Cafe địa ốc
Đại hội XIV của Đảng: Quy hoạch đô thị mở đường cho kỷ nguyên phát triển mới
Sau 40 năm đổi mới, đô thị trở thành trụ cột tăng trưởng. Những định hướng quy hoạch mới sẽ mở kỳ vọng không gian phát triển rộng hơn, tăng liên kết vùng, nâng chất lượng sống.
Trong những văn kiện dự thảo trước Đại hội XIV, câu chuyện quy hoạch và phát triển đô thị tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm của thảo luận chính sách. Một trong những vấn đề được nhắc tới nhiều là câu chuyện tích hợp các quy hoạch chuyên ngành. Mục tiêu đặt ra là tạo ra sự linh hoạt, năng động trong tổ chức không gian phát triển.
Không gian đô thị trong cấu trúc phát triển quốc gia
Nhìn lại chặng đường đã qua, công tác quy hoạch và quản lý đô thị đã tạo dựng những nền tảng quan trọng cho phát triển đất nước. Điều này đã được Đảng và Nhà nước thể chế hóa thành các chủ trương lớn, nổi bật là Nghị quyết 06-NQ/TW năm 2022 về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
Từ chưa đầy 400 đô thị trong những năm đầu đổi mới, đến nay Việt Nam đã có hơn 900 đô thị các loại. Tỉ lệ đô thị hóa đạt 42,7%, trong khi kinh tế đô thị đóng góp khoảng 70% GDP. Đây không đơn thuần là sự gia tăng về số lượng, mà là sự chuyển dịch về chất, khi đô thị trở thành trung tâm của công nghiệp, dịch vụ, nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo.
Cùng với quá trình đô thị hóa là sự cải thiện mạnh mẽ về hạ tầng. Các đô thị lớn đang từng bước chuyển từ mô hình giao thông dựa vào xe cá nhân sang phát triển đường sắt đô thị, cao tốc và các hành lang kết nối vùng. Nhiều công trình hạ tầng trọng điểm đã và đang phát huy vai trò kết nối, thúc đẩy tăng trưởng.
Chất lượng sống đô thị cũng ghi nhận những cải thiện rõ nét. Diện tích nhà ở bình quân đạt gần 29 m² mỗi người, riêng các đô thị lớn vượt 30 m². Hà Nội và TP HCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, mỗi địa phương đóng góp xấp xỉ hoặc trên 20% GDP cả nước.
Trục phát triển động lực của Hà Nội
Trong hệ thống đô thị quốc gia, Hà Nội được xem là địa phương có quá trình quy hoạch dài hơi và liên tục điều chỉnh để thích ứng. Từ năm 1954 đến nay, thủ đô đã trải qua 9 lần lập và điều chỉnh quy hoạch chung. Hà Nội cũng là đô thị duy nhất có Luật Thủ đô, với Luật Thủ đô 2024 có hiệu lực từ đầu năm 2025, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho các mô hình phát triển mới.
Sau mở rộng địa giới năm 2008, Hà Nội có diện tích hơn 3.300 km², tỉ lệ đô thị hóa vượt 50% và đang hướng tới mức cao hơn trong những năm tới, với mục tiêu xây dựng thủ đô Văn hiến, Văn minh, Hiện đại. Trong quá trình này, thành phố đang dồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược.
Các mục tiêu như hoàn thành Vành đai 4, chuẩn bị đầu tư Vành đai 5 hay phát triển hệ thống đường sắt đô thị dài hơn 100 km vào năm 2030 đều đã được đặt ra. Bên cạnh đó, trục cảnh quan sông Hồng, hệ thống công viên và mặt nước được kỳ vọng tạo không gian phát triển mới. Tuy nhiên, những nội dung này vẫn cần được đặt trong tổng thể định hướng chung, chờ sự thống nhất từ kết luận cuối cùng của Đại hội.
Một trong những kỳ vọng lớn là quy hoạch sẽ làm rõ các trục phát triển động lực, qua đó hình thành những cực tăng trưởng mới.
Khi hạ tầng khung, tổ chức không gian và định hướng phát triển được gắn kết chặt chẽ, đô thị có điều kiện phát huy vai trò trung tâm của công nghiệp, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế. Điều này không chỉ mở rộng dư địa tăng trưởng cho các đô thị lớn, mà còn tạo sức lan tỏa cho các địa phương trong vùng.
Ngày 10/1, tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về đề xuất xây dựng Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm gắn với hoàn thiện thể chế đáp ứng yêu cầu phát triển.
Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá cao việc Hà Nội chủ động đề xuất xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, coi đây là công cụ quan trọng để cụ thể hóa tầm nhìn phát triển, huy động nguồn lực, thu hút đầu tư và bảo đảm phát triển bền vững, thích ứng với biến động trong nước và quốc tế. Trong giai đoạn mới, đất nước không thể phát triển theo quán tính cũ; Hà Nội phải được định vị và vận hành như trung tâm kiến tạo và phát triển của quốc gia, hướng tới các chuẩn mực tiên tiến trong khu vực.
Định hướng nhiệm vụ trọng tâm, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu Hà Nội xây dựng quy hoạch chiến lược, lấy con người và chất lượng cuộc sống làm trung tâm, phát triển hài hòa giữa hiện đại và truyền thống; trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, tri thức, hội tụ và lan tỏa các giá trị khoa học, văn hóa, giáo dục.