNHH Hyundai Kefico Việt Nam tại Khu công nghiệp Đại An đã đầu tư các dây chuyền tự động hóa tiên tiến để tối ưu hóa vận hành, giảm thiểu tối đa tiêu hao nguyên liệu và điện năng cho 60 dây chuyền sản xuất khoảng 87 triệu linh kiện điện tử ô tô mỗi năm. Không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng, hệ sinh thái công nghệ tại Hải Phòng còn có sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp cung cấp giải pháp nội địa.

Ngay từ năm 2024, Công ty TNHH Chế tạo máy Fuji ở phường Thạch Khôi đã chuyển giao thành công nhiều dây chuyền tự động hóa cho các nhà máy lớn, tiêu biểu như Công ty TNHH Công nghệ IKKA Việt Nam chuyên sản xuất linh kiện ô tô vốn đầu tư từ Nhật Bản.

Bước sang năm 2026, Hải Phòng đặt mục tiêu chiến lược là công nghiệp chế biến, chế tạo sẽ chiếm 45,8 phần trăm GRDP, trong đó các sản phẩm công nghiệp công nghệ cao chiếm tới 63 phần trăm ngành chế biến, chế tạo.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, kinh tế số thành phố năm 2025 ước chiếm khoảng 30 phần trăm GRDP và phấn đấu nâng lên 31 phần trăm trong năm 2026, song song với mục tiêu tăng trưởng GRDP đạt khoảng 13 phần trăm. Khoảng cách một điểm phần trăm gia tăng không đơn thuần là con số cộng dồn mà đòi hỏi giá trị mới phải được tạo ra ngay trong những khu vực chiếm tỷ trọng lớn của nền kinh tế.

Mới đây, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Đỗ Thành Trung đã nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục triển khai các bài toán lớn về công nghệ, gia tăng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và kết nối, chia sẻ dữ liệu để tạo bứt phá rõ nét trong sản xuất công nghiệp.

Kiến tạo hệ sinh thái cảng biển thông minh và bứt phá giá trị logistics

Bên cạnh sản xuất công nghiệp, dư địa lớn nhất để nâng cao tỷ trọng kinh tế số nằm chính tại không gian cảng biển, logistics, thương mại và dịch vụ. Với vị thế là hệ thống cảng biển lớn nhất khu vực miền Bắc sở hữu hơn 50 cảng lớn nhỏ, Hải Phòng liên tục đón các tàu container trọng tải lớn và mở rộng các tuyến vận tải quốc tế kết nối trực tiếp với Hoa Kỳ, châu Âu.

Theo ông Vũ Ngọc Lâm, Phó Tổng giám đốc Viconship, sự phát triển này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng suất khai thác và chất lượng dịch vụ, biến chuyển đổi số thành yêu cầu nền tảng của toàn ngành. Thực tế cho thấy, nhiều cảng biển tại Hải Phòng đã tiên phong ứng dụng công nghệ số để tối ưu hóa vận hành.

Trong khi đó, Công ty CP Cảng Hải Phòng dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch HĐQT Phạm Hồng Minh cũng đang đẩy mạnh số hóa toàn diện với Big Data, Smart TOS, ERP, IoT, cảng điện tử ePort, lệnh giao hàng điện tử EDO và cổng cảng tự động Smart Gate. Những giải pháp này giúp rút ngắn thời gian làm thủ tục từ hàng giờ xuống còn vài phút, minh bạch hóa quy trình và tiến tới mô hình Smart Port hiện đại, nơi dòng chảy thông tin đi trước dòng chảy hàng hóa.

Nhằm tối ưu hóa hơn nữa, Tổng Giám đốc Cảng Container quốc tế Hateco Hải Phòng Nguyễn Văn Tiến đã đề xuất xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung Port Community System để liên thông thông tin giữa cơ quan quản lý, hải quan, cảng biển và doanh nghiệp logistics.

Hiện nay tại Cảng Container quốc tế Hateco Hải Phòng ở khu bến Lạch Huyện, việc đưa hệ điều hành TOS NAVIS N4 vào tự động hóa khai thác kết hợp mạng 5G dùng riêng và cổng tự động tích hợp nhận diện quang học OCR đã giúp 100 phần trăm xe tải sử dụng cổng tự động với thời gian quay vòng dưới 14 phút, đạt công suất khai thác ấn tượng ngay trong năm đầu vận hành.

Ở cấp độ vĩ mô, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường cũng yêu cầu tích hợp sâu trí tuệ nhân tạo và dữ liệu vào công tác quản lý để đồng bộ hóa hệ sinh thái số, giảm thiểu tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Theo nhận định của ông Vũ Ngọc Lâm, xu hướng trong 3 đến 5 năm tới tại các cảng Hải Phòng sẽ là sự hòa quyện giữa nền tảng dữ liệu dùng chung, AI tối ưu hóa cầu bến, xếp bãi, điều độ cẩu, kết hợp thiết bị IoT bảo trì dự báo và điều khiển vận hành từ xa.

Với mục tiêu sản lượng hàng hóa thông qua cảng đạt 238 triệu tấn trong năm 2026, trong đó 8 tháng đầu năm 2026 đã đạt hơn 134 triệu tấn, tăng 11,74 phần trăm so với cùng kỳ, việc rút ngắn thời gian xử lý chứng từ và điều phối phương tiện thông qua công nghệ số sẽ tạo ra sức bật mạnh mẽ cho toàn bộ chuỗi cung ứng. Kết hợp cùng không gian thương mại điện tử, thanh toán số trong lĩnh vực thương mại - dịch vụ, Hải Phòng đang sở hữu đầy đủ nền tảng vững chắc để hoàn thành thắng lợi các mục tiêu tăng trưởng kinh tế, đưa kinh tế số trở thành trụ cột định hình tương lai thịnh vượng của thành phố cảng.