Chứng khoán

Phòng thủ trước biến động

Những căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang làm gia tăng rủi ro cho hệ thống tài chính toàn cầu. Trong đó, thị trường chứng khoán phải đối mặt với một “bài kiểm tra sức chịu đựng” đáng kể. Dữ liệu lịch sử cho thấy nếu xung đột địa chính trị kéo dài trên bốn tuần, các tác động đến thị trường tài sản thường trở nên rõ rệt hơn.

Trước hết là nguy cơ đứt gãy tăng trưởng khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, khiến chi phí đầu vào gia tăng và lợi nhuận doanh nghiệp suy giảm. Song song với đó, áp lực định giá cổ phiếu cũng gia tăng khi nhà đầu tư chuyển dịch sang các tài sản trú ẩn như vàng hoặc trái phiếu trong môi trường lãi suất có xu hướng tăng. Ngoài ra, việc giá dầu leo thang còn có thể tạo ra cú sốc chi phí đối với nhiều ngành kinh tế, đồng thời làm thay đổi kỳ vọng về lạm phát trên phạm vi toàn cầu.

Những biến động này không chỉ dừng lại ở phạm vi quốc tế mà còn lan tỏa nhanh chóng vào nền kinh tế nội địa, đặc biệt thông qua kênh lạm phát.

Tại Việt Nam, lạm phát đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng chi phối tâm lý thị trường và định hướng chính sách tiền tệ. Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, việc duy trì ổn định vĩ mô được Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đặt lên hàng đầu.

Ông Thái Quang Trung, Giám đốc Đầu tư tại VinaCapital cho biết theo các mục tiêu điều hành hiện nay, lạm phát tổng thể được định hướng quanh mức 4,5%, trong khi lạm phát lõi được xem là “điểm neo” quan trọng để giữ ổn định kỳ vọng, với mục tiêu kiểm soát gần mức 4%.

“Tuy nhiên, áp lực đối với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) vẫn hiện hữu từ nhiều yếu tố. Giá dầu thế giới là biến số đầu tiên có thể tác động trực tiếp đến giá năng lượng trong nước. Khi chi phí nhiên liệu tăng, giá điện và chi phí sản xuất cũng có xu hướng đi lên, tạo hiệu ứng lan tỏa sang nhiều ngành kinh tế. Bên cạnh đó, biến động giá thực phẩm, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu như thịt lợn cũng có thể đóng góp đáng kể vào áp lực lạm phát thực tế.

Trong bối cảnh đó, dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ trở nên hạn chế hơn. Khi các biến số vĩ mô khó dự báo, việc quản trị rủi ro thông qua cấu trúc danh mục đầu tư trở thành ưu tiên hàng đầu đối với các nhà quản lý tài sản chuyên nghiệp”, ông Trung chia sẻ.

Tương tự, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital cho biết một số kịch bản dự báo nếu giá dầu giảm về dưới 75 USD/thùng, lạm phát có thể được kiểm soát quanh mức 3,6%. Trong trường hợp giá dầu duy trì quanh vùng 85 USD/thùng, lạm phát có thể đạt khoảng 4,1%. Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục tăng và duy trì trên 90 USD/thùng, lạm phát có thể vượt ngưỡng 4,5%, buộc cơ quan điều hành phải cân nhắc các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn.

Khi đó, chính sách tiền tệ nhiều khả năng sẽ chịu sức ép điều chỉnh. Nếu lạm phát tiệm cận vùng 4,6%, cơ quan điều hành có thể phải chuyển từ trạng thái hỗ trợ tăng trưởng sang kiểm soát thanh khoản chặt chẽ hơn. Điều này dẫn tới lãi suất thị trường có thể tăng do nhà đầu tư yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro lạm phát, đồng thời tăng trưởng tín dụng cũng được kiểm soát ở mức thận trọng.

Hướng tiếp cận cho nhà đầu tư

Trước môi trường nhiều bất định, nhiều tổ chức đầu tư lựa chọn cách tiếp cận thận trọng và chủ động chuẩn bị trước các kịch bản thị trường. Thay vì chạy theo những xu hướng ngắn hạn, chiến lược quản trị danh mục tập trung vào việc xây dựng cấu trúc tài sản có khả năng chống chịu trong nhiều kịch bản vĩ mô khác nhau.

Chuyên gia tại VinaCapital nhấn mạnh nguyên tắc phổ biến trong quản lý quỹ là phải “đi trước thị trường”. Điều này có nghĩa là các vị thế đầu tư cần được thiết lập từ sớm, khi rủi ro chưa bộc lộ hoàn toàn và thị trường chưa phản ứng mạnh. Ngược lại, khi thị trường đã trở nên quá sôi động, việc giảm tỷ trọng rủi ro cũng cần được thực hiện kịp thời.

So với nhiều kênh đầu tư khác như bất động sản hay vàng, chứng khoán có lợi thế về tính thanh khoản cao và khung pháp lý minh bạch, cho phép nhà đầu tư linh hoạt điều chỉnh danh mục trước những biến động vĩ mô.

Trong quá trình lựa chọn cổ phiếu, nhiều nhà quản lý quỹ sử dụng chỉ số PEG (Price/Earnings to Growth) như một công cụ kỷ luật. Chỉ số này giúp đánh giá mối tương quan giữa định giá và tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong môi trường lãi suất cao, những doanh nghiệp có mức PEG hợp lý thường được ưu tiên, bởi điều này phản ánh sự cân bằng giữa giá trị hiện tại và triển vọng tăng trưởng thực chất.

Sức chống chịu từ các nhóm ngành

Cũng theo ông Thái Quang Trung, trong giai đoạn lạm phát và lãi suất biến động, các doanh nghiệp có bảng cân đối kế toán lành mạnh thường được đánh giá cao hơn. Nền tảng tài chính vững chắc không chỉ giúp doanh nghiệp chống chịu tốt hơn trước áp lực chi phí vốn, mà còn tạo cơ hội mở rộng thị phần khi các đối thủ yếu hơn gặp khó khăn.

Nhóm ngành bảo hiểm là một ví dụ điển hình. Với lượng tiền mặt lớn và danh mục đầu tư chủ yếu vào tài sản thu nhập cố định, các doanh nghiệp bảo hiểm có thể hưởng lợi khi lãi suất tăng, nhờ biên lợi nhuận đầu tư được cải thiện.

Ngành năng lượng, đặc biệt là dầu khí, cũng thường được xem là nhóm tài sản mang tính phòng thủ trong bối cảnh giá dầu tăng. Nhiều doanh nghiệp trong ngành có cấu trúc tài chính tương đối lành mạnh và mức định giá hấp dẫn, đồng thời hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng tăng của giá năng lượng.

Đối với nhóm tiêu dùng, lợi thế nằm ở dòng tiền ổn định và cơ cấu nợ vay thấp. Trong môi trường lãi suất cao, những doanh nghiệp ít phụ thuộc vào vốn vay có thể tận dụng cơ hội để mở rộng thị phần từ các đối thủ chịu áp lực tài chính lớn hơn.

Ngoài ra, các doanh nghiệp xuất khẩu có nền tảng sản xuất ổn định và chuỗi cung ứng bền vững cũng được đánh giá là có khả năng duy trì tăng trưởng dài hạn, đặc biệt khi dòng vốn đầu tư toàn cầu vẫn tiếp tục tìm kiếm những trung tâm sản xuất mới tại châu Á.

Trong dài hạn, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục mở rộng quy mô và đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc huy động vốn cho nền kinh tế. Mục tiêu đưa giá trị vốn hóa thị trường đạt khoảng 100% GDP vào năm 2026 được đánh giá là khả thi nếu quá trình cải cách thị trường được duy trì.

Tuy nhiên, quy mô thị trường không chỉ phụ thuộc vào diễn biến của chỉ số VN-Index. Việc xuất hiện thêm nhiều doanh nghiệp niêm yết mới thông qua các đợt IPO cũng có thể làm gia tăng vốn hóa, ngay cả khi chỉ số chung không tăng mạnh.

Với môi trường biến động như hiện nay, nhiều chuyên gia cho rằng nhà đầu tư cá nhân cần chú trọng đến kỷ luật đầu tư và tầm nhìn dài hạn. Với những nhà đầu tư không có nhiều thời gian nghiên cứu sâu, việc tham gia thông qua các quỹ mở hoặc các tổ chức quản lý tài sản chuyên nghiệp có thể là một lựa chọn phù hợp, nhờ quy trình phân tích và quản trị rủi ro được thiết lập chặt chẽ.

Quan trọng hơn, thị trường chứng khoán nên được nhìn nhận như một kênh tích lũy tài sản dài hạn thay vì một thị trường tiền tệ ngắn hạn. Những giai đoạn biến động mạnh, thậm chí là các đợt bán tháo, đôi khi lại tạo ra cơ hội để nhà đầu tư tiếp cận các doanh nghiệp có nền tảng tốt với mức định giá hấp dẫn.

Diễm Ngọc