Chính trị

Đây cũng là thông điệp xuyên suốt được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh trong buổi làm việc với Học viện Hành chính và quản trị công (thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), sáng 28/2/2026.

Đánh giá cao vai trò của Học viện Hành chính và Quản trị công, Thủ tướng nhấn mạnh đây là một trung tâm uy tín của quốc gia trong đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao - những nhà quản trị công tinh hoa của đất nước, nơi kiến tạo những giá trị xây dựng nền hành chính quốc gia liêm chính – chuyên nghiệp – hiện đại – hội nhập - vì dân, góp phần quan trọng thực hiện 3 đột phá chiến lược, nhất là đột phá chiến lược về nhân lực chất lượng cao.

Từ góc nhìn lý luận và thực tiễn lịch sử, Thủ tướng cho rằng từ rất sớm, vấn đề quản lý Nhà nước, quản trị công đã được các nhà khoa học, triết học nổi tiếng trên thế giới quan tâm. Khi đề cập điều kiện tiên quyết để cải tổ bộ máy, xây dựng tổ chức của hệ thống chính trị mới, V.I.Lênin đã nhấn mạnh: trước hết phải học tập; thứ hai là phải dùng khoa học tổ chức, quản lý. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh về cách lãnh đạo: "Việc gì cũng phải có lãnh đạo thì mới thành công".

Nhìn lại tiến trình phát triển của đất nước, sứ mệnh của nền hành chính công và năng lực quản trị quốc gia trong mỗi giai đoạn lịch sử, đều gắn với mục tiêu quan trọng. Thời kỳ phong kiến, mục tiêu là "trị quốc, an dân", duy trì kỷ cương, phép nước. Giai đoạn kháng chiến, kiến quốc, mục tiêu là tập trung nguồn lực, phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và từng bước xây dựng CNXH. Giai đoạn Đổi mới (từ 1986), quản lý nhà nước chuyển mạnh sang phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, mở cửa, hội nhập quốc tế. Kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu về nền quản trị hiện đại, kiến tạo phát triển, dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; bảo đảm phát triển để ổn định và ổn định để phát triển, cuối cùng là bảo vệ độc lập, chủ quyền và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Làm rõ hơn nội hàm khái niệm, theo Thủ tướng, quản trị quốc gia có thể coi là một dạng thức của quản lý nhà nước, nhưng đáp ứng những yêu cầu cao hơn, đòi hỏi toàn diện hơn về chức năng quản lý của Nhà nước đối với sự phát triển của xã hội. Tại Việt Nam, thuật ngữ "quản trị quốc gia" chính thức được đề cập lần đầu tiên trong Văn kiện Đại XIII của Đảng với quan điểm: Đổi mới quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, nhất là quản lý phát triển và quản lý xã hội; và luôn đặt trong mối quan hệ tổng hòa "Đảng lãnh đạo - Nhà nước quản lý - Nhân dân làm chủ".

Trong xã hội hiện nay, quản trị hành chính công giữ vị trí trung tâm trong cấu trúc quản trị quốc gia, là khâu tổ chức thực thi quyền lực nhà nước, chuyển hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước thành kết quả phát triển cụ thể. Quan điểm này đặt quản trị hành chính công vào vị trí bản lề của toàn bộ tiến trình phát triển.

Trên cơ sở đó, Thủ tướng đề nghị Học viện xác đinhk đây là vấn đề cốt lõi, là nhiệm vụ trọng tâm, là tầm nhìn chiến lược, là mục tiêu xuyên suốt mà Học viện cần nắm bắt để cụ thể hóa đường hướng phát triển, tạo đột phá trong chiến lược đào tạo, giáo dục và nghiên cứu khoa học.

5 xu hướng chuyển đổi quan trọng

Phân tích bối cảnh quốc tế nhiều biến động, Thủ tướng đặt ra những câu hỏi lớn về năng lực quản trị trong kỷ nguyên mới – từ giữ vững tự chủ đến phát triển nhanh nhưng bền vững.

Theo Thủ tướng, nếu quản lý hướng đến việc tổ chức thực thi, điều phối nguồn lực, giám sát và kiểm soát hoạt động; thì quản trị hướng đến việc thiết lập tầm nhìn, hoạch định chiến lược, cơ chế vận hành, phát triển đúng hướng, bền vững.

Từ đó, người đứng đầu Chính phủ khẳng định năng lực quản trị quốc gia đã trở thành một loại tài sản chiến lược, là sức mạnh mềm cốt lõi, quyết định khả năng bứt phá, vươn lên tự chủ chiến lược, khẳng định vị thế, sự phát triển của mỗi quốc gia. Nếu thể chế kiến tạo là "đường ray" thì năng lực quản trị chính là "đầu tàu" , năng lực thực thi chính là "động cơ" , đội ngũ cán bộ chính là "người cầm lái" để đưa con tàu quốc gia tiến về phía trước, đưa thể chế chính sách đi nhanh, đi mạnh, đi ngay vào cuộc sống và góp phần nâng cao đời sống nhân dân", người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh.

Theo Thủ tướng, trong bối cảnh mới, Việt Nam đang đối mặt với 5 xu hướng chuyển đổi quan trọng trong mô hình phát triển và hệ thống quản trị quốc gia - đây là những vấn đề mà Học viện cần lưu tâm trong đường hướng phát triển chiến lược đào tạo:

Một là, chuyển đổi tư duy hành động từ thụ động "quản lý" là chính sang chủ động "quản trị" kiến tạo; đẩy mạnh từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"; từ hành chính hóa sang cải cách hành chính, xóa bỏ cơ chế xin – cho; từ "nói" sang "làm", "nói ít, làm nhiều", "nói đi đôi với làm", "làm thực chất, làm đến cùng, làm hiệu quả".

Hai là, chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 3 cấp sang 2 cấp; từ "quản lý" bằng mệnh lệnh - kiểm soát sang "quản trị" kiến tạo - phục vụ - đồng sáng tạo với sự tham gia của người dân và doanh nghiệp. Quản trị công hướng tới kiến tạo giá trị công, thúc đẩy sự phát triển của quốc gia.

Ba là, chuyển đổi phương thức: Chuyển từ "quản lý dựa trên mệnh lệnh hành chính" sang "quản trị dựa trên kết quả"; từ đánh giá bằng "báo cáo hình thức" sang đánh giá bằng "sản phẩm phát triển cụ thể" và "tác động xã hội"; từ "ban hành chủ trương" sang "quản trị thực thi"; từ "ban hành chính sách" sang "tổ chức thực thi chính sách đến cùng"; phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi, tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực để góp phần thúc đẩy, nâng cao năng lực tự chủ, tự chịu trách nhiệm và quản trị tại chỗ của địa phương.

Bốn là, chuyển đổi năng lực quản trị: từ "quản lý hành chính thụ động" sang "chủ động quản trị rủi ro và khủng hoảng"; nâng cao năng lực thích ứng của bộ máy hành chính và sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động lớn và các cú sốc từ yếu tố chủ quan, khách quan.

Năm là, chuyển đổi số toàn diện: Từ Chính phủ, chính quyền điện tử sang Chính phủ số; quản trị, xây dựng chính sách, thực thi chính sách dựa trên nền tảng chuyển đổi số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo…

Thủ tướng khẳng định, vừa qua, cuộc cách mạng về tinh gọn bộ máy, "sắp xếp lại giang sơn" đã thay đổi mô hình nền hành chính quốc gia từ 4 cấp thành 3 cấp; đi đôi với việc cơ cấu và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, nhất là cấp cơ sở. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định rõ yêu cầu xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; xác lập mô hình phát triển mới; có sự chuyển dịch toàn diện trong tư duy và hành động quản trị công với quan điểm "lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, là chủ thể"; dựa trên nền tảng của phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Kinh nghiệm cho thấy, khoảng cách lớn nhất giữa chủ trương, đường lối và kết quả thực tiễn chính là năng lực quản trị và thực thi chính sách của đội ngũ cán bộ. Do đó, Bộ Chính trị đã ban hành 09 Nghị quyết chuyên đề trên nhiều lĩnh vực then chốt nhằm tạo lập khung khổ toàn diện cho quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Thủ tướng nêu rõ, những sự thay đổi toàn diện này đòi hỏi Học viện phải có tư duy, phương pháp luận, cách tiếp cận mới để giải quyết bài toán quản trị quốc gia và nền hành chính quản trị công. Đồng thời, phải quyết tâm cao hơn, nỗ lực lớn hơn, hành động quyết liệt, thực chất hơn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nghiên cứu khoa học.

Thực hiện 5 tiên phong và phương châm 24 chữ

Khẳng định giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu, Thủ tướng đề nghị Học viện thực hiện "5 tiên phong":

Thứ nhất, tiên phong trong triển khai cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị, nhất là Nghị quyết 71 về giáo dục và các nội dung trọng tâm về đổi mới quản trị quốc gia, nâng cao năng lực thực thi, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ… Tập trung xây dựng Đề án phát triển Học viện trở thành cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia về hành chính, quản lý nhà nước, quản trị, hoàn thành trong tháng 3/2026.

Thứ hai, tiên phong trong đổi mới tư duy, cách tiếp cận bao trùm, toàn diện để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Đào tạo, bồi dưỡng phải "gắn liền với công việc và nhu cầu thực tiễn", "theo chuẩn năng lực và kết quả đầu ra"; tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá độc lập hiệu quả đào tạo; tăng cường kết nối với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng trong nước và quốc tế. Đẩy mạnh cơ chế tự chủ, nâng cao chất lượng đào tạo đại học.

Thứ ba, tiên phong trong đổi mới mạnh mẽ phương pháp đào tạo, bồi dưỡng và chất lượng nghiên cứu khoa học. Nội dung đào tạo, bồi dưỡng phải bám sát thực tiễn quản trị quốc gia và thể chế phát triển trong giai đoạn mới. Thực hiện "chuyển mạnh từ mô hình truyền thụ kiến thức một chiều sang mô hình giảng viên - học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới" thông qua việc gợi mở, nêu vấn đề, thảo luận và tương tác với nhau. Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học, tư vấn chính sách và chuyển giao tri thức về quản trị công.

Thứ tư, tiên phong trong giữ gìn, phát huy bản sắc, giá trị cốt lõi của Nhà trường với phương châm giáo dục "Lấy học viên, sinh viên làm trung tâm, chủ thể - Thầy, cô giáo là động lực - Nhà trường làm nền tảng, bệ đỡ". Tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, chuyên gia của Nhà trường có khả năng tham gia trực tiếp vào quá trình hoạch định, tư vấn chính sách cho Đảng, Nhà nước.

Thứ năm, tiên phong trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Phát triển mạnh mô hình Học viện "Số - Xanh – Thông minh", đào tạo gắn với quản trị dữ liệu. Xây dựng Học viện trở thành trung tâm đồng kiến tạo tri thức và phòng thí nghiệm chính sách về quản trị công của quốc gia.

Đồng thời, Thủ tướng đề nghị tiếp tục nâng tầm sứ mệnh phát triển theo phương châm 24 chữ gồm: "Phát huy bản sắc – Nâng tầm trí tuệ - Đào tạo tinh hoa – Bám sát thực tiễn - Quản trị thông minh – Kiến tạo phát triển".

Thủ tướng đề nghị Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh triển khai hiệu quả mô hình "Học viện trong Học viện", xây dựng cơ chế phân cấp, phân quyền và trao quyền tự chủ phù hợp, hiệu quả. Phát triển hệ sinh thái đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức đồng bộ, liên thông, trong đó Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh giữ vai trò định hướng chính trị - chiến lược; Học viện Hành chính và Quản trị công giữ vai trò hạt nhân trong đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn về quản trị công, hành chính công, thực thi công vụ.

Đồng thời, yêu cầu Bộ Nội vụ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chức danh, vị trí việc làm và khung năng lực đối với cán bộ công chức, làm cơ sở thống nhất cho đào tạo, bồi dưỡng. Chủ động phối hợp chặt chẽ với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Học viện Hành chính và Quản trị công trong việc xác định nhu cầu, đặt hàng đào tạo, bồi dưỡng sát với thực tiễn.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao quan tâm xây dựng cơ chế, chính sách để xây dựng Học viện trở thành cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia về đào tạo sinh viên, học viên cho lĩnh vực hành chính, quản lý nhà nước, quản lý, quản trị công… đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính ưu tiên bảo đảm nguồn lực cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức theo hướng tập trung, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm. Sớm bố trí kinh phí để tiếp tục triển khai ngay giai đoạn II của Dự án đầu tư xây dựng trụ sở chính của Học viện.

Các địa phương tổng hợp nhu cầu nhân lực của cấp tỉnh, cấp xã để đề xuất đào tạo nhân lực với Học viện.

Thủ tướng nêu rõ, cần kiến tạo hệ sinh thái giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học toàn diện, bao trùm về hành chính, quản trị công trong kỷ nguyên mới; đổi mới mạnh mẽ chương trình đào tạo, giáo dục, nghiên cứu khoa học dựa trên chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, giải quyết bài toán thực tiễn; phát triển Học viện trên nền tảng học viên là trung tâm, giảng viên là động lực, nhà trường là nền tảng; góp phần đắc lực, hiệu quả thực hiện đột phá chiến lược về đào tạo nhân lực chất lượng cao; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả.

Bảo Lam