Phân tích - Bình luận

Chỉ trong vài ngày đầu năm 2026, OpenAI và Anthropic, hai trong số những công ty AI có ảnh hưởng nhất hiện nay, liên tiếp công bố các sản phẩm mới nhắm thẳng vào nhu cầu phổ biến nhưng nhạy cảm nhất của người dùng: chăm sóc sức khỏe cá nhân và dữ liệu y tế.

Ngày 7/1, OpenAI công bố ChatGPT Health, một tab chuyên biệt cho phép người dùng kết nối hồ sơ y tế và các ứng dụng sức khỏe như Apple Health, Function và MyFitnessPal. Tuy nhiên, sản phẩm này mới chỉ giới hạn ở một số thị trường.

Vài ngày sau, Anthropic cho biết chatbot Claude sẽ ra mắt gói sản phẩm y tế tuân thủ HIPAA, cho phép bệnh viện, nhà cung cấp dịch vụ y tế và người tiêu dùng xử lý dữ liệu sức khỏe được bảo vệ, đồng thời tích hợp các cơ sở dữ liệu khoa học và công cụ phục vụ nghiên cứu sinh học.

OpenAI cho biết hiện có hơn 800 triệu người dùng thường xuyên ChatGPT, trong đó khoảng 1/4 gửi câu hỏi liên quan đến chăm sóc sức khỏe mỗi tuần.

Theo báo cáo của công ty, hơn 40 triệu người mỗi ngày đặt câu hỏi y tế cho ChatGPT – tương đương hơn 5% tổng số tin nhắn toàn cầu trên nền tảng. Đây là một quy mô đủ lớn để biến chăm sóc sức khỏe từ một tính năng phụ thành một mảng kinh doanh cốt lõi.

AI sẽ thay đổi toàn bộ hệ thống y tế

Với ChatGPT Health, OpenAI đặt cược rằng người dùng sẽ muốn AI không chỉ trả lời câu hỏi chung chung, mà còn giúp họ hiểu chính hồ sơ y tế của mình, như cholesterol, kết quả xét nghiệm máu, hay chuẩn bị câu hỏi trước buổi khám định kỳ. Công ty nhấn mạnh tính năng này được thiết kế để hỗ trợ, không thay thế chăm sóc y tế và không dùng cho chẩn đoán hay điều trị.

“Một trong những cách phổ biến và có ý nghĩa nhất mà mọi người đang sử dụng ChatGPT hiện nay là tìm kiếm thông tin về sức khỏe và lối sống,” Ashley Alexander, Phó Chủ tịch phụ trách sản phẩm y tế của OpenAI, cho biết. Bà nói việc hợp tác với các đối tác hạ tầng y tế giúp trải nghiệm người dùng trở nên hữu ích và cá nhân hóa hơn.

Anthropic theo đuổi một hướng tiếp cận tương tự, nhưng nhấn mạnh mạnh hơn vào tuân thủ và độ tin cậy khoa học.

“Khi nghĩ về nền kinh tế tổng thể và nơi AI có thể tạo ra tác động lớn nhất, y tế là lĩnh vực rất phù hợp, miễn là làm đúng bài toán pháp lý và dữ liệu,” Mike Krieger, Giám đốc sản phẩm của Anthropic, nói. Ông cho biết các công cụ mới được thiết kế để trao quyền cho người dùng có nhiều kiến thức hơn từ dữ liệu của chính họ, cũng như trong các cuộc trao đổi với bác sĩ.

Anthropic cho biết Claude hiện đã được hơn 22.000 nhân viên lâm sàng trong hệ thống Banner Health sử dụng, với 85% báo cáo làm việc nhanh hơn và chính xác hơn. Công ty cũng đang hợp tác với các tổ chức như Novo Nordisk và Stanford Health Care.

Dữ liệu nhạy cảm và ranh giới của niềm tin

Tuy nhiên, sự bành trướng của AI vào y tế cũng làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về quyền riêng tư và độ chính xác.

“Cách tiếp cận thận trọng nhất là giả định rằng bất kỳ thông tin nào bạn tải lên các công cụ này sẽ không còn hoàn toàn riêng tư,” bà Danielle Bitterman, bác sĩ ung bướu xạ trị và lãnh đạo lâm sàng về khoa học dữ liệu và AI tại Mass General Brigham Digital, nhận định.

Bà cho rằng sự phổ biến của các công cụ như ChatGPT phản ánh một nhu cầu chưa được đáp ứng, đặc biệt là việc khó tiếp cận bác sĩ, khó tìm thông tin y khoa đáng tin cậy và sự suy giảm niềm tin vào hệ thống y tế. Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo rằng các mô hình ngôn ngữ lớn có xu hướng ưu tiên “hữu ích” hơn là chính xác y khoa. “Trong y học, chúng ta cần nghiêng về độ chính xác, ngay cả khi phải đánh đổi sự tiện lợi,” bà nói.

Vấn đề càng phức tạp hơn khi xét đến khung pháp lý. Bradley Malin, giáo sư tin sinh học tại Trung tâm Y khoa Đại học Vanderbilt, lưu ý rằng các chatbot AI không nằm trong phạm vi điều chỉnh của HIPAA. “Đây về bản chất là một thỏa thuận hợp đồng giữa cá nhân và công ty công nghệ. Người dùng cần hiểu rằng mình đang tự chịu rủi ro,” ông nói.

AI y tế liệu có thể tiến xa hơn?

Các bác sĩ thực hành có xu hướng thận trọng hơn. “Đừng để AI tự đưa ra quyết định y khoa,” Adam Rodman, bác sĩ nội khoa tại Beth Israel Deaconess Medical Center và giảng viên Trường Y Harvard, khuyến cáo.

Theo ông, AI nên được dùng để hỗ trợ các quyết định “rủi ro thấp” như chế độ ăn, vận động hoặc giúp bệnh nhân chuẩn bị câu hỏi trước khi gặp bác sĩ.

Robert Wachter, Trưởng khoa Y tại Đại học California, San Francisco, cho rằng ChatGPT Health là một bước tiến so với việc người dùng hỏi AI trong không gian mù dữ liệu.

“Biết được bối cảnh y tế của bạn chắc chắn hữu ích hơn,” ông nói, nhưng nhấn mạnh câu hỏi cốt lõi vẫn là người dùng có sẵn sàng tin các công ty AI sẽ giữ đúng cam kết bảo vệ dữ liệu hay không.

Dù vậy với tốc độ phát triển hiện nay của AI, những ranh giới tưởng chừng vững chắc đó đang bị thu hẹp nhanh chóng. Không chỉ lao động giản đơn, ngay cả các ngành nghề vốn được coi là tinh hoa và khó thay thế nhất cũng bắt đầu chịu áp lực từ AI.

Trong một cuộc phỏng vấn với Peter Diamandis hồi đầu tháng 1, tỷ phú nổi tiếng Elon Musk dự đoán rằng chỉ trong khoảng ba năm, các robot phẫu thuật có thể vượt trội hơn cả những bác sĩ phẫu thuật giỏi nhất, nhờ lợi thế tăng trưởng theo cấp số nhân của AI, hiệu năng phần cứng và khả năng tích lũy, chia sẻ kinh nghiệm ở quy mô lớn.

Nam Trần