Chính trị

Trong Báo cáo chính trị trình bày tại Đại hội XIV hôm khai mạc (20/1), Uỷ viên Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh ba đột phá chiến lược có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn tới. Điều đáng chú ý không chỉ ở các đột phá được Tổng Bí thư nêu ra, mà ở tinh thần chỉ đạo xuyên suốt: nhìn thẳng vào những điểm nghẽn kéo dài, xác định đúng những khâu then chốt cần tập trung tháo gỡ.

Thực tế cho thấy, nhiều năm qua, nguồn lực trong xã hội không thiếu. Vấn đề nằm ở chỗ nguồn lực ấy có lúc bị phân tán, có lúc bị “kẹt” trong cơ chế, thủ tục, khiến cơ hội phát triển không được chuyển hóa kịp thời thành kết quả cụ thể. Chính vì vậy, ba đột phá chiến lược không phải là sắp đặt mang tính hình thức, mà là yêu cầu mang tính căn cốt của quá trình phát triển, xuất phát từ thực tiễn quản trị quốc gia và đòi hỏi nâng cao năng lực điều hành.

Đột phá đầu tiên là thể chế và thực thi. Việc đặt thể chế ở vị trí mở đầu là một thông điệp rõ ràng: nếu khuôn khổ pháp luật còn chồng chéo, quy định còn mâu thuẫn và kỷ luật thực thi chưa nghiêm, thì dù chủ trương đúng, nguồn lực lớn vẫn khó phát huy đầy đủ. Thể chế không chỉ là hệ thống văn bản; thể chế còn là chất lượng chính sách, là tính minh bạch của quy trình và là trách nhiệm của bộ máy trong việc biến quyết sách thành hành động cụ thể, nhất quán.

Vì vậy, hoàn thiện đồng bộ thể chế phải đi cùng nâng cao chất lượng xây dựng chính sách và siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực hiện. Phân cấp, phân quyền cần rõ ràng, đi kèm phân định trách nhiệm, cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Khi nguyên tắc vận hành thông suốt và trách nhiệm được xác lập rành mạch, bộ máy mới giảm tình trạng đùn đẩy, né tránh; môi trường đầu tư – kinh doanh mới giảm chi phí tuân thủ; niềm tin xã hội mới được củng cố bằng sự nhất quán trong thực thi.

Song song với đột phá về thể chế, việc phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, trở thành yêu cầu mang tính quyết định. Đây là lựa chọn không thể khác trong bối cảnh lợi thế lao động giản đơn không còn đủ để tạo bước nhảy. Năng lực cạnh tranh quốc gia ngày càng phụ thuộc vào tri thức, kỹ năng và khả năng thích ứng trước những thay đổi nhanh của công nghệ.

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo vì thế phải gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động và yêu cầu chuyển đổi số. Trọng tâm không nằm ở việc tăng thêm chương trình, mà ở việc nâng chuẩn năng lực: từ đào tạo dàn trải sang đào tạo theo kỹ năng; từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng năng lực thực chất; từ “đào tạo để có” sang “đào tạo để làm được”. Khi con người được đặt đúng vị trí trung tâm, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo mới thực sự trở thành động lực phát triển từ bên trong.

Trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, nguồn nhân lực không chỉ là “đầu vào” của sản xuất, mà là yếu tố quyết định khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Chuẩn bị đội ngũ cán bộ quản lý, doanh nhân, nhà khoa học, kỹ sư, công nhân kỹ thuật có trình độ cao chính là chuẩn bị nền tảng để nâng năng suất, cải thiện chất lượng tăng trưởng và tăng sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động bên ngoài.

Đột phá thứ ba là hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Thể chế là khung vận hành, con người là chủ thể thực thi; còn hạ tầng là điều kiện vật chất để kết nối nguồn lực và mở rộng dư địa phát triển. Điểm nhấn đáng lưu ý là cùng với hạ tầng giao thông, năng lượng, đô thị, Báo cáo chính trị đặt trọng tâm vào hạ tầng số và hạ tầng dữ liệu n,ền móng của kinh tế số và quản trị hiện đại.

Khi dữ liệu trở thành một nguồn lực quan trọng của phát triển, đầu tư cho hạ tầng số không chỉ là mua sắm thiết bị, mà là đầu tư cho khả năng kết nối, chia sẻ, vận hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu. Song song đó, phát triển hạ tầng phải gắn với thích ứng biến đổi khí hậu, tăng cường liên kết vùng, tổ chức không gian phát triển theo quy hoạch tổng thể quốc gia; khắc phục tình trạng đầu tư manh mún, cục bộ, thiếu liên thông, những yếu tố từng làm giảm hiệu quả đầu tư và hạn chế sức lan tỏa của các động lực tăng trưởng.

Nhìn từ yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, ba đột phá chiến lược phải gắn kết chặt chẽ với nhau trong một chỉnh thể tư duy phát triển. Thể chế thông thoáng để giải phóng nguồn lực; con người đủ năng lực để tạo ra giá trị mới; và hạ tầng đồng bộ để kết nối, lan tỏa các động lực phát triển.

Sau Đại hội XIV của Đảng, vấn đề đặt ra không còn là nhận diện đúng hay sai, mà là khả năng tổ chức thực hiện đến đâu. Chủ trương đã rõ, định hướng đã rõ, song hiệu quả cuối cùng sẽ được quyết định bởi việc các điểm nghẽn có thực sự được tháo gỡ trong thực tế hay không; bởi mức độ chuyển hóa các quyết sách lớn thành chuyển động cụ thể trong bộ máy, trong nền kinh tế và trong đời sống xã hội.

Khi thể chế được vận hành thông suốt hơn, con người được chuẩn bị đầy đủ hơn và hạ tầng được đầu tư đúng trọng tâm, các mục tiêu mà Đại hội XIV của Đảng đặt ra mới có điều kiện đi vào cuộc sống bằng những chuyển biến cụ thể, bền vững và có sức lan tỏa.

Nguyễn Giang