Phân tích - Bình luận

Thị trường chứng khoán Mỹ vừa trải qua tuần tồi tệ nhất kể từ tháng 4 khi một loạt yếu tố tiêu cực cùng lúc xuất hiện: thị trường lao động suy yếu, giá dầu tăng vọt vì xung đột Trung Đông và những dấu hiệu căng thẳng trong hệ thống tài chính.

Các nhà đầu tư bắt đầu lo ngại về một kịch bản đình lạm – tăng trưởng chậm đi kèm lạm phát cao – có thể khiến nền kinh tế Mỹ rơi vào vòng xoáy khó kiểm soát.

Chứng khoán Mỹ lao dốc

Chốt phiên ngày 6/3, Dow Jones Industrial Average giảm 453 điểm, tương đương 0,9%. Tính cả tuần, chỉ số blue-chip này mất khoảng 3%, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4. S&P 500 giảm 1,3% trong phiên cuối tuần và mất khoảng 2% trong cả tuần. Trong khi đó, Nasdaq Composite giảm 1,6% trong ngày và giảm khoảng 1,2% trong tuần.

Diễn biến tiêu cực của thị trường diễn ra sau khi báo cáo việc làm tháng 2 cho thấy những tín hiệu đáng lo ngại của nền kinh tế Mỹ. Theo dữ liệu công bố ngày thứ Sáu, nền kinh tế Mỹ mất 92.000 việc làm trong tháng 2, trái ngược hoàn toàn với mức tăng 126.000 việc làm của tháng 1.

Con số này cũng thấp hơn nhiều so với dự báo của các nhà kinh tế, vốn kỳ vọng thị trường lao động vẫn tạo thêm khoảng 50.000 việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,4%, cho thấy thị trường lao động – vốn là điểm sáng của nền kinh tế Mỹ trong hai năm qua – đang bắt đầu mất động lực.

Sự suy yếu của việc làm xuất hiện đúng lúc giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh, khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại nền kinh tế Mỹ có thể bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm nhưng lạm phát cao.

“Đây gần như là một cơn bão hoàn hảo,” ông Ken Mahoney, Giám đốc điều hành Mahoney Asset Management, nhận định và nhấn mạnh, chúng ta mới chỉ bước sang hai tháng đầu năm mà đã bị tấn công từ mọi phía.

Yếu tố thứ hai khiến thị trường tài chính chao đảo là cú sốc năng lượng xuất phát từ Trung Đông. Cuộc xung đột của Mỹ và Israel với Iran đang leo thang khiến eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu mỗi ngày, gần như bị phong tỏa.

Tình trạng này làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu và đẩy giá dầu tăng vọt. Dầu thô West Texas Intermediate (WTI) tăng 12% trong riêng ngày thứ Sáu lên 90,90 USD/thùng, mức tăng trong ngày mạnh nhất kể từ năm 2020.

Tính cả tuần, giá dầu chuẩn của Mỹ tăng tới 36%, mức tăng theo tuần lớn nhất từng được ghi nhận. Trong khi đó, dầu Brent chuẩn quốc tế tăng 8,5% trong ngày lên 92,69 USD/thùng và tăng 27% trong cả tuần.

Áp lực nguồn cung càng trở nên nghiêm trọng khi Kuwait bắt đầu cắt giảm sản lượng tại một số mỏ dầu do không còn chỗ lưu trữ lượng dầu bị tồn đọng vì xuất khẩu gián đoạn.

Nguy cơ đình lạm khiến Fed khó xử

Sự kết hợp giữa thị trường lao động suy yếu và giá năng lượng tăng mạnh đặt Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào thế khó. Nếu Fed cắt giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng, lạm phát có thể tăng trở lại do giá năng lượng leo thang. Nhưng nếu tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, nền kinh tế có thể suy yếu nhanh hơn.

Hiện thị trường kỳ vọng Fed giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 3. Đồng thời, các nhà giao dịch cũng bắt đầu giảm bớt kỳ vọng về số lần cắt giảm lãi suất trong năm nay. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng mạnh trong tuần, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm – tham chiếu quan trọng cho chi phí vay của nền kinh tế – chốt tuần ở 4,131%. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm, thường phản ánh kỳ vọng lãi suất ngắn hạn, giảm nhẹ xuống 3,554% vào cuối phiên thứ Sáu.

Ap lực từ AI và tín dụng tư nhân

Ngoài các rủi ro vĩ mô, thị trường còn chịu sức ép từ những biến động trong khu vực công nghệ và tài chính. Một số nhà đầu tư lo ngại rằng AI đang tái cấu trúc thị trường lao động, gây ra làn sóng cắt giảm nhân sự trong nhiều ngành.

Tuần trước, công ty fintech Block thông báo sa thải 40% nhân viên, với lý do các công cụ AI giúp tự động hóa nhiều công việc. Trong khi đó, thị trường tín dụng tư nhân (private credit) – lĩnh vực phát triển mạnh trong thập kỷ qua – bắt đầu xuất hiện dấu hiệu căng thẳng.

Một số quỹ đầu tư lớn đã tạm dừng cho phép nhà đầu tư rút vốn và bắt đầu điều chỉnh giảm giá trị các khoản cho vay. Cổ phiếu BlackRock giảm 7,2% trong phiên thứ Sáu sau khi tập đoàn quản lý tài sản này hạn chế rút vốn từ một quỹ private-credit chủ lực, lần đầu tiên áp dụng biện pháp này.

Những diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng hệ thống tài chính có thể đối mặt với áp lực thanh khoản nếu thị trường tiếp tục biến động mạnh.

Dù vậy, không phải tất cả đều bi quan. Một số nhà quản lý quỹ cho rằng căng thẳng Trung Đông có thể chỉ mang tính ngắn hạn, đặc biệt khi chính quyền Mỹ có động lực chính trị để nhanh chóng ổn định giá năng lượng trước các kỳ bầu cử.

Ông Robert Edwards, Giám đốc đầu tư tại Edwards Asset Management, cho biết công ty của ông khuyến nghị khách hàng giữ bình tĩnh. “Chúng tôi nói với khách hàng rằng hãy giữ cái đầu lạnh, đổ đầy bình xăng ngay bây giờ trước khi giá tăng thêm, đi lại ít hơn một chút và hướng tới mục tiêu S&P 500 đạt 7.700 điểm vào cuối năm,” ông nói.

Trong khi đó, một số nhà đầu tư tranh thủ mua vào khi thị trường giảm. Ông Mahoney cho biết công ty của mình đã mua thêm cổ phiếu Microsoft, Nvidia và Caterpillar trong tuần qua. Ông cũng cảnh báo nhà đầu tư không nên quá vội vàng đặt cược vào kịch bản thị trường tiếp tục lao dốc, bởi chính sách kinh tế có thể thay đổi bất ngờ.

Ông nhắc tới xu hướng ám chỉ việc Tổng thống Donald Trump thường đưa ra các chính sách cứng rắn rồi sau đó điều chỉnh hoặc rút lại. “Tôi chắc rằng ông ấy đang nghe rất nhiều phàn nàn về giá dầu và sự lo lắng của người dân. Vì vậy mọi thứ vẫn có thể thay đổi rất nhanh,” Mahoney nói.

Nam Trần