Đối ngoại

Diễn Đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trao đổi với ông Tshering W. Sherpa, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Ấn Độ tại Việt Nam xung quanh vấn đề này.

- Năm 2026 kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Ấn Độ. Xin ông đánh giá về quan hệ đầu tư, thương mại giữa 2 nước trong thời gian qua, cũng như định hướng phát triển trong thời gian tới?

Ấn Độ là một trong những quốc gia đầu tiên mà Việt Nam nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2016. Tình hữu nghị và quan hệ gắn bó giữa hai nước đã được hình thành từ trước năm 1972 khi hai bên chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Đối với chúng tôi, việc hai nền văn minh với những liên kết chung về Phật giáo và Chăm, mối quan hệ giao lưu nhân dân mang tính lịch sử, những khát vọng đương đại và chiến lược giao thoa, cùng nhau vun đắp tình hữu nghị ở mức cao nhất là điều hoàn toàn tự nhiên.

Nếu nhìn vào dòng thời gian từ năm 2016 đến nay, có thể thấy thương mại song phương giữa hai nước đã tăng gấp đôi! Từ khoảng 8 tỷ USD trong giai đoạn 2015–2016 lên khoảng 16 tỷ USD trong giai đoạn 2024–2025. Đây là những bước phát triển rất ấn tượng, thể hiện mức độ cộng hưởng giữa hai bên. Tuy nhiên, đây mới chỉ là sự khởi đầu, và tiềm năng cho thương mại và đầu tư song phương vẫn còn hết sức to lớn.

Thương mại là lĩnh vực mà khát vọng chung của hai nước vẫn chưa được hiện thực hóa đầy đủ. Hai bên cần hiện thực hóa cam kết nhằm thúc đẩy các hệ thống chuỗi cung ứng đáng tin cậy, hiệu quả và có khả năng phục hồi cao. Tầm nhìn tự cường của Ấn Độ và sức sống kinh tế của Việt Nam mang lại nhiều cơ hội cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Các tập đoàn hạ tầng lớn của Ấn Độ đã bày tỏ mong muốn tham gia vào quá trình phát triển và hoàn thiện hạ tầng của Việt Nam - một người bạn chiến lược của Ấn Độ. Chúng tôi tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan của cả Ấn Độ và Việt Nam nhằm tìm kiếm các biện pháp thúc đẩy thương mại song phương.

Việc kỷ niệm 10 năm Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Ấn Độ - Việt Nam là một cột mốc quan trọng trong quan hệ hai nước. Để bảo đảm cột mốc này được kỷ niệm một cách xứng đáng vào năm 2026, hai bên đang triển khai nhiều biện pháp bao gồm các hoạt động tiếp xúc ở cấp chính trị, các hoạt động thương mại, giao lưu văn hóa, cũng như thúc đẩy hợp tác khoa học và công nghệ, cùng nhiều lĩnh vực khác. Năm 2026 sẽ mở ra nhiều bước phát triển và sáng kiến mới trong quan hệ giữa hai nước.

- Ấn Độ tiếp tục triển khai chiến lược “Hành động hướng Đông”, tăng cường hợp tác toàn diện, thực chất với ASEAN. Chiến lược này đã tác động thế nào đối với ASEAN nói chung và Việt Nam nói chung, thưa ông?

Ấn Độ đã xây dựng chính sách về hướng Đông từ gần bốn thập kỷ trước và đến năm 2014 đã cập nhật khuôn khổ này thành một chính sách Hành động Hướng Đông mang tính chủ động và hướng tới kết quả. Việt Nam giữ vị trí hết sức quan trọng trong Chính sách Hành động Hướng Đông của chúng tôi, cũng như trong Tầm nhìn Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Ấn Độ. Việt Nam là đối tác và người bạn quan trọng của Ấn Độ trong khuôn khổ ASEAN.

Ấn Độ là một trong số ít quốc gia có cơ chế Hội nghị Thượng đỉnh riêng với ASEAN, cụ thể là Hội nghị Thượng đỉnh Ấn Độ-ASEAN. Kỳ họp gần đây nhất, tức kỳ thứ 22, đã được tổ chức tại Kuala Lumpur vào tháng 10 năm 2025. Chúng tôi cũng tham gia vào Hội nghị Quan chức Cao cấp (SOM). Trong tất cả các cuộc tiếp xúc này, Ấn Độ luôn phối hợp chặt chẽ với Việt Nam.

Tại Hội nghị Thượng đỉnh Ấn Độ - ASEAN vừa qua ở Kuala Lumpur, Thủ tướng Ấn Độ đã tái khẳng định sự ủng hộ của Ấn Độ đối với một ASEAN thống nhất, vai trò trung tâm của ASEAN và Tầm nhìn của ASEAN về Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Thủ tướng cũng hoan nghênh việc ASEAN thông qua Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác chặt chẽ vì sự phát triển chung, Thủ tướng Ấn Độ khẳng định rằng “thế kỷ 21 thuộc về Ấn Độ và ASEAN”, đồng thời công bố năm 2026 là “Năm Hợp tác Hàng hải ASEAN – Ấn Độ”. Sáng kiến này đã được tất cả các nước ASEAN nhất trí thông qua.

Tất cả những bước đi trên cho thấy mức độ tin cậy lẫn nhau giữa Ấn Độ và ASEAN ở cấp chính trị cao nhất. Bởi cả hai bên cùng ủng hộ sự phát triển chứ không phải chủ nghĩa bành trướng, và cùng chia sẻ lợi ích trong việc thúc đẩy hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực. Sự tôn trọng chung đối với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), cũng như trật tự dựa trên luật lệ, là những điểm tương đồng quan trọng.

- Với nhiều dư địa hợp tác trong thời đại mới, đâu là những lĩnh vực tiềm năng mà Việt Nam và Ấn Độ dự kiến sẽ thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới? Các chương trình hợp tác này sẽ đem lại cơ hội nào cho doanh nghiệp 2 nước, thưa ông?

Ấn Độ và Việt Nam là hai nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh. Cả hai quốc gia đều có lợi thế dân số lớn và xã hội giàu khát vọng với kỹ năng kinh doanh ngày càng phát triển.

Chúng tôi đang ghi nhận sự hợp tác đáng kể giữa hai bên trong các lĩnh vực như hạ tầng số công, fintech, xe điện, ô tô, dược phẩm và đồ điện tử, cùng nhiều lĩnh vực khác. Đổi mới tài chính và thanh toán số cũng đầy triển vọng.

Đổi mới sáng tạo, các công nghệ then chốt và mới nổi, năng lượng tái tạo và chăm sóc y tế (dược phẩm và du lịch y tế) là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng, trong đó bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử, thiết kế chip thế hệ mới, khoáng sản quan trọng, sản xuất nâng cao, công nghệ vũ trụ, số hóa nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, cũng như an ninh dữ liệu và an ninh mạng. Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam để hiện thực hóa tiềm năng trong những lĩnh vực then chốt và mới mẻ này.

- Đến nay, doanh nghiệp hai nước còn gặp nhiều khó khăn trong việc xác thực chất lượng hàng hóa, mức độ tin cậy của doanh nghiệp hay khác biệt về tiêu chuẩn. Theo ông, cần có giải pháp nào để khắc phục tình trạng này để thúc đẩy giao thương giữa 2 nước?

Ấn Độ và Việt Nam đều nhận thức rõ về một số vướng mắc mang tính thủ tục mà doanh nghiệp hai bên đang gặp phải. Những vấn đề này mang tính cá biệt theo từng trường hợp, chứ không phổ biến.

Theo quan điểm của tôi, cách tiếp cận hiệu quả nhất là theo hai hướng cùng lúc:

Thứ nhất, ở cấp Chính phủ với Chính phủ (G2G), hai bên cần liên tục cập nhật và hoàn thiện hệ thống tương ứng với những thay đổi chính sách đang diễn ra. Điều này được thực hiện thông qua các khuôn khổ hợp tác theo từng lĩnh vực cụ thể như thương mại, công nghệ thông tin, khoa học và công nghệ bao gồm y tế và dược phẩm, nông nghiệp,… mà hai bên đã thiết lập song phương.

Thứ hai, ở cấp doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B), với vai trò là Đại sứ quán Ấn Độ tại Việt Nam, chúng tôi nỗ lực thúc đẩy tối đa các cuộc gặp gỡ B2B, tại cả Ấn Độ và Việt Nam. Đại sứ quán đóng vai trò là cầu nối cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Việc ngồi cùng nhau trao đổi trực tiếp giúp tháo gỡ nhiều vướng mắc, đồng thời xây dựng niềm tin và sự tin tưởng giữa các bên liên quan. Tăng cường liên kết giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước là một ưu tiên quan trọng.

Ngoài ra, việc đẩy nhanh quá trình ra quyết định là điều chúng tôi rất hoan nghênh. Thời gian luôn là yếu tố then chốt.

- Các doanh nghiệp Ấn Độ hoạt động tại Việt Nam đang gặp những khó khăn, thách thức nào? Ông có khuyến nghị gì để tháo gỡ khó khăn đó, cũng như các giải pháp để cải thiện hơn nữa môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam?

Như tôi đã đề cập, Ấn Độ và Việt Nam là hai nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh với một xã hội giàu khát vọng và kỹ năng kinh doanh ngày càng hoàn thiện. Tôi không coi những vấn đề mà doanh nghiệp Ấn Độ gặp phải tại Việt Nam là “khó khăn” hay “thách thức”.

Với tôi, đó là sự khác biệt trong cách tiếp cận, và ở một mức độ nào đó là sự khác biệt trong các thủ tục. Dĩ nhiên, rào cản ngôn ngữ vẫn tồn tại. Nhiệm vụ của tôi là tiếp tục tăng cường trao đổi ở cả cấp G2G và B2B, qua đó xây dựng niềm tin và sự tin cậy. Những điểm bổ trợ và liên kết giữa hai bên vượt trội hơn rất nhiều so với các thách thức.

Hai bên đã thực hiện nhiều điều chỉnh trong chính sách, và điều quan trọng là phải tận dụng những thay đổi này để tiếp tục tinh giản và hoàn thiện các quy trình song phương vì lợi ích chung.

Ở cấp độ hệ thống, việc rà soát hoạt động thương mại của chúng ta trong Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN – Ấn Độ (AITIGA) được ký kết năm 2009 là bắt buộc. Chúng tôi đang phối hợp với Việt Nam và các quốc gia thành viên ASEAN khác để cập nhật và rà soát khuôn khổ này nhằm phù hợp với bối cảnh mới. Đây là bước đi hết sức quan trọng nhằm thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương giữa Ấn Độ và Việt Nam, cũng như trong toàn khối ASEAN.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Ngọc Anh thực hiện