Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) tác động tới mọi lĩnh vực, trong đó cả giáo dục đại học. Nhằm nhận diện cơ hội và thúc đẩy giáo dục phát triển theo hướng công bằng, bao trùm, Diễn đàn OpenAP 2026 được tổ chức với chủ đề “Tương lai mở: Thúc đẩy giáo dục đại học công bằng và bao trùm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương”.
Diễn đàn do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, phối hợp với VASTI, Tạp chí Một Thế Giới và VFOSSA phối hợp tổ chức, nhằm trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục mở.
Sự kiện đã quy tụ khoảng 450 đại biểu và 30 diễn giả quốc tế đến từ nhiều quốc gia, cùng sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia giáo dục, đại diện các tổ chức học thuật... Đây là dịp để các chuyên gia trong nước và quốc tế trao đổi những xu hướng mới trong công nghệ, nhận diện và tìm kiếm giải pháp thúc đẩy giáo dục đại học mở, công bằng và bao trùm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
AI- cơ hội cho giáo dục đại học mở
Sự phát triển của công nghệ số và AI đang mở ra nhiều cơ hội mới cho giáo dục đại học. Người học có thể tiếp cận nguồn học liệu quốc tế, các nhà nghiên cứu có điều kiện hợp tác xuyên biên giới, trong khi các trường đại học có thể chia sẻ tài nguyên, kinh nghiệm và kết quả nghiên cứu trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, cơ hội tiếp cận tri thức vẫn chưa đồng đều. Khác biệt về điều kiện kinh tế - xã hội, hạ tầng công nghệ, khả năng tiếp cận học liệu và năng lực số có thể tạo ra những khoảng cách giữa các nhóm người học, cơ sở giáo dục và quốc gia.
Vì vậy, công nghệ đóng vai trò quan trọng bởi giáo dục mở không chỉ dừng lại ở việc cung cấp tài liệu trực tuyến hay ứng dụng công nghệ vào giảng dạy, mà quan trọng hơn là bảo đảm người học có cơ hội tiếp cận nguồn tri thức chất lượng, phát triển năng lực và tham gia vào quá trình sáng tạo, chia sẻ tri thức.
Tại diễn đàn, GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh giáo dục đại học trong tương lai cần vượt ra ngoài mục tiêu số hóa và ứng dụng công nghệ, hướng tới một môi trường học tập công bằng, bao trùm, tăng cường hợp tác và lấy con người làm trung tâm.
Theo đó, công nghệ có thể giúp vượt qua nhiều rào cản, nhưng không tự động bảo đảm sự công bằng trong giáo dục. Việc phát triển tài nguyên giáo dục mở cần đi cùng với các điều kiện để người học sử dụng hiệu quả học liệu, hình thành tư duy phản biện, phát huy khả năng sáng tạo và đóng góp cho xã hội…
Tại OpenAP 2026 các diễn giả đã chia sẻ tập trung vào sáu nhóm chủ đề, phản ánh những vấn đề nổi bật trong quá trình phát triển giáo dục mở hiện nay. Đó là tài nguyên giáo dục mở và phát triển học liệu; Sư phạm mở, giảng dạy, học tập và đánh giá;Công bằng, hòa nhập và khả năng tiếp cận giáo dục; Những chính sách, lãnh đạo và đổi mới tổ chức; Đổi mới kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm; Học thuật mở và hợp tác quốc tế…
Có thể nói, với cách tiếp cận đa chiều, những nhóm chủ đề tạo điều kiện để kết nối nghiên cứu với thực tiễn, chia sẻ kinh nghiệm từ nhiều hệ thống giáo dục và đề xuất những giải pháp công nghệ phù hợp với từng đặc điểm của các quốc gia.
Kết nối tri thức, hợp tác khoa học và công nghệ
Giáo dục mở có mối liên hệ chặt chẽ với việc chia sẻ thông tin khoa học, phát triển nguồn học liệu và tăng cường hợp tác giữa các tổ chức nghiên cứu, cơ sở giáo dục và cộng đồng chuyên gia.
Theo TS. Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, việc xây dựng hệ sinh thái tri thức mở cần sự liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức thông tin- thư viện, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Cùng với việc tiếp nhận những thành tựu khoa học của thế giới, Việt Nam cần tăng cường đóng góp kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm và sáng kiến của mình vào mạng lưới tri thức khu vực và toàn cầu. Định hướng này đặt ra yêu cầu phát triển năng lực thông tin, năng lực số và năng lực AI, đồng thời thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ có trách nhiệm, hiệu quả và hướng tới lợi ích chung.
Đối với Việt Nam, phát triển giáo dục mở và chia sẻ tri thức cũng gắn với các định hướng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Việc tăng cường kết nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ được kỳ vọng góp phần thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế.
Thông qua diễn đàn, các chuyên gia có cơ hội tiếp cận những nghiên cứu mới, trao đổi kinh nghiệm quốc tế, đồng thời tìm kiếm hướng hợp tác trong phát triển học liệu mở, đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng AI và mở rộng khả năng tiếp cận giáo dục đại học.
Các nội dung về tài nguyên giáo dục mở, phương pháp sư phạm mở, tiếp cận tri thức, hạ tầng hỗ trợ, AI có trách nhiệm, chính sách và quản trị được kỳ vọng góp phần mở rộng đối thoại giữa các nhà khoa học, nhà quản lý và những người trực tiếp tham gia hoạt động giáo dục. Đối với các cơ sở giáo dục đại học, đây cũng là cơ hội để tham khảo kinh nghiệm quốc tế, tăng cường mạng lưới học thuật và phát triển những sáng kiến hợp tác phù hợp với điều kiện thực tiễn…
Với sự tham gia đông đảo các chuyên gia, cộng đồng học thuật quốc tế, OpenAP 2026 là diễn đàn hướng tới thúc đẩy trao đổi có chiều sâu trong lĩnh vực công nghệ, hình thành các kết nối chuyên môn và mở ra cơ hội hợp tác lâu dài cho lĩnh vực giáo dục đại học mở…
