“Tình yêu áo dài thấm đượm trong tôi ngay từ khi còn ấu thơ qua hình ảnh bà, mẹ dịu dàng, thướt tha trong tà áo dài truyền thống.”
Đó là chia sẻ của bà Nguyễn Thị Đoan Trang - Nhà thiết kế (NTK) áo dài Huế với Doanh Nhân về cơ duyên gắn bó với nghề thêu may trang phục truyền thống tập trung vào cội nguồn, gia đình và tình yêu Huế.
- Nhiều người nhận xét bà là một trong những nghệ nhân đã góp phần gìn giữ được “hồn cốt” trang phục truyền thống Huế. Bà chia sẻ cơ duyên khiến bà gắn bó và yêu nghề thêu may trang phục truyền thống Huế, đặc biệt là áo dài?
Với tôi, áo dài không chỉ là trang phục mà là một phần hơi thở cuộc sống của mảnh đất Cố đô. Cơ duyên đến với nghề trước hết bắt nguồn từ truyền thống gia đình – nơi mẹ tôi thêu thùa rất giỏi tiếng kim, đường chỉ đã nuôi dưỡng tâm hồn tôi từ thuở bé. Khi lớn hơn được theo ba vào kỵ (giổ) trong Đại Nội, những vật phẩm trang trí được thêu tinh xảo đã hút hồn tôi. Tôi hay nói đùa rằng, dường như tôi được truyền nghề thêu may từ trong gen, bởi ông nội tôi cũng từng là một thợ thủ công có tiếng ở Kinh thành xưa, đạt nhiều giải thưởng. Nhưng sâu xa hơn, vẻ đẹp ngầm của Huế, tính cẩn thận, tỉ mỉ trong tính cách được biểu hiện qua thêu thùa, những nếp áo ngũ thân mà tiền nhân để lại. Tình yêu ngấm dần qua từng tấm vải, sợi chỉ, đối với những người phụ nữ khao khát một cơ hội kiếm thêm thu nhập từ sự khéo léo, khiến tôi tự thấy mình có trách nhiệm phải tiếp nối và giữ gìn ngọn lửa này để những tinh hoa ấy không bị mai một theo thời gian….
- Theo bà, hồn cốt của áo dài Huế nằm ở những giá trị nào và đâu là yếu tố cốt lõi cần được gìn giữ trong mọi hoàn cảnh? Trong bối cảnh thời trang hiện đại phát triển nhanh, bà nhìn nhận thế nào về mối quan hệ giữa bảo tồn bản sắc truyền thống và đổi mới sáng tạo?
“Hồn cốt” của áo dài Huế được thể hiện rõ qua sự chuẩn mực, hài hòa và nét thanh cao vốn có. Đó là vẻ sang trọng, kín đáo, không phô trương. Áo dài Huế của Đoan Trang tạo được tiếng vang nhờ kỹ thuật cắt may tinh xảo, những họa tiết thêu tay cầu kỳ giúp tôn vinh vóc dáng duyên dáng, nhẹ nhàng, nền nã của người mặc. Trong quá trình đổi mới , yếu tố cốt lõi cần được giữ gìn chính là lỷ lệ và cấu trúc đặc trưng của áo dài truyền thống.
Tôi không xem đổi mới là đối nghịch với bảo tồn. Đổi mới là cách chúng ta đưa truyền thống “sống” lại trong nhịp thở đương đại. Tuy nhiên, sự sáng tạo phải dựa trên nền tảng hiểu biết sâu sắc về văn hoá. Phải biết chiếc áo ngũ thân được thừa nhận qua hàng trăm năm là vì điều gì để phát huy vẻ đẹp của nó và đáp ứng cả thị hiếu thẩm mỹ đương đại. Chúng ta có thể thay đổi chất liệu, họa tiết, một vài chi tiết trên áo để phù hợp với ứng dụng thực tế, nhưng tuyệt đối không được làm biến dạng phom dáng căn bản đã định hình nên bản sắc. Đổi mới lúc này sẽ trở thành nhịp cầu đưa tà áo truyền thống đồng hành với người Huế nói riêng và người Việt nói chung vươn mình ra thế giới.
- Là người vừa làm nghề vừa làm kinh doanh, bà đặt ra giới hạn ra sao để việc cách tân không làm phai nhạt bản sắc văn hóa Huế?
Làm kinh doanh giúp tôi đưa áo dài đến gần hơn với khách hàng nhưng làm nghề buộc tôi phải có lòng tự trọng với văn hóa. Giới hạn của tôi nằm ở chữ “Chân” (Chân thực). Tôi có thể cách tân về màu sắc, nghệ thuật trang trí hay sự tiện dụng để khách hàng diện áo dài đi làm, đi tiệc nhưng không bao giờ cho phép mình làm những gì 'lai căng' giá trị thẩm mỹ truyền thống mà phải luôn tôn trọng.
Tôi chọn kinh doanh bằng cách thuyết phục khách hàng về giá trị của sự mặc một chiếc áo dài như một tác phẩm nghệ thuật, thay vì chạy theo những xu hướng nhất thời mà đánh mất đi bản sắc và giá trị văn hoá dân tộc. Chính vì thế, thương hiệu Đoan Trang luôn mang giá trị riêng của mình và cũng như mang nét riêng của Huế.
- Bà mong muốn áo dài Huế sẽ được định vị như thế nào trong đời sống văn hóa và trong không gian thời trang Việt Nam đương đại, thưa bà?
Tôi luôn mong muốn áo dài Huế được định vị là một “Di sản sống”, trong không gian thời trang đương đại, tôi không muốn người ta chỉ nhìn áo dài Huế như một món đồ lưu niệm hay chỉ diễn ra khi có lễ mà phải là một biểu tượng của lối sống tinh tế và gu thẩm mỹ cao cấp. Áo dài Huế cần có vị thế riêng – một sự giao thoa hoàn hảo giữa kỹ nghệ thủ công bậc thầy và tư duy thẩm mỹ hiện đại. Tôi hy vọng khi nhắc đến áo dài Huế, mọi người sẽ nhớ đến một sản phẩm thời trang mang đậm giá trị văn hóa, đại diện cho cốt cách và tâm hồn người Việt.
- Trân trọng cảm ơn bà!
