Doanh nghiệp

Chính phủ ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân.

Theo Nghị định, công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được miễn thuế, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 10 Nghị quyết số 198/2025/QH15.

Thời gian miễn, giảm thuế được tính liên tục từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo. Trường hợp trong 3 năm đầu kể từ năm đầu tiên có doanh thu nhưng chưa phát sinh thu nhập chịu thuế thì thời gian miễn, giảm thuế được tính từ năm thứ 4.

Các doanh nghiệp phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động được miễn, giảm thuế với thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh không được ưu đãi. Trường hợp không thể hạch toán riêng thì thu nhập được ưu đãi được xác định theo tỷ lệ doanh thu hoặc chi phí được trừ của hoạt động được ưu đãi so với tổng doanh thu hoặc tổng chi phí của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế.

Đối với doanh nghiệp có thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần hoặc quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, Nghị định quy định được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản thu nhập này. Thu nhập được miễn thuế bao gồm cả trường hợp bán doanh nghiệp nhưng không áp dụng đối với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu hoặc quyền mua cổ phiếu của công ty đại chúng, tổ chức niêm yết hoặc đăng ký giao dịch theo pháp luật về chứng khoán.

Trường hợp bán toàn bộ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do tổ chức làm chủ sở hữu dưới hình thức chuyển nhượng vốn có gắn với bất động sản thì thực hiện kê khai và nộp thuế theo quy định về chuyển nhượng bất động sản.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Quy định này không áp dụng đối với doanh nghiệp thành lập mới do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách hoặc chuyển đổi cũng như các trường hợp người đại diện theo pháp luật hoặc thành viên góp vốn chủ chốt đã tham gia hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp khác chưa đủ 12 tháng.

Nghị định quy định cá nhân có thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần hoặc quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với khoản thu nhập này. Trường hợp bán toàn bộ doanh nghiệp do cá nhân làm chủ sở hữu dưới hình thức chuyển nhượng vốn có gắn với bất động sản thì kê khai và nộp thuế theo quy định về chuyển nhượng bất động sản.

Ưu đãi thuế đối với cá nhân là chuyên gia, nhà khoa học theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có thu nhập từ tiền lương, tiền công nhận được từ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển hoặc tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Theo đó, các cá nhân này được miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 2 năm liên tục và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với khoản thu nhập này. Thời gian miễn, giảm thuế được tính liên tục kể từ tháng phát sinh thu nhập.

Trong cùng một thời gian, nếu doanh nghiệp hoặc cá nhân có khoản thu nhập vừa được hưởng ưu đãi theo Nghị định này vừa thuộc diện hưởng ưu đãi khác thì được lựa chọn chính sách miễn, giảm thuế có lợi nhất và thực hiện ổn định trong suốt thời gian ưu đãi.

Các chuyên gia nhấn mạnh, việc ban hành và triển khai Nghị quyết 198/2025/QH15 không chỉ thể hiện sự nhìn nhận sâu sắc của Đảng và Nhà nước về vai trò then chốt của kinh tế tư nhân, mà còn mở ra một “chương mới” đầy triển vọng, tạo động lực mạnh mẽ cho sự bứt phá của các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là những đơn vị tiên phong trong đổi mới và sáng tạo. Nói như TS Nguyễn Minh Sơn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đây là một bước ngoặt, đột phá về thể chế cho phát triển khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

“Các cơ chế này sẽ trực tiếp tháo gỡ các rào cản lớn đối với doanh nghiệp tư nhân, nhất là các doanh nghiệp trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo thời gian qua, đặc biệt trong vấn đề về thể chế chưa hoàn chỉnh và rủi ro pháp lý cao, khiến nhà đầu tư dè dặt; thủ tục hành chính phức tạp và chi phí tuân thủ cao, làm triệt tiêu sáng kiến, sáng tạo; thiếu minh bạch trong tiếp cận nguồn lực, bất bình đẳng giữa các loại hình doanh nghiệp. Nếu được triển khai đúng lộ trình, hiệu quả, tôi tin rằng Nghị quyết này sẽ góp phần hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo công bằng, cạnh tranh và bền vững”, TS Nguyễn Minh Sơn nhấn mạnh.

Thy Hằng