Phân tích - Bình luận
Trung Quốc mở rộng dấu ấn tài chính tại Vùng Vịnh
Dòng vốn từ các ngân hàng Trung Quốc vào Saudi Arabia và UAE tăng kỷ lục, phản ánh sự dịch chuyển ảnh hưởng tài chính toàn cầu trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng.
Các ngân hàng Trung Quốc đã cho một số quốc gia Vùng Vịnh vay gần 15,7 tỷ USD trong năm 2025, theo dữ liệu Bloomberg tổng hợp — mức cao kỷ lục, tăng gần gấp 3 lần so với năm trước và vượt xa tổng giá trị cho vay của các ngân hàng Mỹ, Anh và khu vực đồng euro cộng lại.
Phần lớn nguồn vốn này chảy vào Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), hai nền kinh tế đang tăng tốc đầu tư cho chuyển đổi cơ cấu và công nghệ.
Trong cùng kỳ, các ngân hàng phương Tây chỉ cung cấp khoảng 4,6 tỷ USD cho khu vực Vùng Vịnh, phản ánh sự thay đổi rõ nét trong cán cân tài chính toàn cầu.
Không chỉ dừng ở tín dụng, sự hiện diện của Trung Quốc còn lan sang thị trường vốn. Ngay đầu năm nay, Saudi Arabia huy động 11,5 tỷ USD qua đợt phát hành trái phiếu bằng USD, với sự tham gia của các ngân hàng lớn Trung Quốc trong vai trò đồng bảo lãnh phát hành.
Năm ngoái, lãnh đạo cấp cao của ít nhất hai ngân hàng lớn Trung Quốc cũng đã có các chuyến thăm hiếm hoi tới Riyadh, Dubai và Abu Dhabi, nhằm tìm kiếm cơ hội tài trợ trong bối cảnh dòng vốn giữa Trung Quốc và Trung Đông ngày càng gia tăng.
Theo Bloomberg, các tổ chức tài chính Trung Quốc đã tham gia 12 thương vụ tại Vùng Vịnh trong năm 2025 — con số phản ánh mức độ ưu tiên ngày càng cao của khu vực này trong chiến lược toàn cầu của Bắc Kinh.
Địa chính trị và kinh tế là trụ cột
Làn sóng cho vay kỷ lục phản ánh cả yếu tố địa chính trị lẫn kinh tế. Khi cạnh tranh với Mỹ leo thang, các ngân hàng Trung Quốc đang đa dạng hóa khỏi thị trường Mỹ, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước mở rộng sang Trung Đông — khu vực giàu dầu mỏ và có nhu cầu đầu tư lớn.
Với Saudi Arabia, dòng vốn này giúp tài trợ cho kế hoạch chuyển đổi kinh tế trị giá khoảng 2.000 tỷ USD, trong bối cảnh giá dầu thấp đã đẩy ngân sách nước này vào tình trạng thâm hụt. Trong khi đó, UAE đang rót mạnh vốn đầu tư cho hạ tầng và công nghệ, đặc biệt là tham vọng trở thành trung tâm trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
“Đây là một sự hợp tác có lợi ích hiếm có,” ông Vasuki Shastry, cố vấn cấp cao tại Gatehouse Advisory Partners ở Dubai, nhấn mạnh và nhận định: “Các nước Vùng Vịnh muốn học hỏi từ Trung Quốc, đồng thời họ cũng cần tiếp cận nguồn vốn.”
Tuy vậy, Riyadh và Abu Dhabi vẫn thận trọng trong việc mở cửa các lĩnh vực nhạy cảm như AI và quốc phòng cho các ngân hàng Trung Quốc, do lo ngại ảnh hưởng tới quan hệ với Washington.
Năm ngoái, Mỹ đã phê duyệt việc bán chip bán dẫn AI tiên tiến cho cả Saudi Arabia và UAE, đồng thời thông qua các hợp đồng vũ khí trị giá khoảng 3,5 tỷ USD cho Riyadh — những động thái củng cố vai trò của Mỹ trong các lĩnh vực chiến lược.
Cả hai quốc gia vùng Vịnh cũng đã cam kết đầu tư hàng trăm tỷ USD vào Mỹ, dù quy mô và tiến độ thực hiện các cam kết này vẫn là dấu hỏi.
Thương mại dẫn đường cho tài chính
Sự mở rộng tài chính của Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh trật tự thương mại toàn cầu biến động mạnh, đặc biệt khi cuộc chiến thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng đang tái định hình dòng chảy thương mại. Trung Quốc không chỉ gia tăng xuất khẩu sang Vùng Vịnh, mà còn tăng mua dầu từ khu vực này sau khi Saudi Arabia hạ giá dầu xuống mức thấp nhất trong 5 năm.
Theo báo cáo của viện nghiên cứu Asia House công bố tháng 11, Trung Quốc đã vượt phương Tây để trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Vùng Vịnh trong năm 2024, với kim ngạch đạt 257 tỷ USD. Con số này có thể tăng lên 375 tỷ USD vào năm 2028.
Song song với thương mại, các bên vay tại Vùng Vịnh cũng ngày càng tìm kiếm nguồn tài trợ bằng đồng nhân dân tệ để hỗ trợ giao dịch song phương.
Năm ngoái, một tiểu vương quốc thuộc UAE đã lần đầu tiên vay thành công 1,78 tỷ nhân dân tệ (khoảng 255 triệu USD) thông qua khoản vay hợp vốn. Saudi National Bank và Abu Dhabi National Oil Co. cũng đang cân nhắc phát hành trái phiếu “dim sum”, trong khi Arab Energy Fund dự kiến huy động tới 10 tỷ nhân dân tệ thông qua trái phiếu “panda”.
Cả hai loại trái phiếu này đều được định danh bằng nhân dân tệ: trái phiếu dim sum phát hành ngoài Trung Quốc cho nhà đầu tư quốc tế, còn panda bond được phát hành trong nước nhắm tới nhà đầu tư Trung Quốc.
Theo các nguồn tin ngân hàng, những chuyến công tác dày đặc của giới tài chính Trung Quốc tới Trung Đông còn xuất phát từ nhu cầu tìm kiếm tăng trưởng ở nước ngoài, trong bối cảnh thị trường nội địa chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài.
Đồng thời, các ngân hàng Trung Quốc cũng đang “theo chân” khách hàng doanh nghiệp. Các công ty năng lượng mặt trời như Jinko Solar và TCL Zhonghuan Renewable Energy Technology đang lên kế hoạch xây dựng nhà máy tại Saudi Arabia, tạo thêm nhu cầu tài trợ vốn.
“Mối quan hệ thương mại ngày càng sâu rộng, cùng việc các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư sản xuất tại khu vực, đã mang lại chiều sâu thực chất cho quan hệ song phương,” ông Simon Williams, kinh tế trưởng khu vực Trung Đông, châu Phi và Trung & Đông Âu tại HSBC, nhận định.
Về phía các ngân hàng Trung Quốc, Vùng Vịnh mang lại điều họ đang tìm kiếm: các thương vụ đạt chuẩn đầu tư, rủi ro tương đối thấp nhưng lợi suất hấp dẫn hơn so với nhiều thị trường châu Á. Gần đây, Riyad Bank đã hoàn tất khoản vay 5 năm với lãi suất cao hơn 90 điểm cơ bản so với lãi suất tham chiếu SOFR, cao hơn mức 80 điểm cơ bản mà Shinhan Card của Hàn Quốc phải trả cho khoản vay tương đương — cho thấy sức hút rõ rệt của khu vực đối với các bên cho vay Trung Quốc.