Kinh tế địa phương

Sau sáp nhập, TPHCM trở thành một siêu đô thị. Tuy nhiên, để quy mô mới này thực sự chuyển hóa thành sức mạnh kinh tế vượt trội, thành phố không thể tiếp tục dựa vào những mô hình tăng trưởng cũ vốn đã tiệm cận ngưỡng bão hòa. Theo số liệu được bà Trương Thiết Hà, Phó Trưởng phòng Nghiên cứu Phát triển Kinh tế thuộc Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cung cấp, thì tốc độ tăng trưởng GRDP của địa bàn trong năm 2025 đạt mức 8,03%.

Tuy đây là một con số khả quan, nhưng ông Võ Trí Thành, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, lại đưa ra nhận định cho rằng với tư cách là một “đầu tàu”, thành phố vẫn chưa đạt được như kỳ vọng. Ông Thành phân tích rằng ngoại trừ lĩnh vực tài chính có sự nhỉnh hơn, các ngành khác được kỳ vọng dẫn dắt chuyển đổi mô hình tăng trưởng vẫn chưa cho thấy sự nổi trội đặc biệt để tạo ra bước ngoặt lớn. Việc xác định một mũi nhọn chiến lược để tạo ra giá trị gia tăng đột phá trở thành ưu tiên hàng đầu.

Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn của Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright nhận định rằng thành phố có thể đặt niềm tin chiến lược vào hệ sinh thái tích hợp giữa tài chính và logistics. TS Anh Tuấn chỉ ra rằng ngành vận tải kho bãi hiện có thương số vị trí LQ lên tới 1,66, minh chứng cho lợi thế cạnh tranh cực lớn và tiềm năng trở thành ngành mũi nhọn chiến lược gắn với các mô hình cảng biển và khu thương mại tự do FTZ. Đồng quan điểm này, bà Trương Thiết Hà bổ sung rằng ngành vận tải kho bãi hiện chiếm 8,5% GRDP và đang duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng ở mức 11,44% nhờ sự dịch chuyển của thương mại điện tử. Bà Hà nhấn mạnh tầm nhìn hình thành một “tam giác vàng” kết nối hạ tầng hàng không và cảng biển giữa Long Thành, Cái Mép và Tân Sơn Nhất để củng cố vị thế trung tâm trung chuyển quốc tế.

Tuy nhiên, mạch máu logistics chỉ có thể vận hành hiệu quả khi có một bộ não điều phối dòng vốn đủ mạnh. Việc khánh thành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) tại TPHCM được đánh giá là một kỳ vọng lớn lao, tạo tiền đề để thành phố tham gia vào mạng lưới các đô thị cạnh tranh trong khu vực. TS Anh Tuấn phân tích rằng VIFC không nên chỉ dừng lại ở các nghiệp vụ ngân hàng truyền thống mà phải hướng mạnh vào ngân hàng đầu tư, hoạt động M&A, tài trợ dự án, quản lý tài sản và các công nghệ Fintech xuyên biên giới.

Bà Trương Thiết Hà cũng khẳng định rằng với quy mô siêu đô thị mới, TPHCM sẽ đóng vai trò dẫn dắt dòng vốn, trong khi các địa phương lân cận đóng vai trò hỗ trợ và tạo thêm nhu cầu dịch vụ tài chính cho các ngành công nghiệp chiến lược. Bà nhấn mạnh rằng việc ra mắt VIFC chính là cột mốc quan trọng để thu hút các định chế tài chính hàng đầu thế giới và mở ra kênh huy động vốn quy mô lớn cho hạ tầng.

Sự tích hợp giữa tài chính và logistics được kỳ vọng là chìa khóa để tạo ra giá trị gia tăng đột phá cho nền kinh tế thành phố. TS Đỗ Thiên Anh Tuấn cho rằng việc hình thành Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ gắn với cảng biển phải được thúc đẩy song hành cùng mô hình VIFC để tạo ra một hệ sinh thái khép kín. Theo ông Tuấn, các dịch vụ cao cấp như bảo hiểm hàng hải và tài trợ thương mại chính là những phân khúc sẽ mang lại lợi nhuận cao, giúp dịch chuyển nền kinh tế từ thâm dụng lao động sang thâm dụng tri thức.

Mặc dù tiềm năng là rất lớn, nhưng những rào cản về thực thi và sự đồng bộ sau sáp nhập vẫn là một thách thức không nhỏ. Ông Lê Phụng Hào, Chủ tịch Global AAA Consulting, cảnh báo về độ vênh thể chế và pháp lý vùng khi việc xử lý xung đột giữa các quy định cũ và mới vẫn là rào cản lớn đối với doanh nghiệp. Ông Hào cũng lưu ý rằng sự hiện diện của các tập đoàn quốc tế lớn tại siêu đô thị mới tạo ra cuộc cạnh tranh nhân lực khốc liệt, gây áp lực rất lớn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn không có nguồn lực tài chính dồi dào. Ngoài ra, chi phí logistics tại thành phố vẫn còn ở mức cao do kết nối nội vùng còn khó khăn, điều mà ông Hào cho rằng sẽ là điểm nghẽn lớn cho năm 2026 nếu không có sự phản ứng chính sách kịp thời. Để giải quyết vấn đề này, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn kiến nghị thành phố phải mạnh dạn thúc đẩy các khung khổ pháp lý thử nghiệm, hay còn gọi là cơ chế Sandbox, cùng với việc chuẩn bị nguồn nhân lực và hạ tầng số hiện đại.

Để thực sự hiện thực hóa trục Tài chính - Logistics, bà Trương Thiết Hà cho rằng thành phố cần tập trung nâng cấp giao thông kết nối, đặc biệt là hệ thống đường sắt để chia tải cho đường bộ đang quá tải, đồng thời quyết liệt cải cách quy trình hải quan. Bà Hà tin rằng khi các dự án như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đi vào vận hành, thành phố sẽ thu hút được các tập đoàn logistics toàn cầu và phát triển các dịch vụ cao cấp như chuỗi cung ứng lạnh. Ở góc độ hỗ trợ, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn lưu ý rằng tiềm năng của ngành tài chính chỉ có thể phát huy nếu có các dịch vụ đi kèm như pháp lý, kế toán, kiểm toán và xếp hạng tín nhiệm đạt chuẩn quốc tế. Sự đồng bộ này sẽ biến TPHCM thành một hệ sinh thái dịch vụ cao cấp hoàn chỉnh, đủ sức cạnh tranh với các trung tâm lớn trong khu vực.

Quân Bảo