Thị trường vàng

Đợt sụt giảm mạnh của giá vàng những ngày cuối tháng 1/2026 đang trở thành một trong những diễn biến đáng chú ý trên thị trường tài chính, cho thấy mức độ mong manh của các tài sản đã tăng trưởng quá “nóng” trong thời gian ngắn.

Ngày 29/01, vàng miếng SJC thiết lập đỉnh lịch sử tại 191,3 triệu đồng/lượng, phản ánh tâm lý hưng phấn cao độ của nhà đầu tư trước đà tăng giá dựng đứng. Tuy nhiên, trạng thái này nhanh chóng đảo chiều, chỉ sau 2 ngày, áp lực chốt lời lan rộng đã khiến giá vàng trong nước giảm mạnh, lùi về vùng 169-172 triệu đồng/lượng.

Diễn biến trong nước hoàn toàn không tách rời xu hướng quốc tế. Trên thị trường thế giới, giá vàng giảm mạnh từ vùng 5.600 USD/ounce xuống còn khoảng 4.700 USD/ounce, tương đương mức giảm 16%.

Theo các chuyên gia, biến động trên cho thấy sự khác biệt căn bản giữa vàng với vai trò tài sản phòng thủ và vàng trong trạng thái đầu cơ. Vàng chỉ thực sự đóng vai trò trú ẩn khi thị trường vận động trong biên độ ổn định. Ngược lại, khi giá tăng quá nhanh với độ gần như thẳng đứng, vàng không còn là tài sản phòng thủ mà trở thành gánh nặng tâm lý đối với những nhà đầu tư mua ở vùng giá cao. Dấu hiệu nhận diện rõ nhất là sự tham gia ồ ạt của dòng tiền đầu cơ, đẩy giá cách xa các yếu tố nền tảng. Trong bối cảnh đó, chỉ cần một cú sốc thông tin nhỏ cũng có thể kích hoạt hiệu ứng bán tháo dây chuyền.

Ở góc nhìn hệ thống, đây được xem là một đợt thanh lọc thanh khoản khi các vị thế sử dụng đòn bẩy cao buộc phải đóng lại. Trong giai đoạn này, chất lượng tài sản gần như không còn ý nghĩa, bởi mọi loại tài sản đều có thể bị bán ra nhằm bù đắp cho các khoản thua lỗ.

Cú sập của vàng diễn ra đồng pha với nhiều tài sản rủi ro khác, phản ánh xu hướng tái cân bằng danh mục của các tổ chức lớn. Trong cùng khoảng thời gian, Bitcoin (BTC) cũng giảm từ 90.000 USD/BTC xuống gần mốc 74.000 USD, cho thấy mức độ nhạy cảm cao của tài sản này với dòng tiền đầu cơ.

Ông Lê Chí Phúc, Tổng giám đốc SGI Capital cho rằng đợt giảm sâu của giá vàng không chỉ là một nhịp điều chỉnh ngắn hạn, mà còn là tín hiệu cảnh báo sớm về sự đi xuống của giai đoạn thanh khoản “dễ dãi”, khi nhà đầu tư buộc phải quay trở lại kỷ luật quản trị rủi ro và đánh giá giá trị thực của tài sản.

Chiến lược “tấn công bằng mọi giá” vốn dựa trên tiền rẻ và đòn bẩy cao đang dần mất chỗ đứng, nhường chỗ cho tư duy phòng thủ chủ động, trong đó bảo toàn vốn và duy trì tính linh hoạt được đặt lên ưu tiên hàng đầu.

Trước hết, vị thế tiền mặt cần được nhìn nhận như một hành động chủ động thay vì trạng thái chờ đợi thụ động. Việc duy trì tỷ trọng tiền mặt cao không đồng nghĩa với bi quan, mà là một quyết định chiến lược nhằm bảo toàn sức mua và sẵn sàng cho các cơ hội định giá lại.

“Bài học điển hình là trường hợp quỹ Ballad của SGI Capital, khi quỹ này đã chủ động giữ tỷ lệ tiền mặt cao từ quý IV/2025 đến hiện tại. Động thái này đến từ sự chuẩn bị có hệ thống, dựa trên quan sát định giá tài sản đã vượt khỏi vùng an toàn trong khi mặt bằng lãi suất nội địa bắt đầu đi lên. Song song với đó, trong môi trường thanh khoản thu hẹp, việc giảm đòn bẩy tài chính không còn là lựa chọn mà trở thành bắt buộc. Hạ tỷ trọng margin là cách duy nhất để danh mục có thể đứng vững trước những cú biến động hai chiều với biên độ ngày càng lớn”, ông Phúc chia sẻ.

Còn theo TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng nhìn nhận tại thị trường Việt Nam, cơn sốt vàng được đẩy lên cao trào còn bởi sự góp phần của những yếu tố mang tính chu kỳ như Tết Nguyên đán và ngày Thần Tài sắp tới. Tuy nhiên, mặt trái của xu hướng này là tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) đang lan rộng, trong khi nguồn cung vàng vật chất nội địa tiếp tục bị thắt chặt. Điều này khiến nhà đầu tư rơi vào thế bị động, dễ chịu thiệt hại khi giá biến động mạnh và biên độ mua bán bị giãn nở bất thường.

Vị chuyên gia phân tích vàng là một dạng “quasi-money” (gần như tiền), với khả năng chia nhỏ và thanh khoản trong hầu hết mọi hoàn cảnh. Nhưng tại Việt Nam, hiện tượng bán vàng nhỏ giọt tại các cửa hàng tạo ra sự khan hiếm mang tính kỹ thuật, khiến giá bị đẩy lên cao một cách thiếu bền vững. Đây là “bẫy thanh khoản” mà nhà đầu tư cần đặc biệt cảnh giác, bởi chênh lệch mua bán lớn có thể bào mòn đáng kể lợi nhuận thực tế.

“Thêm vào đó, nhà đầu tư cần lưu ý hành vi vay mượn người thân, bạn bè hoặc rút toàn bộ tiền tiết kiệm để lao vào thị trường vàng do tâm lý FOMO không phải là đầu tư, mà là một dạng đánh bạc với tương lai tài chính của cả gia đình”, ông Hiếu cảnh báo.

Có thể thấy trong môi trường biến động hiện nay, phòng thủ chủ động không chỉ là cách bảo vệ danh mục của nhà đầu tư, mà còn là nền tảng để chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng bền vững tiếp theo.

Diễm Ngọc