Phân tích - Bình luận

Theo công ty tình báo thị trường tư nhân Pitchbook, hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) năm 2025 đã tăng 40% lên mức kỷ lục 4,9 nghìn tỷ đô la Mỹ. Làn sóng này còn tiếp diễn trong năm nay, được dẫn dắt bởi trí tuệ nhân tạo (AI) khi các công ty đánh giá lại danh mục đầu tư của mình.

Con số này đã vượt qua mức cao trước đó là 4,86 ​​nghìn tỷ đô la Mỹ được thiết lập vào năm 2021, khi số lượng và giá trị giao dịch đạt mức kỷ lục. PitchBook cho biết, hoạt động M&A tăng tốc khi các ngân hàng trung ương cắt giảm lãi suất, định giá được cải thiện và các công ty tăng chi tiêu cho AI.

Một cuộc khảo sát của Bain & Company với 300 giám đốc điều hành M&A cho thấy 80% kỳ vọng sẽ duy trì hoặc gia tăng hoạt động giao dịch trong năm nay, viện dẫn điều kiện kinh tế vĩ mô được cải thiện và lượng tài sản vốn tư nhân và vốn mạo hiểm đang chờ thoái vốn ngày càng tăng.

Suzanne Kumar, Phó chủ tịch điều hành M&A và thoái vốn toàn cầu của Bain, đưa ra lý do: Các nhà lãnh đạo trong nhiều ngành công nghiệp nhận ra rằng nhiều mô hình kinh doanh truyền thống đã đạt đến giới hạn của động lực tăng trưởng lịch sử của chúng.

Chính vì vậy, doanh nghiệp buộc phải tăng tốc tự duy đổi mới, nếu muốn đi trước những làn sóng lớn của gián đoạn công nghệ, trật tự kinh tế hậu toàn cầu hóa và xu hướng dịch chuyển lợi nhuận trên phạm vi rộng.

Jake Henry, Giám đốc bộ phận bộ phận M&A của McKinsey cho rằng: “Khi các điều chỉnh đột ngột trong chính sách thương mại dần đi vào quỹ đạo ổn định và không còn bị nhìn nhận như cú sốc, tâm lý thị trường cũng chuyển pha: từ nhẹ nhõm sang tự tin, rồi nhanh chóng biến thành nỗi sợ bị bỏ lại phía sau”.

Goldman Sachs dựa trên cuộc khảo sát riêng của mình với 600 khách hàng là các tập đoàn và nhà tài trợ tài chính, nhận thấy rằng 57% tin rằng quy mô và tăng trưởng chiến lược sẽ là động lực chính thúc đẩy các quyết định M&A trong năm nay.

Có một nghịch lý là trong khi nhu cầu về các thương vụ vẫn mạnh mẽ, nguồn vốn tự do để tài trợ cho chúng lại khan hiếm chưa từng có. Tỷ lệ vốn được phân bổ cho M&A đã chạm mức thấp nhất trong 30 năm vào năm 2025, khi các công ty hướng nhiều tiền mặt hơn vào cổ tức, mua lại cổ phiếu, chi tiêu vốn cũng như nghiên cứu và phát triển.

Tình trạng khan hiếm vốn đã đưa dòng vốn tư nhân vào vị trí trung tâm của các thương vụ M&A. Các quỹ cổ phần tư nhân ráo riết giải ngân lượng tiền nhàn rỗi, doanh nghiệp đi vay tìm đến quỹ tín dụng tư nhân để có điều khoản linh hoạt hơn, trong khi các quỹ đầu tư quốc gia ngày càng đảm nhận vai trò nhà đầu tư dẫn dắt thay vì chỉ đứng sau hỗ trợ thụ động.

Theo Goldman Sachs, hiện nay cổ phần tư nhân chiếm khoảng 40% hoạt động M&A toàn cầu. Mặc dù có những dấu hiệu căng thẳng trên thị trường tín dụng tư nhân, hiện được định giá khoảng 2,1 nghìn tỷ đô la Mỹ, Goldman Sachs dự kiến ​​loại tài sản này sẽ tăng hơn gấp đôi vào năm 2030, mở rộng nguồn vốn sẵn có để tài trợ cho các giao dịch lớn.

Trương Khắc Trà