Sự phát triển của các thị trường mới như thị trường tài sản mã hóa luôn đi kèm với những thách thức về quản trị, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.
Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa.
Cụ thể, Nghị định quy định các hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, việc thi hành các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09 tháng 9 năm 2025 của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Các vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa quy định tại Nghị định bao gồm: Vi phạm quy định về chào bán, phát hành tài sản mã hóa; Vi phạm quy định về tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa; Vi phạm quy định về trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa; Vi phạm quy định về giao dịch tài sản mã hóa; Vi phạm quy định liên quan đến chuyển tiền của nhà đầu tư nước ngoài; Hành vi cản trở việc thanh tra, kiểm tra, yêu cầu cung cấp thông tin; Hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, tặng cho, công khai hóa trái phép dữ liệu, thông tin tài khoản tài sản mã hóa; Vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền; phòng, chống tài trợ khủng bố; phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt đối với tổ chức, cá nhân tham gia thị trường tài sản mã hóa.
Đối tượng áp dụng là các tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài thực hiện hành vi vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa quy định tại Nghị định này; Người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Trong đó, các tổ chức sẽ gồm tổ chức phát hành tài sản mã hóa; Tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa; Tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam và tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài tham gia đầu tư tài sản mã hóa và hoạt động trên thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam trong phạm vi quy định tại Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP; Tổ chức khác có liên quan đến hoạt động chào bán, phát hành tài sản mã hóa, tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Các hình thức xử phạt đối với hành vi vi phạm theo quy định tại Nghị định gồm: Cảnh cáo; Phạt tiền; Các hình thức xử phạt bổ sung.
Trong đó, Nghị định quy định rõ mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm quy định là 200.000.000 đồng đối với tổ chức, 100.000.000 đồng đối với cá nhân. Thời hiệu xử phạt 1 năm. Bên cạnh đó là các hình thức xử phạt bổ sung như tước giấy phép (1-3 tháng), đình chỉ hoạt động (1-12 tháng) và tịch thu tang vật vi phạm. Cơ quan chức năng cũng có thể áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc cải chính thông tin, nộp lại số lợi bất hợp pháp, hủy bỏ đợt chào bán và hoàn trả lại toàn bộ số tiền cho nhà đầu tư
Các tổ chức có hành vi vi phạm nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm, trừ trường hợp thực hiện hành vi vi phạm hành chính nhiều lần đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 4 Điều 8, khoản 3 Điều 10 Nghị định thì bị xử phạt một lần và áp dụng tình tiết tăng nặng vi phạm hành chính nhiều lần.
Về các nhóm hành vi vi phạm chính, Nghị định quy định các hành vi vi phạm về chào bán và phát hành tài sản mã hóa sẽ bị phạt từ 70 đến 200 triệu đồng
Doanh nghiệp đặc biệt lưu ý trong các quy định về vi phạm hành chính, các hành vi như tổ chức phát hành tài sản mã hóa cung cấp thông tin không chính xác, không đầy đủ, không kịp thời, gây hiểu nhầm cho cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, nhà đầu tượng; hay Chào bán, phát hành tài sản mã hóa cho đối tượng không đúng quy định; Chào bán, phát hành tài sản mã hóa khi không đáp ứng đủ điều kiện theo quy định tại Điều 5 Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP; Không công bố thông tin Bản cáo bạch chào bán, phát hành tài sản mã hóa và các tài liệu khác có liên quan trên trang thông tin điện tử của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, trang thông tin điện tử của tổ chức phát hành theo quy định tại khoản 3 Điều 6 Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP; Không thực hiện đúng theo các thông tin công bố tại Bản cáo bạch chào bán, phát hành tài sản mã hóa, đều sẽ bị xử phạt.
Đối với tổ chức đăng ký cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, bên cạnh các mức chế tài cục thể theo từng hành vi vi phạm, Nghị định cũng quy định các tổ chức thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa; Quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa, sẽ bị xử phạt.
Cùng với đó, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải thực hiện trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến kiến thức về tài sản mã hóa cho nhà đầu tư, công khai biểu giá dịch vụ, xác minh danh tính nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch tài sản mã hóa, quản lý tách biệt tiền, tài sản mã hóa của từng khách hàng với tiền, tài sản mã hóa của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa...
Nghị định cũng quy định rõ về hành vi vi phạm và chế tài đối với các ngân hàng nơi nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản chuyên dùng. Trong loạt quy định các hành vi vi phạm và chế tài, đáng chú ý, các ngân hàng này sẽ bị xử phạt với hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, tặng cho, công khai hóa trái phép dữ liệu, thông tin tài khoản tài sản mã hóa...
Các quy định tại Nghị định trực tiếp buộc các chủ thể tham gia thị trường tài sản mã hóa từ tổ chức phát hành, cung cấp dịch vụ đến ngân hàng thanh toán... đều phải đảm bảo các nghĩa vụ, tiêu chuẩn về công khai, minh bạch, an toàn, quản trị rủi ro hiệu quả và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư. Theo đó, Nghị định góp phần đặt ra và hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Nghị định chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 9 năm 2026 đến ngày Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP hết hiệu lực thi hành.
Ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng Ban thường trực, Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, hiện UBCKNN đã tham mưu Bộ Tài chính xem xét hồ sơ cấp phép đối với các sàn giao dịch tài sản mã hóa. Đến nay, cơ quan quản lý đã ban hành các văn bản yêu cầu doanh nghiệp tiếp tục hoàn thiện điều kiện về công nghệ thông tin, an toàn thông tin cấp độ 4 và năng lực tài chính theo quy định.
Trên thị trường, nhà đầu tư đang chờ đợi những thông tin cụ thể nhất về sự vận hành của sàn giao dịch tài sản mã hóa đầu tiên. Lãnh đạo Bộ Tài chính tin rằng sớm nhất trong quý III sẽ có những hoạt động đầu tiên của thị trường tài sản mã hóa chính thức tại Việt Nam, với các đơn vị cung cấp dịch vụ được quản lý bởi cơ quan nhà nước để bảo đảm an toàn và minh bạch cho thị trường. Thị trường tài sản số chính thức được thí điểm giao dịch đồng nghĩa sẽ có những doanh nghiệp đầu tiên được cấp phép sàn tài sản số.
Hiện tại, cơ quan quản lý đã xác định được 5 doanh nghiệp có hồ sơ đầy đủ và hợp lệ bao gồm: VIXEX, CTCP Tài sản số Việt Nam, CAEX (hệ sinh thái VPBank), SCEX (trước đây là LPEX) và TCEX (hệ sinh thái Techcombank).
Vì vậy, sự ra đời của Nghị định và cột mốc có hiệu lực thi hành vào ngày đầu tiên của quý III cũng đặt thêm cơ sở cho kỳ vọng một thị trường mới, hứa hẹn đưa vào nền kinh tế không chỉ một thị trường bệ phóng cho công nghệ mà hơn hết là kiến tạo các hoạt động khơi thông dòng vốn, góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm tài chính số quan trọng trong khu vực và trên thế giới.
