Chuyên đề

Đó là nơi lì xì chỉ đơn thuần là để "lấy may", để trao nhau chữ "Lộc" đầu năm đầy trân quý.

Tết trong tâm thức của mọi nhà luôn là bến đỗ của sự đoàn viên, là dịp để sum họp, hàn huyên sau một năm dài lao động và học tập. Đó là khoảng lặng cần thiết để nghỉ ngơi, để thắp lên những niềm tin và hy vọng cho những kế hoạch của năm mới. Hơn hết, Tết là dịp để trao gửi yêu thương, kết nối tình thân với những người xung quanh. Trong bức tranh ấy, phong bao lì xì đã trở thành một nét chấm phá không thể thiếu, một phương thức tao nhã để trao đi may mắn và gửi trọn những điều tốt lành đến người nhận.

Thế nhưng, cũng phải thừa nhận một thực tế rằng trong nhiều năm qua, lì xì Tết vô hình chung đã trở thành nỗi lo canh cánh, nhất là với những ai đang chịu áp lực tài chính và các bà, các mẹ, các chị phải cân đối chi tiêu gia đình. Khi thu nhập còn eo hẹp, đồng tiền trong ví phải gồng gánh trăm khoản, cộng thêm áp lực lạm phát dù thấp vẫn âm thầm làm hao mòn giá trị tích lũy, thì áp lực ấy vô hình như nặng thêm. Mặc dù những nỗ lực chính sách vĩ mô như cải cách tiền lương, nới rộng mức giảm trừ gia cảnh hay giảm thuế VAT của Nhà nước đã và đang mang lại những ý nghĩa thiết thực, giúp hỗ trợ cân bằng bài toán thu chi cho nhiều gia đình, nhưng nỗi niềm về tài chính ngày Tết thì vẫn luôn hiện hữu với nhiều người.

Năm Bính Ngọ gõ cửa, mang theo hình tượng của những chú ngựa bứt phá, tự do và bền bỉ. Trong tiếng vó ngựa của thời gian, không khí Tết đã len lỏi khắp phố phường. Bên cạnh sắc đào mai rực rỡ và niềm hân hoan sum họp, đâu đó trong tâm trí những người trưởng thành – những "tay hòm chìa khóa" của gia đình – cần làm gì để chiếc phong bao màu đỏ nhỏ bé không còn "gánh nặng" vô hình, bị đặt lên bàn cân so sánh giữa giá trị tinh thần và sức nặng của vật chất? Câu hỏi về việc giữ gìn nét đẹp "nếp xưa" trong bối cảnh hiện đại lại một lần nữa được đặt ra.

Chúng ta biết rằng bước vào năm 2026, vị thế đất nước đã khác khi quy mô GDP năm 2025 đạt khoảng 514 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của sự thịnh vượng mới, đặt nền tảng vững chắc cho mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045. Tuy nhiên, khi nền kinh tế thế giới và trong nước bước vào giai đoạn "bình thường mới" với những biến động khôn lường, giá trị đồng tiền cũng có sự thay đổi. Chúng ta chứng kiến một hiện tượng mà nhiều người gọi vui là "lạm phát lì xì". Nếu như mười, hai mươi năm trước, những tờ tiền mệnh giá nhỏ màu đỏ hay xanh chỉ mang tính tượng trưng cho may mắn, thì nay, "sàn giá" của một phong bao dường như đã được ngầm định nâng lên, tạo ra những áp lực không đáng có.

May mắn thay, năm nay dường như có một làn gió mới trong tư duy của người Việt. Đối với người lao động, sau một năm cày cuốc vất vả, khoản thưởng Tết từ các doanh nghiệp là sự đền đáp xứng đáng, giúp những phong bao bớt đi phần nào sức nặng lo toan. Và khi một phần thu nhập được trích "Quỹ lì xì", ngoài biếu ông bà, bố mẹ, khoản trao đi cho người thân, bạn bè ghi dấu sự chuyển biến trong tâm lý: văn hóa trao - nhận đã trở nên nhẹ nhàng hơn. Người ta dần buông bỏ áp lực của bài toán tài chính xã giao hay những tính toán "tỷ suất hoàn vốn" luẩn quẩn. Những tờ tiền mệnh giá 20 hay 50 nghìn đồng – những con số vừa vặn cho một lời chúc may mắn – đã được vui vẻ lựa chọn trở lại. Thậm chí, khi tiền mệnh giá 100 nghìn đồng tiền mới trở nên khan hiếm, người ta cũng không quá đặt nặng việc phải chạy đua tìm kiếm, bởi lẽ tục mừng tuổi vốn mang ý nghĩa "phát vốn", mong cầu bình an chứ không đo đếm bằng độ dày - mỏng của ruột phong bao.

Hơn nữa, trong thời đại số hóa, lì xì qua mã QR hay chuyển khoản ngân hàng đang dần lên ngôi. Những con số nhảy múa trên màn hình kèm theo một tin nhắn chân thành đã giúp gửi gắm tâm ý đi muôn phương. Dù có người băn khoăn liệu công nghệ có làm phai nhạt cái hồn của văn hóa trao tay, nhưng không thể phủ nhận sự tiện lợi khi những lời chúc lành vẫn có thể đến được với người thân ở vùng sâu, vùng xa, thay cho sự hiện diện của người gửi.

Bính Ngọ nhắc nhở ta về sự phóng khoáng của loài ngựa. Phóng khoáng không đồng nghĩa với hoang phí. Việc gồng mình chạy đua theo những mệnh giá lì xì "khủng" chỉ để lấy danh hão, trong khi tài chính cá nhân chưa dư dả, là đi ngược lại triết lý quản lý tài chính bền vững và cả sự chân thành của văn hóa. Chọn "ngân sách cho niềm vui" thay vì "ngân sách xã giao" - một khi được xác định rõ ràng, mỗi phong bao trao đi sẽ mang tâm thế nhẹ nhàng, tùy thuộc vào khả năng mà không sợ bị phán xét.

Đã đến lúc người lớn cần "bình thường hóa" những phong bao lì xì mệnh giá nhỏ nhưng chứa đựng thông điệp lớn - và người lớn là tấm gương phản chiếu của trẻ nhỏ, của thế hệ tương lai. Chiếc phong bao chỉ thực sự tươi thắm khi không còn bị nhuốm màu của toan tính thiệt hơn. Hãy để lì xì trở về đúng nghĩa là "Lộc" – một chút may mắn đầu năm, nhẹ nhàng như cánh én mùa xuân, giúp người nhận thêm niềm vui, chắp thêm động lực cho một năm Bính Ngọ "phi mã" về đích.

Lê Mỹ