Pháp luật

Trong bối cảnh nền kinh tế địa phương đang chuyển mình với hàng loạt dự án dân dụng và khu đô thị, bài toán xử lý chất thải xây dựng đang trở thành phép thử đối với trách nhiệm của các nhà thầu và cá nhân liên quan. Tuy nhiên, thay vì tuân thủ quy trình phân loại và xử lý nghiêm ngặt theo quy định, một bộ phận chủ thể đã chọn con đường "tắt" đầy rủi ro pháp lý.

Điển hình là vụ việc xảy ra tại khu vực cánh đồng thôn Tầm Tang, xã Mễ Sở. Vào đầu tháng 12 năm 2025, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Hưng Yên đã bắt quả tang Thiều Ngọc Hân (sinh năm 1987) khi đối tượng này đang thực hiện hành vi chôn lấp một khối lượng lớn bùn, đất đào móng và gạch vỡ trái phép. Qua đấu tranh, Hân thừa nhận mục đích của việc thu mua chất thải từ các công trình xây dựng là để san lấp, nâng cao nền ruộng trồng cây cảnh. Hành vi này không chỉ vi phạm quản lý đất đai mà còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nguồn sinh thái nghiêm trọng tại địa phương.

Không dừng lại ở đó, chỉ một ngày sau, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện sai phạm tương tự tại dự án khu hạ tầng dân cư thôn Trung Tỉnh, xã Thái Thụy. Tại đây, đối tượng Vũ Minh Chung (sinh năm 1985) đã sử dụng gạch vỡ – vốn là chất thải xây dựng, để đổ làm đường tạm phục vụ thi công. Lý giải cho hành động này, Chung thừa nhận do áp lực về chi phí vật liệu xây dựng tăng cao và sự khan hiếm nguồn cung, đơn vị đã chấp nhận sử dụng rác thải xây dựng nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

Căn cứ trên những chứng cứ xác thực, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã chính thức ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với cả Thiều Ngọc Hân và Vũ Minh Chung về hành vi “Gây ô nhiễm môi trường” theo Điều 235 Bộ luật Hình sự.

Luật sư Nguyễn Văn Thuận – Giám đốc Công ty Luật Bạch Đằng Giang cho rằng, việc Cơ quan Cảnh sát điều tra khởi tố vụ án theo Điều 235 Bộ luật Hình sự là một bước đi quyết liệt và hoàn toàn có cơ sở pháp lý. Hiện, nhiều cá nhân và doanh nghiệp vẫn đang nhầm tưởng rằng việc chôn lấp chất thải xây dựng như gạch vỡ, bùn đất chỉ là vi phạm hành chính nhẹ. Tuy nhiên, khi khối lượng chất thải vượt ngưỡng quy định hoặc gây ra hậu quả nghiêm trọng cho môi trường, hành vi này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong trường hợp của đối tượng Vũ Minh Chung, việc tận dụng gạch vỡ làm đường tạm để "giảm chi phí và tăng lợi nhuận" là một minh chứng điển hình cho việc ưu tiên lợi ích kinh tế mà xem thường quy định pháp luật. Chất thải xây dựng khi chưa qua xử lý, nếu chôn lấp bừa bãi, không chỉ làm biến đổi cấu trúc đất mà còn có thể chứa các tạp chất gây hại cho nguồn nước ngầm. Pháp luật không cấm tái sử dụng chất thải, nhưng việc tái sử dụng phải tuân thủ đúng quy chuẩn kỹ thuật và được thực hiện bởi các đơn vị có thẩm quyền – Luật sư Thuận nhấn mạnh.

Theo nhận định từ cơ quan Công an, các vi phạm này thường bắt nguồn từ nhận thức pháp luật hạn chế hoặc sự cố tình phớt lờ trách nhiệm để cắt giảm chi phí đầu tư. Trong khi pháp luật hiện hành quy định rất rõ về việc chất thải xây dựng phải được thu gom, phân loại và chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý, thì việc tự ý chôn lấp hay tái sử dụng trái phép là hành vi trực tiếp hủy hoại môi trường và ảnh hưởng đến đời sống cộng đồng.

Kết luận về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Thuận chia sẻ góc nhìn thực tế, bên cạnh việc xử lý nghiêm các sai phạm, các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường rà soát, quy hoạch các điểm tập kết chất thải xây dựng hợp chuẩn để doanh nghiệp có phương án xử lý đúng quy định. Có như vậy, bài toán xử lý rác thải xây dựng mới có lời giải mang tính hệ thống.

Song song với sự hỗ trợ từ chính quyền, Luật sư Thuận cũng nhấn mạnh, các đơn vị thi công cần chủ động cập nhật các quy định của địa phương và Luật Bảo vệ môi trường. Việc nắm vững kiến thức pháp luật sẽ giúp doanh nghiệp bảo đảm hoạt động kinh doanh diễn ra an toàn, bền vững, tránh những sai lầm đáng tiếc xuất phát từ sự thiếu hiểu biết hoặc chủ quan về nhận thức. Thượng tôn pháp luật chính là nền tảng vững chắc nhất để doanh nghiệp xây dựng vị thế trên thị trường.

Lan Vũ