Từ vụ nhóm làm phim bạo lực bị khởi tố tại Lào Cai, câu chuyện kiếm tiền từ nội dung số đặt ra những cảnh báo về giới hạn sáng tạo và trách nhiệm pháp lý.
Việc một nhóm sản xuất phim ngắn có nội dung bạo lực trên YouTube bị khởi tố tại Lào Cai đang thu hút sự quan tâm của dư luận. Đằng sau những video có hàng triệu lượt xem là câu chuyện về hoạt động kinh doanh nội dung số, khi sức hút của quảng cáo, tài trợ và lợi nhuận có thể khiến người sáng tạo lựa chọn những sản phẩm gây sốc để thu hút công chúng, bất chấp nguy cơ vi phạm pháp luật.
.jpg)
Theo thông tin từ Công an tỉnh Lào Cai, ngày 5/10/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố ba bị can để điều tra về tội “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông” theo khoản 2 Điều 288 Bộ luật Hình sự. Trong đó, hai bị can bị bắt tạm giam, người còn lại bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.
Kết quả điều tra ban đầu xác định, từ khoảng tháng 5/2019, nhóm này tổ chức sản xuất các phim ngắn có cảnh đánh nhau, đòi nợ, cờ bạc, sử dụng dao, kiếm và súng giả. Hai video “Một ngày tình nghĩa cả đời là anh em” và “Thói đời” được đăng tải trên YouTube, thu hút tổng cộng hơn 6,5 triệu lượt xem.
Đáng chú ý, hoạt động sản xuất và đăng tải video còn gắn với lợi ích kinh tế. Theo thông tin điều tra ban đầu, một bị can nhận 50 triệu đồng để lồng ghép quảng cáo sản phẩm, người khác nhận 20 triệu đồng tiền tài trợ từ doanh nghiệp.
Từ vụ việc này, các chuyên gia pháp lý cho rằng, vấn đề đáng quan tâm không chỉ là trách nhiệm của những cá nhân bị khởi tố, mà còn là cách thức hoạt động sáng tạo nội dung đang được thương mại hóa trên môi trường mạng. Khi lượt xem có thể chuyển thành doanh thu quảng cáo, tài trợ và những hợp đồng hợp tác, áp lực thu hút sự chú ý của công chúng cũng ngày càng lớn. Trong cuộc cạnh tranh ấy, những nội dung gây sốc, kích thích tò mò dễ trở thành lựa chọn của một bộ phận người sản xuất.
Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Đức Biên – Giám đốc Công ty Luật TNHH Đại La cho rằng, quyền tự do sáng tạo nghệ thuật được pháp luật ghi nhận và bảo vệ. Song, quyền sáng tạo không đồng nghĩa với việc cá nhân, tổ chức được tùy ý phổ biến mọi nội dung trên không gian mạng mà không phải chịu sự điều chỉnh của pháp luật.
Đối với những sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Điện ảnh, việc phổ biến trên không gian mạng phải đáp ứng các yêu cầu pháp luật tương ứng, trong đó có quy định về nội dung bị nghiêm cấm, phân loại phim và trách nhiệm của chủ thể phổ biến.
Luật sư Biên lưu ý, việc một video được nền tảng cho phép đăng tải không có nghĩa sản phẩm đó đã đáp ứng đầy đủ quy định pháp luật Việt Nam. Các tiêu chuẩn cộng đồng hoặc cơ chế kiểm soát nội dung của mạng xã hội không thể thay thế trách nhiệm pháp lý của người sản xuất, phổ biến.
Ở góc độ kinh doanh, vụ việc cũng đặt ra vấn đề về trách nhiệm của doanh nghiệp khi sử dụng những người sáng tạo nội dung để quảng bá sản phẩm, thương hiệu. Trong cuộc cạnh tranh giành sự chú ý của người dùng, số lượt xem và lượng người theo dõi thường được xem là tiêu chí quan trọng để lựa chọn đối tác quảng cáo. Song, sức lan tỏa của một video không đồng nghĩa với sự an toàn về pháp lý.
Theo Luật sư Biên, việc doanh nghiệp tài trợ hoặc đặt quảng cáo trong một sản phẩm nội dung số không đương nhiên làm phát sinh trách nhiệm hình sự. Muốn xác định trách nhiệm của bên tài trợ phải làm rõ vai trò thực tế, nội dung thỏa thuận, mức độ tham gia, nhận thức và hành vi cụ thể của từng chủ thể.
Dù vậy, doanh nghiệp cần chủ động phòng ngừa rủi ro ngay từ khi lựa chọn đối tác. Bởi việc sản phẩm, thương hiệu xuất hiện trong nội dung có dấu hiệu vi phạm có thể kéo theo những vấn đề pháp lý cần làm rõ, đồng thời ảnh hưởng đến uy tín và niềm tin của khách hàng.
“Doanh nghiệp không nên chỉ nhìn vào số lượt xem để quyết định hợp tác. Cần thẩm định nội dung, xác định rõ trách nhiệm của các bên trong hợp đồng và có cơ chế yêu cầu chỉnh sửa, chấm dứt hợp tác khi phát hiện dấu hiệu vi phạm. Đây là yêu cầu cần thiết trong quản trị rủi ro đối với hoạt động quảng cáo trên nền tảng số”, Luật sư Biên khuyến nghị.
Từ thực tế trên, Luật sư Biên cho rằng bên cạnh việc phát hiện, xử lý những hành vi vi phạm, cơ quan quản lý cần tăng cường hướng dẫn pháp luật cho các cá nhân, nhóm sản xuất độc lập và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nội dung số. Những quy định về phổ biến phim, phân loại nội dung, quảng cáo và trách nhiệm đối với thông tin đăng tải cần được phổ biến rõ ràng, dễ tiếp cận để người sáng tạo chủ động tuân thủ.
Việc quản lý cũng phải bảo đảm sự cân bằng giữa yêu cầu bảo vệ công chúng và quyền tự do sáng tạo hợp pháp. Bởi một môi trường nội dung số phát triển lành mạnh không chỉ cần chế tài đủ sức răn đe đối với hành vi vi phạm, mà còn phải tạo điều kiện để những sản phẩm sáng tạo có giá trị được phát triển.
“Không gian mạng mở ra cơ hội lớn cho sáng tạo và kinh doanh, nhưng cơ hội càng lớn thì trách nhiệm càng cao. Pháp luật cần được thực thi nghiêm minh đối với hành vi vi phạm, đồng thời bảo vệ những hoạt động sáng tạo chính đáng. Người làm nội dung phải hiểu rằng lượt xem và lợi nhuận không thể là lý do để bỏ qua những giới hạn pháp luật”, Luật sư Biên nhấn mạnh.
