Đứng trước làn sóng đầu tư toàn cầu mới với sự xuất hiện của các ngành công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện tử và năng lượng sạch, các khu công nghiệp Việt Nam đang bước vào một chu kỳ phát triển hoàn toàn khác.
Theo nhận định của TS Phan Hữu Thắng, Chủ tịch Liên chi Hội Tài chính Khu công nghiệp Việt Nam, việc khơi thông nguồn lực tài chính lúc này đóng vai trò là đòn bẩy then chốt, giúp chuyển đổi mô hình từ cung cấp hạ tầng thô sang kiến tạo một hệ sinh thái sản xuất có sức cạnh tranh quốc tế.
Trong giai đoạn phát triển trước đây, lợi thế của các khu công nghiệp thường gắn liền với quỹ đất sạch lớn và chi phí thuê cạnh tranh. Tuy nhiên, theo TS Phan Hữu Thắng, bối cảnh thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài hiện nay đã có những thay đổi căn bản, các tập đoàn đa quốc gia khi tìm kiếm điểm đến đầu tư không còn đặt câu hỏi đơn thuần về diện tích mặt bằng.
.jpg)
“Thay vào đó, họ tập trung đánh giá mức độ ổn định của nguồn điện, khả năng cung cấp năng lượng xanh, tính kết nối của hạ tầng logistics, chất lượng hạ tầng số cùng nguồn nhân lực đáp ứng được các tiêu chuẩn sản xuất hiện đại. Đặc biệt, sự hiện diện của các doanh nghiệp nội địa có đủ năng lực tham gia vào chuỗi cung ứng là yếu tố mang tính quyết định”, TS Thắng cho biết.
Ông cũng cho rằng, sự thay đổi trong yêu cầu của nhà đầu tư đòi hỏi thước đo giá trị của một khu công nghiệp phải được định nghĩa lại. Giá trị thực sự của dự án giờ đây nằm ở khả năng vận hành hiệu quả, mức độ tối ưu hóa chuỗi cung ứng và năng lực tạo ra một môi trường sản xuất có năng suất cao. Làn sóng dòng vốn mới mang theo công nghệ tiên tiến, phương thức quản trị quốc tế và mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Để tiếp nhận dòng vốn này một cách hiệu quả, theo TS Thắng, điểm then chốt là phải thiết lập được mối liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp nước ngoài với các doanh nghiệp trong nước, giúp các đơn vị nội địa từng bước nâng cao năng lực và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Mối quan hệ tương hỗ này chính là nền tảng để hình thành nên năng lực công nghiệp mới cho Việt Nam trong kỷ nguyên tiếp theo.
Nhìn từ góc độ phát triển, các khu công nghiệp thế hệ mới yêu cầu nguồn vốn đầu tư ban đầu rất lớn cùng thời gian thu hồi vốn kéo dài. Việc phụ thuộc vào các kênh huy động truyền thống như tín dụng ngân hàng ngắn hạn hay vốn chủ sở hữu của nhà phát triển là chưa đủ để đáp ứng quy mô của các khu công nghiệp xanh, khu công nghiệp sinh thái hay khu công nghiệp thông minh. Cần có sự phối hợp đồng bộ của nhiều nguồn vốn dài hạn như trái phiếu doanh nghiệp, các quỹ đầu tư, nguồn vốn quốc tế, hình thức hợp tác công tư cùng các định chế tài chính chuyên biệt. Việc định hình các sản phẩm tài chính xanh và tài chính chuyển đổi số cũng đóng vai trò vô cùng thiết yếu.
Quá trình dịch chuyển này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều chủ thể trong nền kinh tế. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua việc hoàn thiện quy hoạch, thể chế và hạ tầng chiến lược. Các nhà phát triển khu công nghiệp tập trung nâng cao chất lượng quản trị và dịch vụ. Các tổ chức tài chính thiết kế các sản phẩm vốn dài hạn phù hợp. Trong khi đó, doanh nghiệp nước ngoài mang đến công nghệ và thị trường, còn doanh nghiệp Việt Nam nỗ lực vươn lên để trở thành những đối tác tin cậy trong hệ sinh thái.
Theo TS Phan Hữu Thắng, để đạt được mục tiêu đó, ba nhiệm vụ trọng tâm cần được triển khai quyết liệt. Trước hết là tập trung khơi thông các nguồn vốn có tính chất dài hạn để phục vụ phát triển hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Tiếp theo là đổi mới mô hình tài chính theo hướng linh hoạt, đáp ứng chính xác các tiêu chuẩn khắt khe của mô hình khu công nghiệp công nghệ cao và sinh thái. Cuối cùng là tạo dựng sự kết nối liên hoàn giữa các yếu tố tài chính, hạ tầng, công nghệ, logistics và năng lực của doanh nghiệp Việt Nam.
Nhìn chung, giải quyết được bài toán tài chính cho bất động sản khu công nghiệp sẽ tạo tiền đề để thu hút các dòng vốn chất lượng cao, từ đó thúc đẩy năng suất lao động và mở ra một giai đoạn phát triển bền vững cho nền công nghiệp nước nhà.
