Ninh Bình đang dồn lực tháo gỡ những vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án khu công nghiệp, cụm công nghiệp.
Theo báo cáo của Ban Quản lý Khu kinh tế và các Khu công nghiệp tỉnh Ninh Bình, hiện toàn tỉnh có 32 khu công nghiệp đã thành lập. Trong đó 20 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động, 12 khu công nghiệp đang xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Một số khu công nghiệp cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng như: Hải Long, Minh Châu, Xuân Kiên; một số khu công nghiệp đạt tỷ lệ giải phóng mặt bằng trên 80% như: Châu Giang II, Thanh Bình II, Trung Thành, Đồng Văn V.
Bên cạnh những điểm sáng, công tác giải phóng mặt bằng đang được nhận diện là "lực cản" chính đối với hạ tầng công nghiệp tỉnh Ninh Bình. Theo báo cáo, những tồn tại về lịch sử quản lý đất đai và cơ chế bồi thường đang tạo ra một bài toán khó cho các cơ quan chức năng, đặc biệt là trong khâu xác định nguồn gốc đất, tài sản trên đất và giải quyết tranh chấp đất thừa kế. Thực trạng này, kết hợp với việc chậm triển khai các phương án tái định cư và ký kết hợp đồng nhiệm vụ, đã dẫn đến tình trạng chậm tiến độ kéo dài tại nhiều dự án quy mô lớn như Khu công nghiệp Trung Thành, Hồng Tiến hay Đồng Văn V và VI…
Tại khu công nghiệp hỗ trợ Đồng Văn III (giai đoạn II), dù diện tích còn lại chỉ hơn 1,6ha nhưng tiến độ đang bị khựng lại do các vấn đề liên quan đến mồ mả. Tại khu công nghiệp Phúc Sơn, 24 hộ dân thuộc diện tái định cư vẫn chưa bàn giao hơn 10.300m² mặt bằng. Trong khi đó, khu công nghiệp Trung Thành đang loay hoay với 30ha đất công ích do chưa thống nhất được cơ chế bồi thường cho tài sản của người dân xây dựng trên đất do UBND xã quản lý. Cá biệt, khu công nghiệp Hồng Tiến hiện vẫn ở "vạch xuất phát", chưa giải phóng được diện tích nào do người dân xóm Bắc Sơn chưa đồng thuận về diện tích thu hồi liên quan đến các đợt dồn điền đổi thửa trước đây.
Các cụm công nghiệp cũng đối mặt với thách thức riêng. Cụm công nghiệp Thi Sơn I vướng hệ thống đường điện 110kV và 35kV chưa di dời. Còn cụm công nghiệp Trung Sơn lại phát sinh chênh lệch đơn giá bồi thường do vướng mắc trong rà soát nguồn gốc đất giao khoán từ Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao.
Trước thực trạng này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Nguyễn Cao Sơn khẳng định, Ninh Bình sẽ tiếp tục theo dõi sát tiến độ thực hiện theo tuần, theo tháng để kịp thời tháo gỡ từng khó khăn cụ thể phát sinh tại cơ sở.
Việc tháo gỡ từng mét vuông đất còn vướng mắc, từng tuyến đường điện chậm di dời không chỉ là nhiệm vụ hành chính mà còn thể hiện cam kết mạnh mẽ của tỉnh trong đồng hành cùng doanh nghiệp, cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, ông Sơn nhấn mạnh.
Theo đó, tỉnh Ninh Bình đã đặt ra lộ trình quyết liệt, mục tiêu hoàn thiện đồng bộ hạ tầng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp trong năm 2026, tạo nền tảng quan trọng để bứt phá, trở thành điểm sáng về phát triển công nghiệp xanh, hiện đại và bền vững.
Để khơi thông "nút thắt" mặt bằng, lãnh đạo tỉnh Ninh Bình đã đưa ra hệ thống giải pháp đồng bộ, yêu cầu sự vào cuộc quyết liệt từ cả hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp. Yêu cầu các sở, ngành liên quan được giao nhiệm vụ trọng tâm là nhanh chóng tham mưu ban hành hệ số điều chỉnh giá đất và đẩy nhanh tiến độ xác định giá đất cụ thể. Song song đó, các địa phương phải rà soát chi tiết từng trường hợp vướng mắc để có phương án xử lý linh hoạt, đúng pháp luật, đồng thời kiên quyết thực hiện kiểm đếm bắt buộc đối với những trường hợp cố tình không chấp hành sau khi đã vận động hết mức.
Một trong những yêu cầu mới là sự thay đổi căn bản trong phương thức giải phóng mặt bằng và tái định cư. Ninh Bình yêu cầu các chủ đầu tư hạ tầng, đặc biệt là tại khu công nghiệp Đồng Văn V và VI, phải khẩn trương ký hợp đồng với các đơn vị thực hiện giải phóng mặt bằng chuyên nghiệp trước ngày 15/5/2026 để đảm bảo tính liên tục của dự án. Tại các cụm công nghiệp như Gia Lập, yêu cầu hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường trong tháng 8/2026 và bàn giao đất sạch cho nhà đầu tư trước ngày 30/9/2026. Chủ đầu tư phải có trách nhiệm bố trí đầy đủ nguồn lực tài chính và phối hợp chặt chẽ với địa phương để không để xảy ra tình trạng "đợi vốn" trong bồi thường.
Bên cạnh đó, lãnh đạo tỉnh Ninh Bình đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc tuyên truyền, tạo sự đồng thuận từ nhân dân và các đơn vị lớn như Công ty CP Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao. Tuy nhiên, đi đôi với sự linh hoạt trong vận động là sự nghiêm minh của kỷ cương. Đối với các trường hợp cố tình cản trở dự án dù đã thực hiện đầy đủ các bước theo quy định, cơ quan chức năng sẽ xây dựng phương án cưỡng chế để bảo đảm tính nghiêm minh, không để một vài cá nhân làm chậm trễ dòng chảy phát triển chung của toàn tỉnh.
