Tài chính số

Giá Bitcoin giảm sốc

Bitcoin (BTC) tiếp tục trải qua một đợt giảm gía nhanh và mạnh về xấp xỉ mức 74.000 USD/BTC vào ngày 2/2/2026, mức thấp nhất kể từ tháng 4/2025. Bức tranh hiện tại của Bitcoin không còn là câu chuyện giảm rồi sẽ hồi theo quán tính quen thuộc, mà được xem như phép thử trực diện đối với chiều sâu thanh khoản và khả năng hấp thụ cú sốc của toàn bộ hệ sinh thái.

Giới phân tích chỉ ra thanh khoản mỏng khiến ngay cả các lệnh quy mô trung bình cũng có thể tạo ra độ trượt giá lớn, kéo BTC xuyên thủng các ngưỡng hỗ trợ kỹ thuật quan trọng và mở đường cho cơ chế “xả đòn bẩy” diễn ra dồn dập. Sự mong manh đó được đo bằng làn sóng thanh lý vị thế đòn bẩy trị giá 510,2 triệu USD chỉ trong 12 giờ.

Cụ thể, vị thế mua (long) chiếm tỷ trọng 76,8%, trị giá 391,6 triệu USD; vị thế bán (short) chiếm 23,2% trị giá 118,6 triệu USD (theo CoinDesk). Điều này phản ánh một thị trường đã tích lũy rủi ro trong giai đoạn tâm lý lạc quan quá mức và để lộ “điểm mù” về quản trị rủi ro khi giá quay đầu.

Nhìn vào cơ cấu thanh lý nhận thấy phe mua là bên chịu tổn thất chủ đạo, thể hiện tính bất đối xứng khi đòn bẩy tích tụ trong một chiều kỳ vọng. Tuy vậy, việc BTC nhanh chóng phục hồi từ mức 74.000 USD lên trên 76.000 USD ngay sau đó lại gợi ý về một đợt điều chỉnh đòn bẩy và bẫy thanh khoản, hơn là tái định giá dài hạn dựa trên các thay đổi nền tảng. Đặc biệt, rủi ro bất đối xứng vẫn còn nguyên và khi thanh khoản không đủ dày, sự biến động có thể kéo dài, vượt xa giá trị nội tại cơ bản.

Chuyên gia tại CoinDesk phân tích, các yếu tố vĩ mô đang tương tác với thị trường theo cách tinh vi hơn. Trong đó, Trung Quốc hiện đóng vai trò như một “biến số ngầm”. Cơ chế ảnh hưởng của Bắc Kinh lên BTC không đi theo đường thẳng của dòng vốn trực tiếp, mà truyền dẫn qua việc điều hành đồng Nhân dân tệ (CNY), từ đó ảnh hưởng đến độ mạnh của USD và điều kiện thanh khoản USD trên toàn cầu. Khi thanh khoản USD thay đổi, BTC thường phản ứng rất nhanh và mạnh, được ví như chiếc đồng hồ đo trạng thái thanh khoản của thị trường.

Thông điệp thực tế cho giới quản lý danh mục là trọng tâm theo dõi cần dịch chuyển, nhà đầu tư tổ chức nên ưu tiên biến động tiền tệ và lợi suất thực. Trong kịch bản thanh khoản USD toàn cầu thắt chặt, vị thế “phòng vệ vĩ mô” của Bitcoin sẽ bị thách thức, buộc tài sản này phải giao dịch dựa nhiều hơn vào động lực nội tại của ngành, thay vì hưởng lợi từ “cơn gió thuận” thanh khoản như ở những giai đoạn tiền rẻ.

Tăng cường phòng thủ

Một nghịch lý khác lặp đi lặp lại suốt một thập kỷ qua cũng đang bộc lộ rõ trong nhịp trượt giá của các đồng tiền, đó là dù số lượng altcoin lên đến hàng nghìn, thì toàn bộ hệ sinh thái vẫn vận hành đồng bộ theo nhịp điệu của BTC.

Dữ liệu từ một công ty theo dõi thị trường cho thấy nhiều phân khúc khác nhau đều ghi nhận mức giảm đồng loạt từ 15-19% trong năm nay; đồng thời sự thống trị của Bitcoin (Dominance) vẫn duy trì ổn định trên mức 50% kể từ khi ETF giao ngay ra mắt tại Mỹ. Khi dominance neo cao, việc đa dạng hóa tài sản sang các altcoin vốn hóa lớn như ETH, SOL, BNB vẫn thất bại trong nhiệm vụ giảm thiểu rủi ro hệ thống, bởi các tài sản này bị kéo theo cùng một lực hút định hướng từ BTC trong lúc thị trường căng thẳng thanh khoản.

Trong bối cảnh đó, ông Jimmy Yang, chuyên gia tại Orbit Markets nhận định: “Dòng vốn đang thực hiện quá trình đào thải tự nhiên, tập trung vào BTC và loại bỏ các dự án “zombie” - những dự án không còn động lực tăng trưởng thật và khó tạo giá trị bền vững. Khi thị trường chuyển sang chế độ phòng thủ, vốn không còn phần thưởng cho câu chuyện tăng trưởng phi thực tế, mà đòi hỏi khả năng tồn tại qua chu kỳ thanh khoản thắt chặt".

Trong khi đó, Jeff Dorman của Arca cũng đưa ra lời cảnh báo đối với cách gán nhãn “trú ẩn an toàn” trong thị trường tiền điện tử. Ông chỉ trích việc thị trường coi BTC hay ETH là “trú ẩn an toàn” trong khi thực tế chúng không tạo ra dòng tiền trong thời kỳ suy thoái và sự nhầm lẫn này dẫn đến thị trường đang định giá sai rủi ro. Khi an toàn bị đồng nhất với “lớn” hoặc “nổi tiếng”, nhà đầu tư dễ bỏ qua tiêu chí quan trọng hơn là khả năng chống chịu thanh khoản, độ bền doanh thu và cơ chế tạo dòng tiền.

Từ đó, yêu cầu về một khung lĩnh vực phòng thủ trong thị trường tiền điện tử trở nên cấp thiết. Nếu thị trường chứng khoán có hàng tiêu dùng thiết yếu hay y tế như những nhóm ít nhạy cảm với chu kỳ, thì tiền điện tử cũng đang đứng trước giai đoạn phải xây dựng đồng thuận tương tự.

“Việc xác lập giá trị dựa trên doanh thu thay vì câu chuyện dẫn dắt thị trường không còn là lựa chọn, mà là bước đi bắt buộc để xây dựng một thị trường trưởng thành, nơi tài sản tạo ra dòng tiền có thể trở thành trụ đỡ ngay cả trong thị trường “gấu”, thay vì chỉ được tôn vinh ở pha hưng phấn”, Jeff Dorman nhấn mạnh.

Còn theo nhà phân tích Markus Thielen của 10x Research, trong logic quản trị rủi ro hiện đại, nhà đầu tư nên chuyển từ tối đa hóa lợi nhuận sang bảo toàn vốn thông qua định vị chiến lược. Một danh mục phòng thủ tối ưu trong bối cảnh hiện nay có thể dựa trên ba trụ cột như:

Thứ nhất, stablecoin đóng vai trò bộ đệm thanh khoản, cho phép nhà đầu tư chuyển trạng thái từ lạc quan sang trung lập ngay lập tức. Đây là công cụ phòng thủ tương đối hiệu quả để chờ cơ hội tái định vị khi thị trường bớt nhiễu.

Thứ hai, ưu tiên tài sản có tính kháng cự rủi ro cao. Dữ liệu lịch sử cho thấy TRX (Tron) và BNB có đặc tính phòng thủ mạnh mẽ, đặc biệt, TRX chỉ giảm 1% trong khi thị trường lao dốc nhờ hệ sinh thái có tính ứng dụng thực tế và cơ chế gửi tiền ổn định, tách biệt khỏi nhóm các dự án “zombie”.

Thứ ba, tập trung vào lợi suất thực, kết hợp BTC (tài sản thống trị) với các giao thức DeFi có dòng tiền thực tế như HYPE, AAVE nhằm duy trì sức bật khi thị trường hồi phục, đồng thời tránh bị cuốn hoàn toàn vào các câu chuyện tăng trưởng thiếu nền tảng.

Từ các vấn đề trên, thị trường đang buộc nhà đầu tư phải phân biệt giữa biến động kỹ thuật từ cơ chế giao dịch và hành vi ngắn hạn với thay đổi cấu trúc dựa trên các yếu tố nền tảng hoặc cơ chế thị trường, giữa câu chuyện và dòng tiền... Đồng thời, nơi trú ẩn an toàn không nằm ở vốn hóa hay danh tiếng, mà nằm ở dữ liệu doanh thu, khả năng chống chịu thanh khoản cũng như kỷ luật đầu tư.

Diễm Ngọc