Chuyên đề

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh, chu kỳ tiền tệ đảo chiều, rủi ro địa chính trị gia tăng và xu hướng phân mảnh chuỗi cung ứng ngày càng rõ nét, các quyết định đầu tư không còn được thúc đẩy chủ yếu bởi tăng trưởng ngắn hạn, mà bởi kỳ vọng chính sách trung và dài hạn. Ở góc độ đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng không chỉ là một sự kiện chính trị quan trọng, mà còn đóng vai trò như “điểm neo” chiến lược của chu kỳ đầu tư mới đối với nền kinh tế Việt Nam.

Mở ra chu kỳ đầu tư mới

Theo các chuyên gia nhìn nhận đây là thời điểm tầm nhìn quốc gia được cụ thể hóa thành các định hướng phát triển dài hạn, cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy phản ứng trước biến động sang tư duy kiến tạo chủ động. Việc nhấn mạnh tính minh bạch, kỷ luật chính sách và năng lực thực thi cho thấy Việt Nam đang xây dựng một “hệ điều hành” kinh tế mới, nơi ổn định không chỉ là trạng thái tĩnh mà là nền tảng để thúc đẩy tăng trưởng có chiều sâu trong một chu kỳ phát triển mới.

TS Nguyễn Sĩ Dũng, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho biết một trong những điểm nhấn then chốt của Đại hội XIV của Đảng là sự chuyển mình sang giai đoạn “Đổi mới 2.0”. Nếu Đổi mới năm 1986 tập trung giải phóng nguồn lực, thì Đổi mới 2.0 đặt trọng tâm vào phát triển nhanh nhưng bền vững, dựa trên thể chế, quản trị hiện đại và năng lực thực thi chính sách.

Sự khác biệt này không mang tính khẩu hiệu mà thể hiện rõ trong định hướng ưu tiên của Việt Nam với các nhà đầu tư chiến lược, sở hữu công nghệ, năng lực quản trị và cam kết gắn bó dài hạn. Đây là dấu hiệu điển hình của một nền kinh tế đang trưởng thành, sẵn sàng tự làm mới mình để tương xứng với quy mô và vị thế đã đạt được.

Có thể thấy, việc đặt thể chế và quản trị làm trung tâm của chiến lược phát triển được xem là thông điệp mạnh mẽ gửi tới thị trường quốc tế. Trong môi trường đầu tư toàn cầu, nơi rủi ro lớn nhất không đến từ chi phí hay thuế suất mà từ sự thay đổi chính sách khó lường, tính nhất quán trở thành một “tài sản vô hình” có giá trị cạnh tranh vượt trội. Đại hội XIV của Đảng mang thông điệp quá trình cải cách tại Việt Nam sẽ diễn ra kiên định, mang tính kế thừa, không “giật cục”. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc chuyển hóa tâm lý đầu tư ngắn hạn sang chiến lược gắn bó lâu dài.

“Mô hình tương tác giữa Nhà nước và thị trường theo định hướng mới cũng được xác lập khá rõ nét. Nhà nước đóng vai trò thiết kế và kiến tạo, tập trung xây dựng khung thể chế, bảo đảm cạnh tranh công bằng và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Nhà nước không can thiệp sâu vào hoạt động vi mô của doanh nghiệp, mà tập trung bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể kinh tế theo chuẩn mực chuyên nghiệp. Song song với đó, thị trường và doanh nghiệp được xác định là trung tâm của tăng trưởng, được tôn trọng theo các quy luật kinh tế khách quan và được trao không gian để phát huy vai trò động lực”, theo TS Nguyễn Sĩ Dũng.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cũng cho rằng trong kỷ nguyên số, một hệ thống pháp luật tĩnh tại là rào cản lớn nhất của sáng tạo. Vì vậy tầm nhìn mới của Đảng nhấn mạnh tư duy mang tính đột phá đó là thể chế phải đi trước để mở đường, thay vì đuổi theo sau để quản lý. Thay vì duy trì chu kỳ sửa đổi luật kéo dài từ 5-10 năm, Việt Nam sẽ chuyển sang cơ chế điều chỉnh linh hoạt hàng năm, tập trung vào những nội dung trọng yếu.

Niềm tin lan toả thị trường

Trên bình diện toàn cầu, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để thoát khỏi hình ảnh một “điểm đến chi phí thấp”. Mục tiêu chiến lược sau Đại hội XIV của Đảng là nâng vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu, trở thành mắt xích có giá trị gia tăng cao, gắn với công nghệ lõi và sản xuất xanh. Để hiện thực hóa mục tiêu này, một hệ sinh thái đồng bộ đang được triển khai, đóng vai trò như xương sống tài chính và logistics cho dòng vốn chất lượng cao.

Ở trụ cột tài chính, mục tiêu ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM chậm nhất vào ngày 9/2/2026 được kỳ vọng tạo kênh kết nối trực tiếp dòng vốn toàn cầu vào các dự án trọng điểm. Ở trụ cột công nghệ, kế hoạch khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao trong giai đoạn 2026-2030, cùng với Khu Công viên công nghệ số quy mô gần 200 ha tại Hà Nội, cho thấy tham vọng tham gia sâu vào chuỗi sản xuất công nghệ cao. Trong khi đó, trụ cột logistics được củng cố bằng khoản đầu tư hơn 630 tỷ đồng cho Nhà ga hàng hóa mới tại sân bay Đà Nẵng, nhằm đáp ứng yêu cầu vận tải khắt khe của các mặt hàng công nghệ cao.

Đánh giá về làn sóng đầu tư mới, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch KBC, nhận định các nhà đầu tư nước ngoài đang tiến vào Việt Nam với “khí thế rất lớn”, không chỉ để tiếp cận thị trường Mỹ mà còn tái cấu trúc hoạt động xuất khẩu sang châu Âu ngay tại Việt Nam nhằm bảo đảm tính bền vững của chuỗi cung ứng. Điều này cho thấy các dự án hạ tầng tài chính, công nghệ và logistics đang dần hình thành một hệ sinh thái đủ hoàn chỉnh để giữ chân và lan tỏa dòng vốn chất lượng cao, thay vì chỉ đóng vai trò điểm trung chuyển ngắn hạn.

Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp châu Âu, ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch EuroCham, nhấn mạnh kỳ vọng vào “sự trưởng thành của cộng đồng doanh nghiệp tại Việt Nam” trong giai đoạn tới. Khi niềm tin được củng cố không chỉ bằng lời cam kết mà bằng năng lực thực thi mạnh mẽ và nhất quán, dòng vốn quốc tế sẽ không dừng lại ở việc khai thác lợi thế chi phí, mà sẽ ở lại, lan tỏa và cùng kiến tạo giá trị mới với nền kinh tế sở tại.

Đại hội XIV của Đảng không chỉ mở ra một nhiệm kỳ chính trị mới mà còn chính thức thiết lập một chu kỳ đầu tư mới cho Việt Nam. Đây là thời điểm mà tầm nhìn quốc gia và kỳ vọng của nhà đầu tư hội tụ tại một điểm chung: khát vọng về một nền kinh tế minh bạch, vận hành dựa trên kỷ luật thực thi và hướng tới giá trị bền vững dài hạn.

Năm năm tới được xem là “cửa sổ cơ hội” mang tính quyết định, nơi Việt Nam có thể xác lập vị thế đối tác chiến lược không thể thay thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đối với giới đầu tư, đây cũng là thời điểm then chốt để đưa ra các quyết định dài hạn, đón đầu một chu kỳ tăng trưởng mới, không chỉ dựa trên tiềm năng, mà trên nền tảng của niềm tin đã và đang được định hình rõ nét sau Đại hội.

Diễm Ngọc