Nghiên cứu - Trao đổi

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến sửa đổi 4 luật về thương mại bao gồm: Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng nhằm tháo gỡ vướng mắc pháp lý, đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, cải thiện môi trường và nâng cao hiệu lực quản lý.

Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi 4 luật lần này bám sát quan điểm chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, trong đó tập trung vào một số mục tiêu lớn như tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp luật đang cản trở hoạt động sản xuất kinh doanh; cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực Công Thương; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo lập môi trường cạnh tranh minh bạch, lành mạnh...

Đánh giá cao nội dung được đề xuất, tuy nhiên, để đảm bảo tính khả thi, góp ý Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 4 luật về thương mại, không ít ý kiến đề nghị, cân nhắc làm rõ một số khái niệm.

Góp ý Dự án Luật này tại Hội nghị lấy ý kiến mới đây, đại diện Công ty Luật Bích Thanh Giao cho biết, đơn vị thường xuyên tư vấn cho doanh nghiệp thực hiện thủ tục tập trung kinh tế. Theo đánh giá của doanh nghiệp, quy định của Luật Cạnh tranh và Nghị định 35/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Cạnh tranh về thủ tục tập trung kinh tế hiện đã tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, trong quá trình thực thi doanh nghiệp vẫn gặp một số khó khăn.

“Cụ thể, một số khái niệm trong luật chưa được giải thích rõ, gây lúng túng cho doanh nghiệp khi xác định hồ sơ. Ví dụ như khái niệm “kiểm soát chi phối”, “trực tiếp – gián tiếp”, “nhóm doanh nghiệp liên kết” hay “bộ phận điều hành chung” chưa có định nghĩa cụ thể, khiến việc áp dụng trong thực tế còn vướng mắc.

Bên cạnh đó, nhiều giao dịch tái cấu trúc nội bộ trong tập đoàn chỉ nhằm sắp xếp lại bộ máy quản lý nhưng vẫn phải thực hiện thủ tục thông báo tập trung kinh tế, dẫn đến kéo dài thời gian thực hiện giao dịch”, đại diện Công ty Luật Bích Thanh Giao chia sẻ.

Đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét làm rõ các khái niệm trong luật và nghiên cứu cơ chế loại trừ hoặc đơn giản hóa thủ tục đối với các giao dịch tái cấu trúc nội bộ, bởi các giao dịch này thường không ảnh hưởng đến cạnh tranh trên thị trường.

Quan tâm vấn đề liên quan đến quy trình tham vấn cơ quan quản lý chuyên ngành trong quá trình xử lý thủ tục cạnh tranh, tham gia góp ý Dự án Luật, bà Nguyễn Thị Ngọc Anh, Công ty Luật Toàn cầu ATA bày tỏ, theo quy định, cơ quan cạnh tranh có thể tham vấn cơ quan quản lý chuyên ngành trong thời hạn 15 ngày.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Anh đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ mốc tính thời gian này bắt đầu từ khi nào, cụ thể là từ thời điểm hồ sơ được tiếp nhận hợp lệ hay thời điểm khác. Bên cạnh đó, trong trường hợp quá thời hạn 15 ngày mà cơ quan chuyên ngành không có ý kiến, doanh nghiệp cũng đề nghị làm rõ cơ chế xử lý tiếp theo, đặc biệt là khi hết thời hạn 30 ngày kể từ khi hồ sơ được tiếp nhận.

Cùng với vấn đề đã nêu, đại diện Công ty Luật Toàn cầu ATA cũng đặt câu hỏi về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh. Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Anh, Luật Xử lý vi phạm hành chính, thời hiệu thông thường là 1 năm, một số trường hợp là 2 năm, trong khi Dự thảo quy định thời hiệu 5 năm.

“Doanh nghiệp đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ cơ sở pháp lý và tính cần thiết của việc kéo dài thời hiệu xử phạt lên 5 năm, trong bối cảnh thời hiệu xử phạt thường được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm hoặc thời điểm cơ quan quản lý phát hiện vi phạm”, bà Nguyễn Thị Ngọc Anh bày tỏ.

Quan tâm đến nội dung sửa đổi Luật Cạnh tranh tại Dự thảo, tham gia góp ý, bà Nguyễn Liên, đại diện Tập đoàn Google cho rằng, để đảm bảo tính rõ ràng cho Điều 27 trong Dự thảo Luật Cạnh tranh sửa đổi, doanh nghiệp mong muốn Dự thảo sẽ làm rõ việc duy trì chế độ hậu kiểm (expost) theo đúng tinh thần truyền thống của Luật Cạnh tranh.

Theo đại diện Tập đoàn Google, việc áp dụng phương pháp hậu kiểm giúp tập trung vào việc xác định các tác hại thực tế và đáng kể đối với cạnh tranh, đồng thời cho phép doanh nghiệp số đưa ra các biện hộ dựa trên bằng chứng về lợi ích thúc đẩy cạnh tranh, đổi mới và phúc lợi người tiêu dùng.

“Điều này đặc biệt quan trọng vì việc áp dụng các nghĩa vụ tiền kiểm (ex-ante) cứng nhắc, như mô hình Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) của EU, đã được chứng minh là gây ra những hậu quả không mong muốn, cản trở sự đổi mới và gây thiệt hại kinh tế lớn cho các doanh nghiệp, bao gồm cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở châu Âu.

Do đó, ngôn ngữ Dự thảo phải rõ ràng để tránh vô tình áp đặt các nghĩa vụ (ex-ante), đảm bảo quy định không làm chệch hướng đầu tư và tài nguyên khỏi đổi mới sang tuân thủ pháp lý tốn kém”, đại diện Tập đoàn Google cho hay.

Gia Nguyễn