Ô tô - Xe máy

Theo Carscoops, Trung Quốc tiếp tục là thị trường đầy thách thức cho các thương hiệu ngoại, trong bối cảnh quốc gia tỷ dân kiên định mục tiêu điện hóa giao thông, tập trung vào ô tô thuần điện (BEV) và xe hybrid sạc ngoài (PHEV).

Nhu cầu xe năng lượng mới tại Trung Quốc tăng 18% trong năm 2025, trái ngược với xu hướng chững lại tại Mỹ và châu Âu. Đà tăng trưởng này cho thấy người tiêu dùng Trung Quốc đang chuyển dịch rất nhanh sang xe điện và PHEV, tạo nền tảng để các hãng xe nội địa như BYD, Geely hay Changan củng cố vị thế thống trị ngay trên sân nhà. Việc tăng tốc ứng dụng công nghệ mới, từ pin, nền tảng điện - điện tử cho đến phần mềm, đang giúp các hãng xe Trung Quốc tạo ra khoảng cách ngày càng lớn so với nhiều đối thủ phương Tây.

Carscoops nhận định cuộc cạnh tranh gay gắt về tính năng và công nghệ khiến phần lớn hãng xe nước ngoài khó có khả năng duy trì sức cạnh tranh tại thị trường tỷ dân. Một lợi thế then chốt của các hãng xe Trung Quốc nằm ở khả năng tích hợp sâu phương tiện với hệ sinh thái công nghệ bản địa. Các siêu ứng dụng như WeChat hay AliPay có thể được sử dụng trực tiếp trên xe, biến ô tô thành một phần của đời sống số hàng ngày - yếu tố được người tiêu dùng Trung Quốc đánh giá rất cao.

Chia sẻ với Wall Street Journal, chuyên gia phân tích Xiao Feng cho rằng điều này đồng nghĩa phần lớn hãng xe nước ngoài có thể bị đào thải khỏi thị trường Trung Quốc vào năm 2030. Theo ông, chỉ một số “ông lớn” như Tesla, Toyota hay Volkswagen - những thương hiệu sẵn sàng đầu tư lớn và thay đổi chiến lược mới có cơ hội trụ lại trước làn sóng xe điện nội địa.

Dù ô tô thuần điện và PHEV phát triển nhanh, doanh số ô tô du lịch Trung Quốc trong năm 2025 chỉ tăng 4%, mức thấp nhất trong ba năm gần đây, đạt khoảng 23,7 triệu xe. Doanh số xe năng lượng mới vẫn được thúc đẩy đáng kể nhờ các chính sách trợ cấp của chính phủ. Trong năm 2025, người dân Trung Quốc có thể nhận tới 2.900 USD khi đổi xe cũ lấy xe điện hoặc PHEV, qua đó giúp khoảng 11,5 triệu xe được bán ra thông qua chương trình này.

Tuy nhiên, dấu hiệu chững lại đã xuất hiện vào cuối năm. Trong tháng 12/2025, doanh số xe mới tại Trung Quốc giảm 14% do nhiều địa phương cạn ngân sách ưu đãi. Nhiều nguồn tin cho biết chính quyền Bắc Kinh đang cân nhắc cắt giảm trợ cấp xe điện trong năm nay, làm gia tăng áp lực lên toàn thị trường.

Sự cạnh tranh khốc liệt không chỉ ảnh hưởng đến các thương hiệu nước ngoài mà còn tác động mạnh tới hệ thống phân phối. Một nghiên cứu của Hiệp hội các đại lý ô tô Trung Quốc cho thấy chỉ 30% đại lý duy trì được lợi nhuận trong nửa đầu năm 2025, trong khi khoảng 75% thừa nhận từng bán xe dưới giá vốn. Năm ngoái, Mitsubishi đã rút hoàn toàn khỏi hoạt động sản xuất và kinh doanh tại Trung Quốc; Jaguar Land Rover thu hẹp đáng kể danh mục sản phẩm, còn Volkswagen ngừng sản xuất ô tô tại nhà máy Nam Kinh. Ngay cả Tesla cũng chứng kiến doanh số giảm khoảng 5%, gián tiếp để BYD vượt lên trở thành hãng xe điện bán chạy nhất thế giới.

Trong bối cảnh đó, chiến lược của các hãng xe đang buộc phải thay đổi theo hướng thực dụng và bản địa hóa sâu hơn. Thị trường Trung Quốc không còn là nơi các hãng xe nước ngoài có thể dựa vào hào quang thương hiệu hay lợi thế công nghệ truyền thống. Thay vào đó, đây trở thành “phòng thí nghiệm” khắc nghiệt, nơi tốc độ đổi mới và khả năng thích ứng quyết định sự sống còn.

Với các hãng xe Trung Quốc, chiến lược chủ đạo là tận dụng quy mô thị trường, chuỗi cung ứng nội địa hoàn chỉnh và sự hỗ trợ chính sách để liên tục rút ngắn vòng đời sản phẩm. Việc tung ra mẫu xe mới với tần suất dày, cập nhật phần mềm nhanh và giá bán cạnh tranh giúp họ duy trì áp lực lớn lên đối thủ. Đồng thời, các hãng nội địa tập trung xây dựng hệ sinh thái khép kín, kết nối xe với thanh toán, giải trí, thương mại điện tử và các dịch vụ số.

Ngược lại, các hãng xe nước ngoài đang đứng trước bài toán “ở lại hay rút lui”. Những thương hiệu chọn bám trụ buộc phải từ bỏ tư duy toàn cầu hóa cứng nhắc, thay vào đó là phát triển sản phẩm dành riêng cho Trung Quốc, từ thiết kế, giao diện người dùng cho tới hệ thống phần mềm. Các khoản đầu tư mới của Toyota vào nhà máy xe điện Lexus tại Thượng Hải, kế hoạch ra mắt loạt xe riêng cho Trung Quốc của Volkswagen hay chiến lược điện hóa toàn bộ danh mục của General Motors cho thấy xu hướng này ngày càng rõ nét.

Tuy nhiên, việc bám trụ cũng đi kèm rủi ro lớn. Biên lợi nhuận bị bào mòn trong cuộc đua giá, trong khi trợ cấp có xu hướng giảm, buộc các hãng xe phải cân nhắc lại quy mô đầu tư và hiệu quả tài chính. Về dài hạn, Trung Quốc đang định hình lại luật chơi của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Những hãng thành công tại thị trường này sẽ là những doanh nghiệp coi Trung Quốc là trung tâm phát triển công nghệ và mô hình kinh doanh mới. Ngược lại, các hãng chậm thích ứng nhiều khả năng sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, không chỉ tại Trung Quốc mà còn trong cuộc cạnh tranh toàn cầu về xe điện.

Thanh Trà