Trước kiến nghị xóa một số khoản nợ thuế khó thu hồi nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế xử lý tiền chậm nộp nhưng chưa đồng thuận với việc xóa nợ gốc theo ngưỡng tiền.
Bộ Tài chính vừa có bản tổng hợp, giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý tiền thuế nợ nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế. Trong đó, đáng chú ý là kiến nghị của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) liên quan đến việc khoanh nợ, xóa nợ đối với doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất các thủ tục về mã số thuế.
.jpg)
Theo số liệu báo cáo, cả nước có 2.518.440 người nộp thuế thuộc trạng thái mã số thuế 03 và 06, trong đó 529.041 trường hợp đã ngừng hoạt động trên 10 năm. Trạng thái 03 là trường hợp người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế; trạng thái 06 là trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Tổng số tiền thuế nợ của nhóm này lên tới 27.805 tỷ đồng, gồm 18.090 tỷ đồng tiền thuế gốc và 9.715 tỷ đồng tiền chậm nộp.
Từ thực tế trên, VCCI kiến nghị bổ sung cơ chế khoanh nợ, xóa nợ thuế gốc, tiền phạt và tiền chậm nộp đối với một số trường hợp đặc biệt. Cụ thể, kiến nghị đề cập đến người nộp thuế thuộc trạng thái 03, 06 mà chủ cơ sở kinh doanh hoặc người đại diện theo pháp luật đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự theo giấy tờ, quyết định có hiệu lực của cơ quan có thẩm quyền; hoặc doanh nghiệp đã kết thúc việc xử lý nghĩa vụ theo quyết định tuyên bố phá sản của tòa án.
Bên cạnh đó, VCCI đề xuất nghiên cứu cơ chế xóa các khoản nợ thuế gốc dưới 20 triệu đồng đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và dưới 50 triệu đồng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ đã ngừng hoạt động trên 5 năm, sau khi cơ quan thuế thực hiện các biện pháp xác minh tài sản nhưng xác định không còn khả năng thu hồi.
Theo VCCI, nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp khởi nghiệp không thành công chỉ còn những khoản nợ thuế gốc có giá trị nhỏ từ nhiều năm trước, trong khi cơ sở kinh doanh đã ngừng hoạt động và không còn tài sản để thực hiện nghĩa vụ. Chi phí quản lý, theo dõi và cưỡng chế thu hồi những khoản nợ này qua nhiều năm có thể lớn hơn giá trị khoản nợ.
Phản hồi kiến nghị, Bộ Tài chính cho biết pháp luật về quản lý thuế đã quy định cơ chế khoanh nợ, xóa nợ đối với những trường hợp đáp ứng điều kiện.
Theo Bộ Tài chính, Điều 21 Luật Quản lý thuế năm 2025 quy định việc xóa tiền thuế nợ đối với cá nhân đã chết, bị tòa án tuyên bố đã chết hoặc mất năng lực hành vi dân sự mà không có tài sản; doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị tuyên bố phá sản, đã thực hiện thanh toán các khoản nợ theo quy định nhưng không còn tài sản và những trường hợp khác đáp ứng điều kiện luật định.
Những trường hợp đủ điều kiện được xem xét xử lý theo quy định của Luật Quản lý thuế, không phải thực hiện điều kiện nộp đủ tiền thuế gốc theo dự thảo nghị quyết để được xem xét xóa nợ.
Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh cần phân biệt nghĩa vụ của cá nhân với nghĩa vụ của doanh nghiệp. Việc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp chết, mất tích hoặc mất năng lực hành vi dân sự không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không còn tài sản hoặc không còn khả năng thanh toán.
Vì vậy, cơ quan này đề nghị không bổ sung cơ chế xóa toàn bộ nghĩa vụ thuế theo nhóm đối tượng như kiến nghị của VCCI. Những trường hợp đáp ứng điều kiện khoanh nợ, xóa nợ tiếp tục được xử lý theo pháp luật về quản lý thuế.
Đối với kiến nghị xóa các khoản nợ thuế gốc có giá trị nhỏ, Bộ Tài chính cho rằng tiền thuế nợ gốc là nghĩa vụ đã được xác định theo quy định pháp luật. Việc khoản nợ có giá trị nhỏ hoặc người nộp thuế đã ngừng hoạt động trên 5 năm chưa đủ cơ sở để kết luận khoản nợ không còn khả năng thu hồi.
Theo Bộ Tài chính, các ngưỡng 20 triệu đồng và 50 triệu đồng cần được đánh giá trên cơ sở số lượng đối tượng, tình trạng tài sản, khả năng thanh toán, chi phí thu hồi, tác động đến ngân sách nhà nước và nguy cơ lợi dụng chính sách.
Do đó, Bộ Tài chính đề nghị chưa bổ sung chính sách xóa nợ thuế gốc theo ngưỡng tiền tại dự thảo nghị quyết lần này. Việc xử lý những khoản nợ nhỏ, có chi phí thu hồi không hiệu quả sẽ tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá nhằm bảo đảm công bằng với người đã hoàn thành nghĩa vụ thuế và phòng ngừa trục lợi chính sách.
Thay vì xóa nợ gốc theo ngưỡng tiền, dự thảo nghị quyết lựa chọn cơ chế xóa tiền chậm nộp có điều kiện đối với người nộp thuế thuộc diện áp dụng. Theo đó, người nộp thuế phải hoàn thành nghĩa vụ nộp đủ tiền thuế nợ gốc và nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định. Dự thảo xác định thời hạn thực hiện các điều kiện này chậm nhất đến ngày 30/6/2028.
Đối với trường hợp không còn tiền thuế nợ gốc phải thanh toán, việc đáp ứng điều kiện được xác định trên cơ sở dữ liệu đã được cơ quan thuế đối chiếu, xác nhận.
Theo Bộ Tài chính, cơ chế được đề xuất nhằm khuyến khích người nộp thuế chủ động giải quyết nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng, tăng khả năng thu hồi nợ gốc và hỗ trợ quá trình rà soát, chuẩn hóa dữ liệu mã số thuế.
Đối với những khoản nợ thuế có giá trị nhỏ, chi phí thu hồi không hiệu quả, Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu phương án xử lý trên cơ sở đánh giá đầy đủ điều kiện thực tế, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế và giữ vững kỷ luật thu ngân sách nhà nước.
