Phát triển sân bay tích hợp: Đa dạng hóa nguồn thu và thu hút đầu tư bền vững

Yếu tố phát triển bền vững đóng vai trò trụ cột

Nhìn nhận một cách khách quan, vai trò của các cảng hàng không hiện đại đã vượt xa chức năng truyền thống là trung tâm trung chuyển hành khách và hàng hóa. Nhờ khả năng tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, các quỹ đất và dự án bất động sản sân bay – nếu được đặt trong một chiến lược quy hoạch tổng thể và dài hạn – sẽ trở thành hạt nhân kích hoạt đà tăng trưởng của cả vùng kinh tế.

Giá trị kinh tế của sân bay được hình thành từ mối quan hệ tương hỗ giữa vận hành, thương mại và bất động sản, phân tách thành ba không gian chiến lược. Đó là các dịch vụ thương mại nội nhà ga như bán lẻ, ẩm thực, phòng chờ; hạ tầng khu bay phục vụ vận tải hàng hóa, bảo dưỡng kỹ thuật; và các dự án phát triển ngoài khu bay bao gồm mảng logistics, văn phòng, khách sạn cùng các tổ hợp đa chức năng.

Một chiến lược phát triển đồng bộ không chỉ mở ra dư địa doanh thu ngoài hàng không cho đơn vị khai thác mà còn cộng hưởng giá trị cho các hãng bay, nhà đầu tư lẫn cộng đồng địa phương. Điều này đảm bảo tiến độ triển khai dự án, tính hiệu quả trong sử dụng đất và khả năng thích ứng linh hoạt với nhu cầu thực tế của thị trường.

Đối với không gian bên trong nhà ga, hiệu quả khai thác thương mại phụ thuộc chặt chẽ vào lưu lượng và thời gian dừng chân của hành khách. Việc ứng dụng dữ liệu hành vi trong thiết kế không gian và áp dụng các cơ chế cho thuê linh hoạt sẽ tối ưu hóa doanh thu bán lẻ, nâng cấp trải nghiệm người dùng và gia tăng giá trị tài sản khai thác.

Trái lại, quỹ đất nội khu bay lại mang tính đặc thù cao, khó điều chỉnh mục đích sử dụng sau khi đã quy hoạch. Mọi quyết định đầu tư vào hạ tầng hàng hóa hay cơ sở bảo dưỡng cần tính toán kỹ lưỡng dựa trên dự báo nhu cầu vận hành tương lai, sự biến đổi công nghệ và kế hoạch bảo trì dài hạn.

Vượt ra ngoài ranh giới cảng hàng không, việc phân kỳ đầu tư các khu chức năng vệ tinh sẽ mở ra cơ hội việc làm, thu hút dòng vốn mới và hình thành các cực tăng trưởng động lực. Các phân khúc tiềm năng như logistics, thương mại, lưu trú hay tổ hợp đa năng đòi hỏi sự đánh giá sát sao về vị thế của từng sân bay, sức hấp thụ của thị trường và khả năng kết nối hạ tầng.

Bên cạnh bài toán kinh tế, yếu tố phát triển bền vững đóng vai trò trụ cột trong chiến lược hàng không hiện đại. Với tỷ trọng khoảng 2-3% tổng lượng phát thải CO₂ toàn cầu, các cảng hàng không phải chủ động cắt giảm tác động môi trường bằng cách tối ưu hóa năng lượng và cải thiện vận hành mặt đất. Những giải pháp xanh này không chỉ nâng cao hiệu suất khai thác mà còn gia tăng sức chịu đựng và giá trị của tài sản trong dài hạn.

Định hình lại tư duy phát triển sân bay

Báo cáo dựa trên kinh nghiệm tư vấn thực chiến của Cushman & Wakefield tại các thị trường lớn trên thế giới, tiêu biểu như Trung tâm Giao thông Hongqiao (Thượng Hải), Port Polska (Ba Lan), Sân bay Quốc tế Washington Dulles (Mỹ), bảy sân bay tại Ấn Độ, hệ thống sân bay Heathrow, Gatwick, Stansted (Anh) và dự án Dublin Airport Central (Ireland).

Đánh giá về bối cảnh trong nước, bà Hoàng Nguyệt Minh, Tổng Giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam nhận định, hạ tầng hàng không Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với các dự án trọng điểm như sân bay Gia Bình phục vụ khu vực Thủ đô và sân bay Long Thành dự kiến vận hành thương mại từ cuối năm 2026.

Đây là thời điểm vàng để thay đổi tư duy, nhìn nhận sân bay như một động lực kinh tế vùng. Khi được quy hoạch đồng bộ với hạ tầng giao thông kết nối và các khu vực đô thị thương mại xung quanh, cảng hàng không sẽ tạo ra những giá trị lan tỏa vượt trội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững cho địa phương và toàn vùng.

Có thể khẳng định, thành công của mô hình phát triển sân bay không đến từ các hạng mục riêng lẻ mà nằm ở việc xây dựng một hệ sinh thái kết nối chặt chẽ và dài hạn. Một tầm nhìn chiến lược, cơ sở dữ liệu thị trường chuẩn xác cùng lộ trình phân kỳ hợp lý sẽ là kim chỉ nam cho các nhà đầu tư tối đa hóa lợi ích kinh tế cho cả dự án và vùng phụ cận.