Khởi nghiệp ngày nay được nhìn nhận như là một hành trình, mà thành công không phải là đích đến.
Đó là một trong năm xu thế khởi nghiệp hiện nay, đòi hỏi doanh nghiệp luôn tìm tòi, thay đổi và sáng tạo liên tục để thích ứng với kỷ nguyên mới.
Có nhiều luận bàn về "Phi thương bất phú", song đều hướng đến nghĩa "không buôn bán thì không giàu có". Nghĩa là, đề cao và nhấn mạnh vai trò cốt lõi của doanh nghiệp, kinh doanh, thương mại,.. tạo ra sự thịnh vượng, sung túc và năng động của nền kinh tế.
Trong lãnh đạo chuyển dịch và cơ cấu nền kinh tế, Việt Nam luôn ý thức và đề cao vị thế, sứ mệnh doanh nghiệp, doanh nhân trong phát triển kinh tế - xã hội. Song, có lẽ chưa có giai đoạn nào vị thế doanh nghiệp được đề cao một cách nhất quán và mạnh mẽ như hiện nay. Doanh nhân là lực lượng nòng cốt, tiên phong trong công cuộc phát triển kinh tế, Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 10/10/2023 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu xây dựng đội ngũ lớn mạnh, có đạo đức, văn hóa kinh doanh, đủ năng lực đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.
Nghị quyết 68-NQ/TW (04/5/2025) và các chính sách liên quan đang thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của kinh tế tư nhân, đặt mục tiêu đạt 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, với ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Nghị quyết Đại hội XIV (2026-2030) đặt trọng tâm phát triển doanh nghiệp thông qua đột phá thể chế, thúc đẩy kinh tế số, xanh và tuần hoàn. Với tinh thần đó, xác định rõ vị thế: xây dựng văn hóa kinh doanh, đạo đức doanh nhân thành trụ cột phát triển bền vững và thương hiệu quốc gia.
Báo cáo toàn cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam 2025 cho thấy, sau hơn 10 năm hình thành, hệ sinh thái đã bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng, hội nhập mạnh mẽ. Việt Nam hiện có hơn 4.000 startup, hai kỳ lân và hàng chục doanh nghiệp tiệm cận kỳ lân và trở thành điểm đến đầu tư công nghệ hấp dẫn ở khu vực Đông Nam Á; kỳ vọng đến năm 2030 sẽ có thêm 3-4 kỳ lân, tập trung vào 11 công nghệ chiến lược, trong đó ba lĩnh vực ưu tiên là trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và công nghệ xanh.
Song, so với số lượng doanh nghiệp cả nước, thì số lượng đó rất nhỏ bé. Đó là thách thức lớn của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam trước xu thế mới. Hybrid-Intrapreneurship: Khởi nghiệp bên trong doanh nghiệp cùng tư duy mở là xu thế và ngày càng chiếm lĩnh sự sáng tạo trong doanh nghiệp. Và, năm 2026, thế giới bước vào kỷ nguyên "Deep-Tech" (AI, dữ liệu, sinh học, khí hậu), gắn chặt với nền kinh tế Xanh (Green-Economy). Hệ sinh thái Khởi nghiệp muốn tồn tại bắt buộc phải là hệ sinh thái mở, trong đó startup, Tập đoàn/ doanh nghiệp, Viện/ trường, Quỹ đầu tư cùng đồng sáng tạo, cùng phát triển và cùng hưởng lợi. Mối quan hệ này có tính biện chứng của mô hình kinh tế hiện nay.
Về xu thế mới, bà Nguyễn Hương Quỳnh, CEO BumbuUP nêu quan điểm: khởi nghiệp trong lòng doanh nghiệp là chìa khóa để các tập đoàn lớn tránh bẫy "sự tự mãn của kẻ dẫn đầu" hay doanh nghiệp SME có thể thúc đẩy tăng trưởng, tạo ra những lợi thế cạnh tranh mới nhanh hơn thông qua đổi mới sáng tạo. Đây là quá trình nuôi dưỡng tư duy khởi nghiệp ngay trong cấu trúc tổ chức sẵn có để tạo ra các dòng sản phẩm hoặc mô hình kinh doanh đột phá. Xu hướng đầu tư dịch chuyển từ "tăng trưởng bề nổi" sang “tăng trưởng từ năng lực thực chất”, với từng "Unit Economics" (hiệu quả trên từng đơn vị kinh doanh) và tính bền vững (ESG).
Đồng quan điểm, Ken Bay (Ken Bay Hai Meng) là doanh nhân, diễn giả và chuyên gia đào tạo kinh doanh đến từ Singapore với hơn 30 năm kinh nghiệm trong các lĩnh vực bán hàng, marketing, dịch vụ tài chính và phát triển chiến lược doanh nghiệp cho rằng: System + Technology + Human Touch = Real Business. Hệ thống đó chính là đồng sáng tạo.
Và, đây là cơ hội khắc phục căn bản số lượng doanh nghiệp âm thầm rời khỏi thị trường đang gia tăng. Theo Thứ trường Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh, tinh thần xuyên suốt Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo là “khởi nghiệp sáng tạo toàn dân”, mở đường cho cơ chế chỉ một cá nhân cũng có thể khởi nghiệp, nghĩa là một người cũng có thể đăng ký thành lập doanh nghiệp.
Giải pháp cho vấn đề này, cũng theo CEO BumbuUP, rất cần quyết liệt, càng nhanh càng tốt cơ chế tài chính linh hoạt cho phép doanh nghiệp trích lập Quỹ phát triển KH&CN với tỷ lệ cao hơn và thủ tục giải ngân đơn giản: ưu đãi thuế và tín dụng cho các dự án ĐMST; khung pháp lý rõ cho thử nghiệm sandbox; cơ chế chia sẻ rủi ro cho những ĐMST có tính đột phá, rủi ro cao; Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ nội bộ quy định rõ ràng về quyền lợi và sở hữu trí tuệ giữa nhân viên (người sáng tạo) và doanh nghiệp (người đầu tư).
Vấn đề cốt lõi là doanh chủ cần tiên phong với định hướng và chiến lược rõ ràng cho vai trò và mức độ sẵn sàng đầu tư; năng lực tổ chức để có thể thích ứng và triển khai những yêu cầu trong quá trình đổi mới sáng tạo. .
