Kinh tế vĩ mô
Đẩy nhanh các dự án hạ tầng giao thông để khơi thông nguồn lực tư nhân
Hàng loạt dự án đầu tư công về hạ tầng giao thông trọng điểm, quy mô lớn đang được kích hoạt trên cả nước, góp phần khơi thông nguồn lực tư nhân, tạo động lực cho tăng trưởng và phát triển đô thị.
Năm 2025 chính thức khép lại, ghi nhận tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt mức ấn tượng 8,02%, đưa tốc độ tăng trưởng bình quân cả giai đoạn 2021 – 2025 đạt mức cao hàng đầu khu vực, tương đương 6,3%, cao hơn nhiệm kỳ trước (6,2%). Đặc biệt, trong ba đột phá chiến lược, gồm: thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực, thì đột phá về hạ tầng giao thông đóng vai trò quan trọng, là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ đối với khu vực tư nhân.
Khơi thông nguồn lực tư nhân
Có thể nói, với hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn đang được triển khai trên cả nước, không chỉ tạo động lực phát triển đô thị mà còn phản ánh sự chuyển dịch quan trọng trong cách huy động nguồn lực. Và một khi Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, hoàn thiện cơ chế, thì khu vực tư nhân đang được ghi nhận theo hướng tích cực và ngày càng rõ nét, tạo thêm dư địa, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 – 2025.
Và để có được thành công này không thể không nhắc đến một số dự án lớn, trong điểm, như: Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Nhà ga T3 Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, Nhà ga T2 Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, các cảng biển quốc tế như Lạch Huyện (Hải Phòng), Cái Mép - Thị Vải (TP Hồ Chí Minh)... Những dự án này là minh chứng, khẳng định vị thế và tầm vóc quốc gia. Và Đường sắt đô thị Bến Thành - Suối Tiên (TP Hồ Chí Minh) chính thức vận hành, mở ra diện mạo mới cho giao thông đô thị. Đặc biệt là việc hoàn thành, đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật 3.345 km đường cao tốc dài khắp đất nước, 458km nút giao và đường dẫn, hoàn thành 1.586,5 km đường quốc lộ và 1.701 km đường ven biển - mở ra không gian phát triển kinh tế biển đầy tiềm năng.
Liên quan tới việc thu hút và phát huy tối đa nguồn lực trong nước, đại diện Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP HCM (MAUR), cho biết trong công tác lựa chọn nhà thầu tư vấn, quan điểm của MAUR là ưu tiên các đơn vị quốc tế có bề dày kinh nghiệm triển khai những dự án đường sắt đô thị quy mô tương đương. Tuy nhiên, để phát huy tối đa nguồn lực trong nước, MAUR định hướng xây dựng các tổ hợp liên danh giữa tư vấn quốc tế và những đơn vị có năng lực của Việt Nam. Mô hình này không chỉ bảo đảm tiêu chuẩn chuyên môn theo thông lệ quốc tế mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tiếp cận, học hỏi kỹ thuật, từng bước làm chủ công nghệ trong tương lai.
Cũng theo đại diện MAUR, để phát huy tối đa nguồn lực tư nhân, hiện TP HCM đang chuyển sang cách tiếp cận mới trong phát triển hạ tầng. Và tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Cần Giờ, là một minh chứng điển hình được triển khai theo hình thức xã hội hóa, thay cho mô hình ODA, nhằm kết nối trung tâm Thành phố với không gian biển, mở ra dư địa phát triển mới cho khu vực phía Nam. Trong đó, khu vực kinh tế tư nhân giữ vai trò chủ lực, từ huy động nguồn lực đến tổ chức triển khai.
Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong điều tiết
Theo PGS, TS Phạm Xuân Mai - nguyên Trưởng khoa Kỹ thuật giao thông, Trường Đại học Bách khoa TP HCM, nhận định: Mô hình giao thông định hướng phát triển đô thị là xu thế tất yếu mà nhiều quốc gia đã áp dụng thành công.
Cũng theo PGS, TS Phạm Xuân Mai, việc huy động nguồn lực từ doanh nghiệp tư nhân là đúng hướng và khả thi. Tuy nhiên, sự tham gia này cần đi kèm các điều kiện chặt chẽ, đặc biệt là tiêu chí chọn lọc các doanh nghiệp phải có tiềm lực tài chính, trình độ kỹ thuật và năng lực làm chủ công nghệ. Trên cơ sở đó, Nhà nước sẽ giữ vai trò chủ đạo trong điều tiết, quy hoạch và giám sát để bảo đảm các dự án phục vụ lợi ích chung và mục tiêu phát triển quốc gia.
“Khi đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt, cơ chế minh bạch và lựa chọn đúng doanh nghiệp, thì chắc chắn hạ tầng sẽ được triển khai nhanh và hiệu quả. Hạ tầng đi trước không chỉ tạo kết nối mà còn trở thành đòn bẩy quan trọng cho tăng trưởng kinh tế bứt phá” - PGS, TS Phạm Xuân Mai nhận định.
Đánh giá về tầm quan trọng của khu vực tư nhân trong phát triển hạ tầng giao thông kết nối, ông Bùi Xuân Cường - Phó Chủ tịch UBND TP HCM dẫn chứng, trong đợt khởi công, khánh thành và thông xe kỹ thuật ngày 19/12/2025 vừa qua, cả nước có 234 dự án với tổng vốn đầu tư hơn 3,4 triệu tỷ đồng thì vốn tư nhân chiếm khoảng 82%. Điều này cho thấy khu vực tư nhân đang dịch chuyển vào vị trí trung tâm trong quá trình đầu tư hạ tầng, góp phần chia sẻ gánh nặng ngân sách và thúc đẩy tiến độ các dự án quy mô lớn.
“Đây là các dự án nhằm hiện thực hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, tạo bước đột phá trong thu hút nguồn lực tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng chiến lược, trong đó có hạ tầng giao thông”, ông Cường nhấn mạnh.