Khởi nghiệp

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết 198/2025/QH15. Trong đó, nhóm chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp được xem là điểm nhấn, trực tiếp tác động đến khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là khu vực khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Theo nghị định, doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời gian ba năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Thời gian ưu đãi được tính liên tục từ năm đầu tiên, qua đó giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính trong giai đoạn khởi sự, khi nguồn lực còn hạn chế và chi phí đầu tư ban đầu thường ở mức cao.

Đối với các doanh nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trước thời điểm Nghị quyết 198/2025/QH15 có hiệu lực nhưng vẫn còn thời gian hưởng ưu đãi theo quy định cũ, nghị định cho phép tiếp tục áp dụng chính sách miễn thuế cho thời gian còn lại. Quy định này bảo đảm tính ổn định và nhất quán của chính sách, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh và tài chính trung hạn.

Tuy nhiên, để tránh việc lợi dụng chính sách, Nghị định 20/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ các trường hợp không thuộc diện áp dụng ưu đãi. Cụ thể, doanh nghiệp thành lập mới do sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp sẽ không được hưởng chính sách miễn thuế này. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm ưu đãi được dành đúng cho các doanh nghiệp khởi nghiệp thực chất, có hoạt động sản xuất, kinh doanh mới và mang tính đổi mới.

Đáng chú ý, đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, mức ưu đãi được thiết kế sâu hơn. Theo đó, các đơn vị này được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong hai năm đầu, đồng thời được giảm 50% số thuế phải nộp trong bốn năm tiếp theo. Doanh nghiệp phải hạch toán riêng phần thu nhập được ưu đãi hoặc phân bổ theo tỷ lệ doanh thu, chi phí để làm căn cứ áp dụng chính sách, bảo đảm minh bạch và đúng quy định.

Một nội dung quan trọng khác là chính sách miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp hoặc quyền góp vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Quy định này được đánh giá sẽ tạo thêm động lực cho hoạt động đầu tư, mua bán và sáp nhập trong hệ sinh thái khởi nghiệp, góp phần khơi thông dòng vốn cho các dự án có tiềm năng tăng trưởng. Tuy nhiên, ưu đãi không áp dụng với chuyển nhượng cổ phiếu của công ty đại chúng, doanh nghiệp niêm yết, cũng như các trường hợp chuyển nhượng vốn gắn với bất động sản, nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ nguồn thu ngân sách.

Qua đó, doanh nghiệp khởi nghiệp được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp để lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Từ đó, thúc đẩy đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường.

Đặc biệt, Nhà nước cung cấp miễn phí các nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh. Việc hỗ trợ công cụ quản trị được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp khởi nghiệp chuẩn hóa hoạt động tài chính, nâng cao năng lực quản lý và giảm chi phí vận hành.

Với hệ thống chính sách đồng bộ, trong đó miễn, giảm thuế giữ vai trò then chốt, Nghị định 20/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo cú hích quan trọng cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Đây không chỉ là giải pháp hỗ trợ trước mắt, mà còn là nền tảng để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ, mở rộng thị trường và phát triển bền vững trong dài hạn.

Ngọc Lâm