Ô tô - Xe máy

Khảo sát Điều hành Ngành Ô tô Toàn cầu lần thứ 24 (Global Automotive Executive Survey - GAES) do KPMG thực hiện cho thấy, dù cơ hội mở ra chưa từng có, tâm lý thận trọng đang bao trùm giới lãnh đạo ngành.

Sự chuyển dịch hiện nay của ngành ô tô được thúc đẩy bởi điện hóa phương tiện, công nghệ lái tự động, trí tuệ nhân tạo và yêu cầu ngày càng cao về trải nghiệm khách hàng. Song song với đó là quá trình hội tụ ngày càng rõ nét giữa ngành ô tô và công nghệ - nơi tốc độ đổi mới nhanh chóng nhưng cũng đi kèm rủi ro đầu tư lớn. Những biến động này không chỉ làm thay đổi cục diện cạnh tranh, mà còn tạo điều kiện cho các “tay chơi” mới gia nhập thị trường, buộc các doanh nghiệp truyền thống phải liên tục điều chỉnh chiến lược.

Theo GAES năm nay, được thực hiện với hơn 1.000 lãnh đạo ngành ô tô tại 30 quốc gia, chỉ 34% số người được hỏi tin rằng lợi nhuận doanh nghiệp sẽ tăng trong vòng 5 năm tới, giảm đáng kể so với mức 41% của năm trước. Tại Đức - thị trường trung tâm của ngành ô tô châu Âu, mức độ lạc quan còn thấp hơn, khi chỉ 16% lãnh đạo kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận trong trung hạn. Sự thận trọng này phản ánh mối lo ngại về khả năng sinh lời dài hạn của các khoản đầu tư vào xe điện, cũng như nguy cơ dịch chuyển thị phần khi cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Ở chiều ngược lại, những lo ngại liên quan đến an ninh chuỗi cung ứng đã phần nào hạ nhiệt. Chỉ 49% lãnh đạo ngành ô tô toàn cầu còn bày tỏ quan ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu khí, nhiên liệu hóa thạch, cũng như các nguyên liệu quan trọng cho pin xe điện như lithium, cobalt, nickel, đất hiếm và chip bán dẫn. Tại Đức, mức độ lo ngại này giảm rõ rệt, cho thấy các doanh nghiệp đã chủ động củng cố chuỗi cung ứng theo hướng ổn định và linh hoạt hơn, đồng thời giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn cung xa và rủi ro.

Trong bối cảnh đó, xu hướng đưa sản xuất về gần thị trường tiêu thụ tiếp tục được đẩy mạnh. Nhận định về vấn đề này, TS Andreas Ries - Đối tác, Trưởng bộ phận Ô tô Toàn cầu và Đức của KPMG cho rằng: “Trong ngành ô tô, việc tập trung vào sự khác biệt giữa các khu vực ngày càng trở nên quan trọng. Điều này không chỉ liên quan đến sở thích của khách hàng đối với hệ truyền động và phần mềm, mà còn bao gồm các điểm nghẽn chuỗi cung ứng và an ninh nguồn cung. Xu hướng đưa sản xuất về gần thị trường (nearshoring) sẽ còn được tăng cường trong thời gian tới”.

Dù điện hóa được xem là xu hướng không thể đảo ngược, các lãnh đạo ngành ô tô vẫn tỏ ra thận trọng với tốc độ phổ cập xe thuần điện. Theo khảo sát, đến năm 2030, dưới 30% doanh số xe mới tại châu Âu được dự báo là xe điện chạy pin. Trung Quốc được đánh giá sẽ dẫn đầu thế giới về thị phần xe điện, theo sau là Mỹ và Nhật Bản. Thay vì “đặt cược tất tay”, nhiều hãng xe lựa chọn chiến lược đa dạng hóa công nghệ, trong đó hybrid tiếp tục đóng vai trò cầu nối quan trọng. Trên toàn cầu, 70% lãnh đạo cho rằng chi tiêu R&D cho xe điện sẽ tiếp tục tăng, song song với việc duy trì đầu tư cho các giải pháp lai điện, trong khi động cơ đốt trong truyền thống đang dần bị thu hẹp.

Bức tranh cạnh tranh trên thị trường xe điện cũng đang thay đổi nhanh chóng. Tesla vẫn được đánh giá là hãng dẫn đầu tại thị trường toàn cầu và châu Âu, bỏ xa nhiều đối thủ truyền thống. Tại Đức, sự vươn lên của BYD cho thấy các hãng xe Trung Quốc đang từng bước gia tăng hiện diện, tạo sức ép lớn lên các OEM nội địa. Đáng chú ý, Apple được ghi nhận có bước nhảy vọt trong các đánh giá chiến lược tại thị trường Tây Âu, phản ánh niềm tin của giới điều hành rằng các tập đoàn công nghệ có thể trở thành những người chơi quan trọng của ngành ô tô trong tương lai.

Cùng với sản phẩm, hạ tầng sạc tiếp tục là điểm nghẽn then chốt của xe điện. Khoảng 19% lãnh đạo ngành ô tô toàn cầu cho rằng các nhà vận hành mạng sạc chuyên biệt và công ty điện lực sẽ giữ vai trò chủ đạo trong việc sở hữu, khai thác trạm sạc. Trong khi đó, kỳ vọng của người tiêu dùng ngày càng cao, đặc biệt với nhu cầu sạc nhanh. Tại Đức, 75% lãnh đạo cho biết khách hàng mong muốn sạc đạt 80% pin trong vòng 30 phút hoặc ít hơn, tăng mạnh so với năm trước, tạo áp lực lớn lên hạ tầng và công nghệ.

Không chỉ công nghệ truyền động, trí tuệ nhân tạo đang nổi lên như một yếu tố cạnh tranh cốt lõi. Khoảng 25% lãnh đạo toàn cầu và 34% tại Đức cho rằng kỹ sư phần mềm AI sẽ là nhóm nhân sự được săn đón nhất trong những năm tới. Cùng với đó, mô hình bán hàng truyền thống cũng đang dần suy giảm vai trò, khi chỉ 31% lãnh đạo tin rằng đại lý vật lý vẫn sẽ giữ vị thế chủ đạo trong bán xe mới vào năm 2030.

Trong bối cảnh ranh giới giữa đối tác và đối thủ ngày càng mờ nhạt, các hãng xe không chỉ cạnh tranh lẫn nhau mà còn phải tính đến sự tham gia sâu hơn của các tập đoàn công nghệ như Apple và Google. Nhiều lãnh đạo tin rằng việc các doanh nghiệp công nghệ gia nhập thị trường với những mẫu xe mang thương hiệu riêng chỉ còn là vấn đề thời gian, và khi đó, cuộc chơi của ngành ô tô toàn cầu có thể sẽ được định hình lại hoàn toàn.

Thanh Trà